Ngày 19/10/2020, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 124/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại 2011. Văn bản này thay thế cho Nghị định 75/2012/NĐ-CP và mang đến nhiều thay đổi quan trọng, đặc biệt là siết chặt quy định về hình thức ủy quyền khiếu nại nhằm minh bạch hóa các thủ tục hành chính.

Mở rộng và làm rõ đối tượng được ủy quyền khiếu nại

Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 124/2020/NĐ-CP, người khiếu nại có quyền tự mình thực hiện việc khiếu nại hoặc có thể ủy quyền cho người khác. Cụ thể, các đối tượng được nhận ủy quyền bao gồm:

• Luật sư: Người có chuyên môn pháp lý để bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho thân chủ.
• Trợ giúp viên pháp lý: Hỗ trợ cho các đối tượng chính sách, người nghèo theo quy định.
• Người khác: Bất kỳ cá nhân nào có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

So với quy định cũ tại điểm a khoản 1 Điều 12 Luật Khiếu nại 2011, vốn chỉ cho phép ủy quyền khi người khiếu nại ốm đau, già yếu hoặc có nhược điểm về thể chất, thì quy định mới tại Nghị định 124/2020/NĐ-CP đã tạo điều kiện thuận lợi hơn rất nhiều cho người dân trong việc thực hiện quyền khiếu nại thông qua người đại diện mà không cần chứng minh tình trạng sức khỏe.

Bắt buộc văn bản ủy quyền phải được công chứng hoặc chứng thực

Đây là điểm mới quan trọng nhất và có tác động trực tiếp đến thủ tục hành chính của người dân. Tại khoản 3 Điều 5 Nghị định 124/2020/NĐ-CP khẳng định rõ:

"Việc ủy quyền nêu trên phải bằng văn bản và được chứng thực hoặc công chứng. Người ủy quyền được ủy quyền khiếu nại cho một người hoặc nhiều người về các nội dung ủy quyền khác nhau nhưng không được ủy quyền một nội dung cho nhiều người thực hiện."

Trước đây, cả Luật Khiếu nại 2011 và Nghị định 75/2012/NĐ-CP đều không quy định bắt buộc văn bản ủy quyền khiếu nại phải qua công chứng, chứng thực. Việc bổ sung quy định này nhằm đảm bảo tính xác thực của ý chí người ủy quyền, tránh các tranh chấp phát sinh và nâng cao trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính.

Quy định đối với người chưa thành niên và người mất năng lực hành vi

Đối với các đối tượng đặc thù, Nghị định 124/2020/NĐ-CP vẫn giữ nguyên tinh thần bảo vệ của pháp luật hiện hành. Cụ thể, người đại diện theo pháp luật của người chưa thành niên hoặc người mất năng lực hành vi dân sự sẽ là người thực hiện việc khiếu nại thay cho họ. Điều này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội khi họ không đủ khả năng tự mình thực hiện các giao dịch pháp lý phức tạp.

Thời điểm áp dụng và lời khuyên pháp lý quan trọng

Quy định mới này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 10/12/2020. Như vậy, kể từ mốc thời gian này, mọi hồ sơ khiếu nại thông qua ủy quyền mà không có văn bản được công chứng hoặc chứng thực hợp lệ sẽ có nguy cơ bị cơ quan có thẩm quyền từ chối thụ lý ngay từ bước tiếp nhận đơn.

Người dân cần lưu ý chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ, tìm đến các văn phòng công chứng hoặc UBND cấp xã để thực hiện thủ tục chứng thực chữ ký hoặc hợp đồng ủy quyền trước khi nộp đơn khiếu nại. Việc nắm vững quy định tại Nghị định 124/2020/NĐ-CP sẽ giúp quá trình giải quyết khiếu nại diễn ra hanh thông, tránh lãng phí thời gian và công sức do sai sót về mặt hình thức văn bản không đáng có.