Trong bối cảnh Luật Cư trú 2020 đã chính thức được Quốc hội thông qua và chuẩn bị có hiệu lực vào giữa năm tới, hàng triệu người dân đang sinh sống và làm việc tại các đô thị lớn đang đứng trước cơ hội "vàng" để chính thức hóa quyền cư trú của mình. Đây được coi là một cuộc cách mạng về thủ tục hành chính, xóa bỏ rào cản về hộ khẩu vốn đã tồn tại nhiều thập kỷ.

Xóa bỏ phân biệt điều kiện thường trú giữa tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương

Điểm mới đáng chú ý nhất của Luật Cư trú 2020 chính là việc thống nhất điều kiện đăng ký thường trú trên phạm vi toàn quốc. Thay vì duy trì cơ chế "hai tầng" như quy định tại Luật Cư trú 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2013), luật mới đã gỡ bỏ hoàn toàn các yêu cầu về thời gian tạm trú đối với người muốn nhập hộ khẩu vào các thành phố trực thuộc Trung ương.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 1 Điều 20 Luật Cư trú 2020:

"1. Công dân có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của mình thì được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp đó."

Điều này đồng nghĩa với việc, kể từ ngày 01/7/2021, chỉ cần bạn chứng minh được mình là chủ sở hữu hợp pháp của một căn nhà, căn hộ tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng hay Cần Thơ, bạn sẽ được quyền đăng ký thường trú ngay lập tức mà không cần phải chờ đợi đủ 01 hay 02 năm tạm trú như trước.

Nhìn lại quy định khắt khe trước ngày 01/7/2021

Để thấy rõ tầm quan trọng của thay đổi này, chúng ta cần nhìn lại những rào cản mà người dân đang phải đối mặt theo quy định hiện hành. Tại khoản 1 Điều 20 Luật Cư trú 2006, điều kiện để có hộ khẩu tại thành phố trực thuộc Trung ương là vô cùng gian nan:

"...trường hợp đăng ký thường trú vào huyện, thị xã thuộc thành phố trực thuộc trung ương thì phải có thời gian tạm trú tại thành phố đó từ một năm trở lên, trường hợp đăng ký thường trú vào quận thuộc thành phố trực thuộc trung ương thì phải có thời gian tạm trú tại thành phố đó từ hai năm trở lên…"

Đặc biệt, đối với Thủ đô Hà Nội, quy định còn siết chặt hơn thông qua khoản 4 Điều 19 Luật Thủ đô 2012. Những quy định này vô hình trung đã tạo ra sự phân biệt đối xử giữa các nhóm công dân và gây khó khăn cho người lao động nhập cư trong việc tiếp cận các dịch vụ công như giáo dục, y tế vốn thường gắn liền với hộ khẩu thường trú.

Hướng dẫn thủ tục đăng ký thường trú khi đã sở hữu nhà ở

Dù Luật mới chưa có hiệu lực ngay tại thời điểm này (tháng 12/2020), nhưng người dân cần chuẩn bị sẵn sàng các giấy tờ cần thiết để thực hiện thủ tục ngay khi bước sang tháng 7/2021. Theo quy định tại Điều 21 và Điều 22 Luật Cư trú 2020, quy trình thực hiện như sau:

1. Hồ sơ cần chuẩn bị

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú: Theo mẫu quy định của Bộ Công an.
• Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp: Phổ biến nhất là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (Sổ hồng/Sổ đỏ).

2. Cơ quan tiếp nhận hồ sơ

Người dân nộp hồ sơ trực tiếp tại:

• Công an xã, phường, thị trấn nơi có chỗ ở hợp pháp.
• Công an huyện, quận, thị xã tại những nơi không có đơn vị hành chính cấp xã.

3. Thời hạn giải quyết

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thẩm định, cập nhật thông tin về nơi thường trú mới của người đăng ký vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thông báo cho người đăng ký về việc đã cập nhật thông tin đăng ký thường trú; trường hợp từ chối đăng ký thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Lời khuyên pháp lý cho người mua nhà

Việc nới lỏng điều kiện nhập hộ khẩu không chỉ là tin vui về mặt hành chính mà còn tác động tích cực đến thị trường bất động sản. Tuy nhiên, người dân khi mua nhà cần lưu ý kiểm tra kỹ tính pháp lý của bất động sản. Chỉ những chỗ ở hợp pháp, có đầy đủ giấy tờ chứng nhận quyền sở hữu mới đủ điều kiện để đăng ký thường trú theo quy định mới.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp quý độc giả có cái nhìn rõ nét hơn về những thay đổi quan trọng của pháp luật cư trú trong thời gian tới. Việc chủ động nắm bắt quy định sẽ giúp quá trình an cư của gia đình bạn trở nên thuận lợi và nhanh chóng hơn.