Trong bối cảnh thị trường bất động sản và các dự án đầu tư đang gặp nhiều rào cản do sự thiếu thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật, Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt nhằm rà soát và xử lý dứt điểm các mâu thuẫn. Đây được xem là bước đi quan trọng để khơi thông nguồn lực đất đai và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.

Những "điểm nghẽn" kinh điển giữa Luật Đất đai và Luật Đầu tư

Một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là sự không đồng bộ giữa Luật Đầu tư 2014 và Luật Đất đai 2013 liên quan đến thời hạn chấm dứt dự án đầu tư và thu hồi đất. Thực tế cho thấy, nhiều dự án bị chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật về đầu tư do chậm tiến độ, nhưng việc thu hồi đất tương ứng lại gặp khó khăn do các quy định về trình tự, thủ tục trong Luật Đất đai chưa tương thích.

Bên cạnh đó, khái niệm về "nhà đầu tư" và "chủ đầu tư" đang có sự vênh nhau đáng kể giữa Luật Đầu tư 2014, Luật Đất đai 2013, Luật Nhà ở 2014 và Luật Xây dựng 2014. Việc không thống nhất trong cách hiểu và áp dụng các thuật ngữ này dẫn đến tình trạng lúng túng cho cả cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Sự thiếu thống nhất trong quy trình lựa chọn nhà đầu tư

Thủ tướng cũng yêu cầu làm rõ các quy định không đồng bộ trong việc lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất và quyết định chủ trương đầu tư. Hiện nay, các quy định tại Luật Đấu thầu và Luật Đất đai vẫn còn những khoảng trống hoặc chồng lấn, khiến quy trình lựa chọn nhà đầu tư kéo dài, làm mất đi cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp.

Đặc biệt, vấn đề hình thành quỹ đất để phát triển dự án giữa Luật Nhà ở 2014 và Luật Đất đai 2013 đang bộc lộ nhiều bất cập. Việc xác định dự án nào thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất, dự án nào nhà đầu tư phải tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều, gây ách tắc cho các dự án phát triển đô thị và nhà ở thương mại.

Lộ trình xử lý dứt điểm và kỳ vọng vào năm 2020

Để giải quyết triệt để các vấn đề nêu trên, Chính phủ đang khẩn trương hoàn thiện các dự án luật sửa đổi, bao gồm Luật Đầu tư (sửa đổi), Luật Doanh nghiệp (sửa đổi) và Luật sửa đổi một số điều của Luật Xây dựng. Dự kiến, các dự án luật này sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 8 và thông qua tại Kỳ họp thứ 9 (tháng 5/2020).

Các nội dung sửa đổi sẽ tập trung vào việc:

• Thống nhất các khái niệm về nhà đầu tư, chủ đầu tư dự án.
• Đồng bộ hóa quy trình thu hồi đất và chấm dứt dự án đầu tư.
• Làm rõ cơ chế đấu giá, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư có sử dụng đất.
• Tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho việc chuyển nhượng dự án đầu tư.

Chính phủ sẽ đề nghị cho phép các quy định mới có hiệu lực sớm từ ngày 01/7/2020. Việc xử lý dứt điểm các vướng mắc này không chỉ giúp cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh mà còn bảo đảm tính nghiêm minh, thống nhất của hệ thống pháp luật Việt Nam.