Sau một thời gian dài chờ đợi và những tranh luận sôi nổi về việc cá nhân làm từ thiện, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 93/2021/NĐ-CP thay thế cho Nghị định 64/2008/NĐ-CP cũ kỹ. Đây được xem là một bước tiến lớn trong việc pháp điển hóa các hoạt động thiện nguyện tự phát, tạo hành lang pháp lý an toàn cho những tấm lòng hảo tâm muốn đóng góp trực tiếp cho cộng đồng.

Mở rộng đối tượng được phép vận động quyên góp

Điểm đáng chú ý nhất tại Điều 2 Nghị định 93/2021/NĐ-CP chính là việc bổ sung cá nhân có đủ năng lực hành vi dân sự vào danh sách các đối tượng được phép vận động, tiếp nhận và phân phối nguồn đóng góp tự nguyện. Trước đây, theo quy định cũ, hoạt động này chủ yếu tập trung vào các tổ chức như Mặt trận Tổ quốc hay Hội Chữ thập đỏ.

Bên cạnh cá nhân, các đối tượng mới cũng bao gồm:

• Ban chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai (vận động quốc tế trong tình huống khẩn cấp).
• Doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức có tư cách pháp nhân khác.
• Các cơ quan thông tin đại chúng, cơ sở y tế (hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo).

Quy trình chặt chẽ để đảm bảo tính minh bạch

Dù "cởi trói" cho cá nhân, nhưng pháp luật cũng đặt ra những rào cản kỹ thuật để ngăn chặn việc trục lợi. Theo Điều 17 Nghị định 93/2021/NĐ-CP, khi cá nhân đứng ra vận động, họ bắt buộc phải thực hiện các bước sau:

1. Thông báo công khai: Phải thông báo trên các phương tiện thông tin truyền thông về mục đích, phạm vi, phương thức vận động, tài khoản tiếp nhận và thời gian cam kết phân phối.
2. Gửi văn bản đến chính quyền: Phải gửi thông báo bằng văn bản đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú để theo dõi và giám sát.
3. Mở tài khoản riêng: Cá nhân phải mở tài khoản riêng tại ngân hàng thương mại cho từng cuộc vận động để quản lý dòng tiền tách biệt với tài sản cá nhân.

"Cá nhân mở tài khoản riêng tại ngân hàng thương mại theo từng cuộc vận động để tiếp nhận, quản lý toàn bộ tiền đóng góp tự nguyện, bố trí địa điểm phù hợp để tiếp nhận, quản lý, bảo quản hiện vật đóng góp tự nguyện trong thời gian tiếp nhận..." (Trích khoản 2 Điều 17 Nghị định 93/2021/NĐ-CP)

Trách nhiệm phối hợp với chính quyền địa phương

Một trong những điểm mới quan trọng là sự phối hợp giữa cá nhân vận động và chính quyền nơi tiếp nhận hỗ trợ. Điều 18 Nghị định 93/2021/NĐ-CP quy định cá nhân phải thông báo với UBND nơi tiếp nhận hỗ trợ để phối hợp xác định đối tượng và mức hỗ trợ, tránh tình trạng nơi thì quá nhiều, nơi lại không có gì.

Việc công khai kết quả vận động cũng được quy định rất chi tiết tại Điều 19 Nghị định 93/2021/NĐ-CP. Các khoản đóng góp phải được ghi chép đầy đủ, có biên nhận và công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng để người đóng góp có thể kiểm tra, giám sát.

Lời khuyên pháp lý

Việc ban hành Nghị định 93/2021/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 11/12/2021) là một tín hiệu tích cực, giúp các hoạt động thiện nguyện đi vào nề nếp. Tuy nhiên, các cá nhân khi thực hiện cần đặc biệt lưu ý đến khâu sổ sách và chứng từ. Mọi hành vi lợi dụng từ thiện để trục lợi không chỉ bị xã hội lên án mà còn có thể đối mặt với các chế tài hình sự nghiêm khắc về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.

Nếu quý khách hàng cần tư vấn sâu hơn về quy trình lập hồ sơ vận động từ thiện đúng pháp luật, vui lòng liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.