Trong bối cảnh áp lực cuộc sống hiện đại ngày càng gia tăng, vấn đề sức khỏe tâm thần đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận. Mới đây, Bộ Y tế đã đưa ra một đề xuất mang tính bước ngoặt: đưa những người chịu áp lực công việc, học tập kéo dài vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần. Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp nhận diện sớm và hỗ trợ kịp thời cho những đối tượng đang đứng trước ngưỡng cửa của các bệnh lý tâm lý.

Đề xuất mới từ Bộ Y tế: Giám sát người chịu áp lực cao

Theo Điều 43 dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh 2025, đối tượng giám sát trong phòng, chống rối loạn tâm thần sẽ bao gồm ba nhóm chính: người đã mắc bệnh, người tử vong do bệnh và đặc biệt là người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần.

Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo này chính là việc xác định các yếu tố nguy cơ. Bên cạnh các yếu tố sinh học hay di truyền truyền thống, Bộ Y tế đã bổ sung nhóm yếu tố "áp lực cao, kéo dài về học tập, lao động, kinh tế". Điều này đồng nghĩa với việc những nhân viên văn phòng thường xuyên stress, học sinh chịu áp lực thi cử nặng nề hay những người đang gặp khủng hoảng tài chính có thể sẽ được đưa vào danh sách giám sát y tế.

Theo khoản 19 Điều 2 Luật Phòng bệnh 2025, rối loạn tâm thần được định nghĩa là tình trạng bệnh lý đặc trưng bởi sự thay đổi trong tư duy, cảm xúc hoặc hành vi của một người gây ảnh hưởng đến khả năng hoạt động cá nhân, xã hội, học tập và lao động.

Các yếu tố nguy cơ dẫn đến rối loạn tâm thần

Dự thảo Thông tư đã phân loại chi tiết các yếu tố nguy cơ để làm căn cứ cho việc giám sát, cụ thể bao gồm:

• Yếu tố sinh học và di truyền: Tiền sử gia đình có người mắc bệnh, các tổn thương não bộ (chấn thương sọ não, tai biến), hoặc các bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, ung thư.
• Yếu tố tâm lý: Stress kéo dài, sang chấn tâm lý do mất người thân, ly hôn hoặc thất nghiệp. Đặc biệt, những người có đặc điểm nhân cách nhạy cảm, tự ti cũng thuộc nhóm nguy cơ.
• Yếu tố xã hội: Tình trạng cô lập, bị kỳ thị, bạo lực gia đình, hoặc lạm dụng các chất kích thích như rượu, bia, ma túy.

Nội dung giám sát bao gồm những gì?

Việc giám sát không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận tên tuổi mà còn đi sâu vào phân tích các chỉ số sức khỏe và môi trường sống. Theo dự thảo, cơ quan y tế sẽ thu thập các thông tin về:

• Tiền sử bệnh lý cá nhân và gia đình.
• Các biểu hiện sớm như giảm khả năng học tập, lao động, rối loạn giấc ngủ kéo dài.
• Điều kiện sống khó khăn, tình trạng thất nghiệp hoặc các vấn đề về bạo lực học đường, bạo lực gia đình.

Việc đưa những người chịu áp lực công việc vào diện giám sát là một bước đi tiến bộ, phản ánh đúng thực trạng sức khỏe cộng đồng hiện nay. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức về việc bảo mật thông tin cá nhân và tránh gây tâm lý hoang mang, kỳ thị cho người được giám sát. Hiện tại, dự thảo vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến đóng góp trước khi chính thức có hiệu lực cùng với Luật Phòng bệnh 2025 vào ngày 01/07/2026.