Trong quan hệ lao động, tiền lương không chỉ là thù lao cho sức lao động mà còn là nguồn sống duy nhất của đại đa số người lao động. Chính vì vậy, việc đảm bảo trả lương đúng hạn luôn là ưu tiên hàng đầu trong các quy định của pháp luật. Tại thời điểm cuối năm 2020 này, khi chúng ta đang chuẩn bị bước sang năm 2021 với sự vận hành của Bộ luật Lao động 2019, vấn đề chậm trả lương và mức đền bù đi kèm đang trở thành tâm điểm chú ý.

Nguyên tắc trả lương: Quyền lợi tối thượng của người lao động

Theo quy định tại Điều 94 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động phải trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng hạn cho người lao động. Pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi hạn chế hoặc can thiệp vào quyền tự quyết chi tiêu lương của người lao động.

Tuy nhiên, thực tế sản xuất kinh doanh không phải lúc nào cũng thuận lợi. Trong những trường hợp bất khả kháng mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn không thể trả lương đúng hạn, pháp luật cho phép một độ trễ nhất định nhưng đi kèm với những điều kiện khắt khe về đền bù.

Tiền đền bù khi chậm lương: Bước tiến mới từ năm 2021

Điểm khác biệt lớn nhất giữa quy định hiện hành (Bộ luật Lao động 2012) và quy định mới sắp áp dụng nằm ở cách xác định lãi suất đền bù. Cụ thể, theo khoản 4 Điều 97 Bộ luật Lao động 2019:

Trường hợp vì lý do bất khả kháng mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng không thể trả lương đúng hạn thì không được chậm quá 30 ngày; nếu trả lương chậm từ 15 ngày trở lên thì người sử dụng lao động phải đền bù cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng số tiền lãi của số tiền trả chậm tính theo lãi suất huy động tiền gửi có kỳ hạn 01 tháng do ngân hàng nơi người sử dụng lao động mở tài khoản trả lương cho người lao động công bố tại thời điểm trả lương.

So sánh với quy định cũ tại Nghị định 05/2015/NĐ-CP

Hiện nay, theo hướng dẫn tại Nghị định 05/2015/NĐ-CP, lãi suất đền bù được tính dựa trên lãi suất trần huy động tiền gửi của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải lúc nào Ngân hàng Nhà nước cũng quy định mức trần này, dẫn đến việc áp dụng đôi khi gặp lúng túng.

Quy định mới tại Bộ luật Lao động 2019 đã "cởi trói" bằng cách lấy trực tiếp lãi suất của ngân hàng nơi doanh nghiệp mở tài khoản trả lương. Điều này giúp người lao động dễ dàng đối chiếu và yêu cầu quyền lợi chính đáng của mình mà không cần chờ đợi các thông báo vĩ mô.

Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng nếu bị chậm lương?

Một điểm cực kỳ quan trọng mà người lao động cần lưu ý từ năm 2021: Nếu không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn (trừ trường hợp bất khả kháng nêu trên), người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước. Đây là quyền lợi mới rất mạnh mẽ được quy định tại điểm b khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019.

Lời khuyên pháp lý: Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, người lao động nên chủ động theo dõi kỳ trả lương và yêu cầu doanh nghiệp giải trình rõ ràng nếu có sự chậm trễ. Việc nắm vững các quy định về lãi suất đền bù sẽ giúp bạn bảo vệ túi tiền của mình một cách hiệu quả nhất khi luật mới chính thức vận hành vào đầu năm tới.