Ngày 30/06/2020, Chính phủ chính thức ban hành Nghị định 71/2020/NĐ-CP quy định về lộ trình thực hiện nâng trình độ chuẩn được đào tạo của giáo viên mầm non, tiểu học, trung học cơ sở. Đây được coi là một trong những văn bản quan trọng nhất đối với ngành giáo dục trong năm 2020, trực tiếp tác động đến kế hoạch đào tạo và phát triển nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo trên toàn quốc.

1. Bước ngoặt từ Luật Giáo dục 2019 và yêu cầu cấp thiết nâng chuẩn

Theo quy định tại Điều 72 Luật Giáo dục 2019, kể từ ngày 01/7/2020, chuẩn trình độ đào tạo của giáo viên các cấp đã có sự thay đổi đáng kể so với trước đây. Cụ thể:

• Giáo viên mầm non: Phải có bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm trở lên (thay vì trình độ trung cấp như trước).
• Giáo viên tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông: Phải có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên trở lên.

Sự thay đổi này nhằm mục tiêu chuẩn hóa đội ngũ, nâng cao chất lượng giảng dạy trong bối cảnh đổi mới giáo dục toàn diện. Tuy nhiên, để đảm bảo tính thực tiễn và quyền lợi cho những giáo viên chưa đạt chuẩn, Chính phủ đã giao Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp thông qua Nghị định 71/2020/NĐ-CP.

2. Đối tượng và điều kiện "vàng" để được cử đi đào tạo nâng chuẩn

Không phải tất cả giáo viên chưa đạt chuẩn đều thuộc diện phải đi học nâng chuẩn ngay lập tức. Điều 2 Nghị định 71/2020/NĐ-CP quy định rõ các điều kiện về độ tuổi và thời gian công tác:

• Giáo viên mầm non: Chưa có bằng cao đẳng sư phạm và còn đủ 07 năm công tác (84 tháng) tính từ ngày 01/7/2020 đến tuổi nghỉ hưu.
• Giáo viên tiểu học:
  • Trình độ trung cấp: Còn đủ 08 năm công tác (96 tháng).
  • Trình độ cao đẳng: Còn đủ 07 năm công tác (84 tháng).
• Giáo viên trung học cơ sở: Trình độ cao đẳng, còn đủ 07 năm công tác (84 tháng).

Đối với những giáo viên không đủ điều kiện về thời gian công tác nêu trên, các cơ quan quản lý sẽ có hướng dẫn riêng về việc bồi dưỡng nghiệp vụ hoặc bố trí công việc phù hợp mà không bắt buộc phải đào tạo lấy bằng cử nhân.

3. Lộ trình 2 giai đoạn: Từ mục tiêu 60% đến đích 100%

Việc nâng chuẩn được thực hiện theo lộ trình bài bản để tránh gây xáo trộn hoạt động giảng dạy tại các nhà trường. Lộ trình này được chia làm hai giai đoạn chính:

Giai đoạn 1 (Từ 01/7/2020 đến 31/12/2025): Thực hiện nâng chuẩn cho ít nhất 60% giáo viên mầm non và 50-60% giáo viên tiểu học, THCS đang được đào tạo hoặc đã hoàn thành chương trình.

Giai đoạn 2 (Từ 01/01/2026 đến 31/12/2030): Thực hiện đối với số giáo viên còn lại để đảm bảo đến hết năm 2030, 100% giáo viên đạt chuẩn trình độ theo quy định.

4. Quyền lợi "khủng": Hưởng nguyên lương, phụ cấp và hỗ trợ học phí

Đây là nội dung được các thầy cô quan tâm nhất. Nhằm tạo điều kiện tối đa cho giáo viên, Điều 10 Nghị định 71/2020/NĐ-CP quy định các quyền lợi sau:

• Được cơ quan quản lý tạo điều kiện về thời gian để tham gia học tập.
• Được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí (theo quy định hiện hành).
• Được hưởng 100% lương và các chế độ phụ cấp hiện hưởng trong suốt thời gian đi học.
• Thời gian đào tạo được tính vào thời gian công tác liên tục để xét nâng lương, thâm niên.

Tuy nhiên, giáo viên cũng cần lưu ý cam kết phục vụ tại cơ sở giáo dục sau khi tốt nghiệp với thời gian ít nhất gấp 02 lần thời gian đào tạo.

5. Trách nhiệm và rủi ro: Khi nào giáo viên phải đền bù chi phí đào tạo?

Song song với quyền lợi là trách nhiệm. Nếu giáo viên vi phạm cam kết hoặc không hoàn thành khóa học, việc đền bù chi phí là điều khó tránh khỏi. Theo Điều 11 Nghị định 71/2020/NĐ-CP, các trường hợp phải đền bù bao gồm:

• Tự ý bỏ học, bỏ việc hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng trong thời gian đào tạo.
• Không được cấp bằng tốt nghiệp (trừ lý do bất khả kháng).
• Đã tốt nghiệp nhưng không phục vụ đủ thời gian cam kết.

Chi phí đền bù được tính toán dựa trên quy định tại Nghị định 101/2017/NĐ-CP, bao gồm học phí và các khoản chi hỗ trợ khác (không tính lương).

Việc nắm vững lộ trình nâng chuẩn không chỉ giúp các thầy cô chủ động trong kế hoạch cá nhân mà còn đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình trong giai đoạn chuyển đổi quan trọng này của ngành giáo dục.