Việc thành lập, giải thể hay sáp nhập các đơn vị hành chính không chỉ là câu chuyện của bộ máy quản lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, tâm tư của mỗi người dân. Để đảm bảo tính dân chủ, Chính phủ đã ban hành Nghị định 321/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết quy trình lấy ý kiến Nhân dân về những thay đổi quan trọng này.

Phạm vi lấy ý kiến: Ai là người có quyền lên tiếng?

Theo quy định mới, không phải mọi thay đổi đều cần lấy ý kiến toàn dân, mà tập trung vào những đối tượng chịu tác động trực tiếp. Cụ thể, khi có sự thay đổi về địa giới hay tên gọi, người dân tại các đơn vị hành chính cấp xã liên quan sẽ là chủ thể chính được tham vấn.

Nghị định nêu rõ các trường hợp cụ thể:

• Đối với cấp tỉnh: Khi thành lập, giải thể hoặc điều chỉnh địa giới hành chính cấp tỉnh, UBND cấp tỉnh phải tổ chức lấy ý kiến tại tất cả các xã, phường, thị trấn thuộc tỉnh đó.
• Đối với cấp xã: Việc thay đổi chỉ diễn ra ở quy mô xã thì chỉ cần lấy ý kiến của người dân tại chính đơn vị hành chính đó.

"Việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính phải được lấy ý kiến Nhân dân ở những đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp."

Đa dạng hình thức lấy ý kiến: Từ phiếu giấy đến công nghệ số

Một trong những điểm nổi bật tại Điều 3 Nghị định 321/2025/NĐ-CP chính là sự linh hoạt trong cách thức triển khai. Thay vì chỉ bó hẹp trong các cuộc họp truyền thống, chính quyền địa phương có thể áp dụng nhiều phương thức khác nhau để tiếp cận người dân một cách hiệu quả nhất.

Các hình thức chủ yếu bao gồm:

• Phát phiếu lấy ý kiến hộ gia đình: Đây là hình thức truyền thống, đảm bảo mọi hộ gia đình đều nhận được thông tin và có cơ hội bày tỏ quan điểm chính thức.
• Ứng dụng công nghệ thông tin: Nghị định khuyến khích các địa phương sử dụng cổng thông tin điện tử, mạng xã hội hoặc các phần mềm chuyên dụng. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn phù hợp với xu thế chuyển đổi số hiện nay.

Tùy vào điều kiện thực tế, UBND cấp tỉnh sẽ quyết định phương thức phù hợp nhất, miễn là đảm bảo tính công khai, minh bạch và thuận tiện cho bà con.

Ý nghĩa của việc lắng nghe tiếng nói từ cơ sở

Việc lấy ý kiến không chỉ là một thủ tục hành chính đơn thuần mà là sự khẳng định quyền làm chủ của Nhân dân. Những đóng góp từ thực tế cuộc sống sẽ giúp các cơ quan chức năng có cái nhìn đa chiều, từ đó đưa ra những quyết định thấu tình đạt lý, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính.