Nhằm nâng cao sức cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế Nhà nước, ngày 17/07/2012, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Quyết định 929/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước (DNNN), trọng tâm là tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước giai đoạn 2011 - 2015”. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm đưa các doanh nghiệp Nhà nước trở lại đúng quỹ đạo, tập trung vào các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.

Lộ trình chấm dứt đầu tư ngoài ngành: Không có ngoại lệ

Một trong những nội dung quan trọng nhất của Đề án là yêu cầu các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước phải chấm dứt hoàn toàn tình trạng đầu tư ra ngoài ngành, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh chính trước năm 2015. Quy định này áp dụng cho cả các doanh nghiệp do Thủ tướng thành lập và các doanh nghiệp do Bộ trưởng, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố quyết định thành lập.

Theo đó, các doanh nghiệp phải thực hiện thoái vốn tại các lĩnh vực không trực tiếp liên quan đến ngành nghề kinh doanh chính như ngân hàng, tài chính, chứng khoán, bất động sản và bảo hiểm. Việc thoái vốn phải được thực hiện theo nguyên tắc thị trường, đảm bảo tính minh bạch và ngăn ngừa thất thoát tài sản Nhà nước.

Phân loại 03 nhóm doanh nghiệp để tái cơ cấu

Để triển khai hiệu quả, Quyết định 929/QĐ-TTg đã phân loại các doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước hiện có thành 03 nhóm cụ thể:

• Nhóm 1: Doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ trong các lĩnh vực độc quyền, quốc phòng, an ninh và các dịch vụ công ích thiết yếu.
• Nhóm 2: Doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa mà Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, tuân theo các tiêu chí tại Quyết định số 14/2011/QĐ-TTg.
• Nhóm 3: Các doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, không có khả năng khắc phục sẽ bị bán, giải thể hoặc phá sản.

Đổi mới quản trị và tăng cường giám sát

Bên cạnh việc thoái vốn, Đề án còn nhấn mạnh vào việc tái cơ cấu toàn diện từ mô hình tổ chức, quản lý đến nguồn nhân lực. Các tập đoàn, tổng công ty cần đẩy mạnh liên kết giữa công ty mẹ và các công ty con thông qua hợp đồng kinh tế và quy chế quản lý chặt chẽ. Đồng thời, quyền hạn và trách nhiệm của Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc cũng được làm rõ để đảm bảo tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm.

Thủ tướng cũng yêu cầu các Bộ quản lý ngành như Xây dựng, Công Thương, Giao thông vận tải... phải rà soát và xây dựng phương án tái cơ cấu cho các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực phụ trách, trình Thủ tướng phê duyệt ngay trong Quý III năm 2012.

"Đơn vị nào không thực hiện được phải kiểm điểm, làm rõ nguyên nhân, người chịu trách nhiệm và chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ." - Trích nội dung tại khoản 6 mục III Điều 1 Quyết định 929/QĐ-TTg.

Việc thực hiện quyết liệt Đề án này không chỉ giúp DNNN tập trung vào các ngành nghề cốt lõi mà còn góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng cho các thành phần kinh tế khác trong giai đoạn 2011 - 2015.