Trong bối cảnh nền kinh tế số đang bùng nổ mạnh mẽ, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (startup) đóng vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Để tiếp sức cho hệ sinh thái này, Chính phủ đã ban hành những chính sách thuế mang tính đột phá, đặc biệt là ưu đãi dành cho các nhà đầu tư cá nhân - những "thiên thần" sẵn sàng rót vốn cho các ý tưởng sơ khai đầy rủi ro nhưng cũng đầy tiềm năng.

Quy định mới về miễn thuế TNCN cho nhà đầu tư Startup

Một trong những điểm sáng pháp lý đáng chú ý nhất đầu năm 2026 là việc ban hành Nghị quyết 198/2025/QH15 và văn bản hướng dẫn chi tiết là Nghị định 20/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/01/2026). Theo đó, Nhà nước chính thức áp dụng cơ chế miễn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với các khoản thu nhập từ đầu tư và chuyển nhượng vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Cụ thể, tại Điều 8 Nghị định 20/2026/NĐ-CP, cá nhân có thu nhập từ các hoạt động sau đây sẽ được hưởng quyền lợi miễn thuế theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân:

• Chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp trong startup.
• Chuyển nhượng quyền góp vốn hoặc quyền mua cổ phần/phần vốn góp.
• Thu nhập từ việc bán toàn bộ doanh nghiệp khởi nghiệp dưới hình thức chuyển nhượng vốn.

"Cá nhân có thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với khoản thu nhập này."

Những trường hợp cụ thể được hưởng ưu đãi thuế

Chính sách này không chỉ bó hẹp trong việc thoái vốn hoàn toàn mà còn mở rộng ra nhiều tình huống thực tế. Ví dụ, một nhà đầu tư cá nhân rót vốn vào một startup công nghệ từ giai đoạn hạt giống (Seed round), sau 2 năm, khi startup này gọi vốn vòng Series A, nhà đầu tư thực hiện chuyển nhượng một phần vốn góp cho quỹ đầu tư khác. Khoản lợi nhuận phát sinh từ giao dịch này sẽ được miễn hoàn toàn thuế TNCN, thay vì phải nộp mức thuế suất theo quy định thông thường.

Việc miễn thuế áp dụng cho cả trường hợp chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ vốn đầu tư. Điều này giúp dòng vốn trong thị trường khởi nghiệp luân chuyển linh hoạt hơn, khuyến khích các cá nhân có nguồn lực tài chính mạnh dạn tham gia vào các lĩnh vực rủi ro cao nhưng mang lại giá trị gia tăng lớn cho xã hội.

Lưu ý quan trọng: Khi nào chuyển nhượng vốn vẫn phải nộp thuế?

Mặc dù chính sách ưu đãi rất rộng mở, nhưng các nhà đầu tư cần lưu ý những "vùng đỏ" không thuộc diện miễn thuế để tránh rủi ro pháp lý. Theo quy định tại Nghị định 20/2026/NĐ-CP, ưu đãi này KHÔNG áp dụng đối với:

• Chứng khoán niêm yết: Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu của các công ty đại chúng, tổ chức đã niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên sàn chứng khoán (UPCoM, HOSE, HNX) theo quy định của Luật Chứng khoán.
• Giao dịch gắn liền với bất động sản: Trường hợp cá nhân bán toàn bộ doanh nghiệp do mình làm chủ dưới hình thức chuyển nhượng vốn nhưng tài sản của doanh nghiệp đó chủ yếu là bất động sản. Trong tình huống này, cơ quan thuế sẽ áp dụng quy định về thuế chuyển nhượng bất động sản để tính thuế.

Do đó, trước khi thực hiện giao dịch, nhà đầu tư cần xác định rõ tư cách pháp lý của doanh nghiệp mục tiêu có đúng là "doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo" theo tiêu chí của pháp luật hay không để đảm bảo quyền lợi thuế của mình.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để tận dụng tối đa chính sách này, các cá nhân nên lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh việc góp vốn, các biên bản họp hội đồng thành viên/cổ đông và giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp ghi nhận phần vốn góp. Việc minh bạch hóa dòng tiền ngay từ đầu sẽ giúp quá trình kê khai miễn thuế sau này diễn ra thuận lợi và nhanh chóng.