Trong nền kinh tế thị trường, sự minh bạch về giá là yếu tố cốt lõi để đảm bảo cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những "cái bắt tay" ngầm, những thỏa thuận bất chính nhằm thao túng giá cả, gây lũng đoạn thị trường. Vậy pháp luật quy định thế nào về hành vi thông đồng về giá và mức xử phạt hiện nay ra sao?

1. Thông đồng về giá - "Cái bắt tay" ngầm gây lũng đoạn thị trường

Hành vi thông đồng về giá không chỉ đơn thuần là việc các bên cùng nhau tăng giá, mà nó còn bao gồm những thỏa thuận tinh vi nhằm làm sai lệch bản chất thực sự của giá trị hàng hóa, dịch vụ trên thị trường. Theo quy định tại khoản 21 Điều 4 Luật Giá 2023, khái niệm này được định nghĩa cụ thể như sau:

"Thông đồng về giá, thẩm định giá là việc các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi trao đổi để thống nhất làm sai lệch mức giá hàng hóa, dịch vụ hoặc giá trị tài sản thẩm định giá nhằm vụ lợi, trục lợi."

Thực tế cho thấy, các hành vi này thường diễn ra dưới dạng câu kết trong đấu thầu, thỏa thuận phân chia thị trường hoặc thống nhất mức giá bán tối thiểu/tối đa để triệt tiêu cạnh tranh. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn làm thất thoát tài sản Nhà nước, đặc biệt là trong các hoạt động mua sắm công hoặc thẩm định giá tài sản công.

2. Mức phạt "khủng" cho hành vi trục lợi từ giá

Để tăng cường tính răn đe và làm sạch môi trường kinh doanh, Chính phủ đã ban hành Nghị định 87/2024/NĐ-CP với những chế tài nghiêm khắc đối với các sai phạm trong lĩnh vực giá. Cụ thể, tại Điều 15 Nghị định 87/2024/NĐ-CP quy định mức phạt tiền đối với hành vi thông đồng về giá như sau:

• Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
• Đối với tổ chức: Theo nguyên tắc tại khoản 4 Điều 3 Nghị định 87/2024/NĐ-CP, mức phạt đối với tổ chức gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân, tương đương từ 60.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

Bên cạnh hình thức phạt tiền, các đối tượng vi phạm còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là buộc trả lại cho khách hàng số tiền đã thu lợi bất chính. Trong trường hợp không xác định được khách hàng, toàn bộ số tiền chênh lệch do gian lận giá phải được nộp vào ngân sách nhà nước. Đồng thời, thông tin vi phạm phải được công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng trong thời hạn 30 ngày.

3. Thời hiệu xử phạt và những lưu ý quan trọng

Một điểm đáng lưu ý đối với các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh là thời hiệu xử phạt đối với các vi phạm về quản lý giá. Căn cứ theo Điều 4 Nghị định 87/2024/NĐ-CP và dẫn chiếu đến Điều 6 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, thời hiệu xử phạt đối với hành vi này là 02 năm.

Thời điểm tính thời hiệu được xác định như sau:

• Đối với vi phạm đã kết thúc: Tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm.
• Đối với vi phạm đang thực hiện: Tính từ thời điểm cơ quan chức năng phát hiện hành vi vi phạm.

Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp các chủ thể kinh doanh tránh được những rủi ro pháp lý đáng tiếc mà còn góp phần xây dựng một thị trường cạnh tranh lành mạnh, nơi giá cả phản ánh đúng giá trị thực của hàng hóa và dịch vụ.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn toàn diện về hành vi thông đồng về giá và các chế tài liên quan. Nếu bạn cần tư vấn sâu hơn về các quy định trong lĩnh vực giá, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.