Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lộ trình đổi mới giáo dục tại Việt Nam. Với việc áp dụng đầy đủ các quy định mới tại Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT sửa đổi Quy chế thi ban hành kèm theo Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT, thí sinh sẽ đối mặt với nhiều thay đổi từ danh mục chứng chỉ ngoại ngữ, quy trình phúc khảo cho đến lịch thi. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết 7 điểm mới nhất để các em học sinh và phụ huynh chủ động phương án ôn tập và dự thi.

1. Mở rộng danh mục chứng chỉ ngoại ngữ được miễn thi

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT chính là việc bổ sung thêm các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế vào danh mục miễn thi môn Ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp THPT. Cụ thể, bên cạnh các chứng chỉ quen thuộc như IELTS, TOEFL, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức công nhận thêm chứng chỉ tiếng Hàn TOPIK và chứng chỉ tiếng Anh quốc tế Versant English Placement Test (VEPT).

Như vậy, tính đến năm 2026, danh sách các chứng chỉ được chấp nhận đã lên tới 22 loại, bao gồm 7 ngôn ngữ: Tiếng Anh, Nga, Pháp, Trung, Đức, Nhật và Hàn. Riêng tiếng Anh chiếm ưu thế với 12 loại chứng chỉ khác nhau. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các thí sinh có năng khiếu ngoại ngữ đa dạng, giúp các em giảm bớt áp lực thi cử nếu đã sở hữu các chứng chỉ quốc tế đạt chuẩn theo quy định.

Lưu ý quan trọng: Các chứng chỉ này phải còn hiệu lực đến thời điểm thí sinh làm thủ tục dự thi. Thí sinh được miễn thi Ngoại ngữ sẽ được tính điểm để xét tốt nghiệp, nhưng nếu muốn dùng điểm Ngoại ngữ để xét tuyển đại học theo các tổ hợp môn, thí sinh vẫn phải đăng ký dự thi môn này như bình thường.

2. Cải cách hành chính: Giảm một nửa số lượng giấy tờ

Nhằm tối giản hóa thủ tục và tạo thuận lợi cho thí sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết định tích hợp nhiều loại giấy tờ liên quan. Cụ thể:

• Giấy báo dự thi và Thẻ dự thi: Được tích hợp thành một loại duy nhất là "Giấy báo dự thi".
• Giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và Giấy chứng nhận kết quả thi: Được tích hợp thành "Giấy chứng nhận kết quả thi".

Việc cắt giảm này không chỉ giúp thí sinh bớt lo lắng về việc thất lạc giấy tờ mà còn giảm tải áp lực quản lý cho các trường THPT. Toàn bộ hồ sơ đăng ký dự thi sẽ được lưu trữ tại trường phổ thông nơi thí sinh nộp hồ sơ, giúp quy trình tra cứu và đối soát thông tin diễn ra nhanh chóng hơn.

3. Rút ngắn thời gian phúc khảo bài thi

Để đảm bảo tiến độ tuyển sinh đại học và nghề nghiệp diễn ra thông suốt, thời gian thu nhận đơn phúc khảo đã được điều chỉnh rút ngắn đáng kể. Theo quy định mới tại khoản 1 Điều 10 Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT, thời gian nhận đơn phúc khảo giảm từ 10 ngày xuống còn 5 ngày.

"Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết hạn nhận đơn phúc khảo, Hội đồng thi phải công bố và thông báo kết quả phúc khảo cho thí sinh."

Sự thay đổi này đòi hỏi thí sinh phải quyết định nhanh chóng sau khi biết điểm thi nếu có ý định phúc khảo, đồng thời giúp các em sớm có kết quả cuối cùng để thực hiện các bước tiếp theo trong quy trình xét tuyển đại học.

4. Quy trình chấm phúc khảo chặt chẽ và minh bạch hơn

Quy trình chấm phúc khảo năm 2026 có sự điều chỉnh về ngưỡng điểm lệch để đảm bảo tính chính xác cao nhất. Nếu trước đây bài thi phải lệch 0,5 điểm mới cần tổ chức đối thoại, thì nay theo khoản 2 Điều 10 Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT, chỉ cần lệch từ 0,25 điểm trở lên so với điểm chấm đợt đầu, điểm số sẽ được điều chỉnh.

Đặc biệt, tất cả các trường hợp điều chỉnh điểm đều bắt buộc phải tổ chức đối thoại trực tiếp giữa giám khảo đợt đầu và giám khảo chấm phúc khảo, có ghi biên bản rõ ràng. Điều này giúp loại bỏ các sai sót cảm tính và tăng cường niềm tin của thí sinh vào sự công bằng của kỳ thi.

5. Điều chỉnh đối tượng và diện ưu tiên

Quy chế thi năm 2026 đã cập nhật các diện ưu tiên để phù hợp với thực tế phân cấp chính quyền địa phương. Theo Điều 12 của Quy chế thi, các điều kiện về cư trú đã được nới lỏng:

• Người Kinh và người nước ngoài: Chỉ cần học tại các trường THPT ở xã đặc biệt khó khăn ít nhất 2/3 thời gian cấp THPT là được cộng 0,25 điểm ưu tiên (không còn yêu cầu thường trú 3 năm).
• Người dân tộc thiểu số: Điều kiện cũng đơn giản hơn, tập trung vào thời gian học tập tại vùng khó khăn (ít nhất 2/3 thời gian cấp THPT) để được cộng 0,5 điểm, thay vì các quy định phức tạp về hộ khẩu như trước đây.

6. Ứng dụng công nghệ thông tin toàn diện

Kỳ thi năm 2026 sẽ chứng kiến sự "số hóa" mạnh mẽ trong khâu tổ chức. Theo khoản 3 Điều 10 Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT, việc truyền dữ liệu giữa các Hội đồng thi và Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ được thực hiện hoàn toàn qua hệ thống quản lý thi trực tuyến. Các phương thức thủ công như gửi đĩa CD qua bưu điện sẽ bị loại bỏ, giúp tăng tốc độ xử lý dữ liệu và hạn chế tối đa rủi ro thất lạc thông tin.

7. Lịch thi diễn ra sớm hơn 2 tuần

Một thông tin cực kỳ quan trọng là kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 sẽ diễn ra vào ngày 11 và 12/6/2026, sớm hơn khoảng 2 tuần so với các năm trước. Việc đẩy sớm lịch thi giúp công tác chấm thi, công bố kết quả và xét tuyển đại học được hoàn tất sớm, tạo điều kiện cho học sinh có thời gian nghỉ ngơi và chuẩn bị tốt hơn cho năm học mới ở bậc đại học.

Bên cạnh những thay đổi trên, cấu trúc đề thi vẫn giữ ổn định như phương án đã công bố từ năm 2024. Thí sinh sẽ thi 2 môn bắt buộc (Toán, Ngữ văn) và 2 môn tự chọn trong số các môn: Ngoại ngữ, Lịch sử, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ. Chúc các sĩ tử năm 2026 ôn tập thật tốt và đạt kết quả cao nhất!