Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ và đứng trước những thách thức của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, việc chuẩn bị nguồn nhân lực có tay nghề cao trở thành nhiệm vụ cấp bách. Ngày 28/05/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Chỉ thị 24/CT-TTg về việc đẩy mạnh phát triển nhân lực có kỹ năng nghề, nhằm nâng cao năng suất lao động và tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đột phá mô hình đào tạo 9+: Từ THCS thẳng lên Cao đẳng

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất tại Chỉ thị 24/CT-TTg là việc Thủ tướng giao Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nghiên cứu, đề xuất thí điểm đào tạo trình độ cao đẳng cho học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở (THCS). Đây được gọi là mô hình đào tạo 9+, cho phép học sinh sau khi hoàn thành chương trình lớp 9 có thể theo học song song văn hóa và nghề nghiệp để lấy bằng Cao đẳng trong thời gian ngắn hơn so với lộ trình truyền thống.

Việc triển khai mô hình này không chỉ giúp phân luồng học sinh sớm theo Quyết định 522/QĐ-TTg mà còn tạo điều kiện cho các em gia nhập thị trường lao động sớm với kỹ năng nghề vững vàng. Đồng thời, các chương trình chuyển giao từ nước ngoài cũng sẽ được nhân rộng để đảm bảo chất lượng đào tạo tiệm cận với trình độ quốc tế.

"Đề xuất thí điểm đào tạo trình độ cao đẳng cho học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở; tiếp tục triển khai các chương trình chuyển giao từ nước ngoài có hiệu quả để nhân rộng trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp." (Trích điểm đ khoản 2 Chỉ thị 24/CT-TTg)

Gắn kết chặt chẽ mô hình 3 "Nhà": Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp

Để giáo dục nghề nghiệp thực sự hiệu quả, Thủ tướng nhấn mạnh việc tăng cường mối quan hệ hữu cơ giữa 3 thực thể chính. Trong đó, doanh nghiệp không chỉ là người sử dụng lao động mà còn phải là một "cánh tay nối dài" của nhà trường trong quá trình đào tạo.

Các địa phương được yêu cầu nghiên cứu thành lập bộ phận kết nối giữa giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp. Điều này giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn khi tham gia vào việc xây dựng chương trình, tiêu chuẩn kỹ năng nghề và trực tiếp đào tạo tại nơi làm việc. Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014, sự tham gia của doanh nghiệp là yếu tố then chốt để đảm bảo sinh viên ra trường có thể làm việc ngay mà không cần đào tạo lại.

Chính sách hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp tham gia

Nhằm tạo động lực cho học sinh và doanh nghiệp, Chỉ thị 24/CT-TTg đưa ra các định hướng chính sách rõ ràng:

• Hỗ trợ học phí: Các địa phương cần có chính sách hỗ trợ kinh phí, học phí học văn hóa THPT cho học sinh tốt nghiệp THCS vào học nghề.
• Ưu đãi thuế: Bộ Tài chính được giao rà soát, tham mưu các quy định về ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp.
• Công nhận kỹ năng: Khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng và trả lương dựa trên kỹ năng và năng lực hành nghề thực tế thay vì chỉ dựa vào bằng cấp đơn thuần.

Việc chuẩn hóa lực lượng lao động thông qua các chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia sẽ giúp lao động Việt Nam tự tin hơn trong quá trình hội nhập quốc tế, đặc biệt là hướng tới mục tiêu đến năm 2030, giáo dục nghề nghiệp Việt Nam tiếp cận trình độ các nước ASEAN-4.

Với những chỉ đạo quyết liệt từ Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị 24/CT-TTg, kỳ vọng rằng hệ thống giáo dục nghề nghiệp sẽ có những bước tiến vượt bậc, đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao cho đất nước trong tình hình mới.