Xóa bỏ thuế khoán: Cuộc chơi "tự kê khai, tự chịu trách nhiệm" bắt đầu

Một trong những bước ngoặt lớn nhất của hệ thống thuế Việt Nam sẽ diễn ra vào ngày 01/01/2026: Xóa bỏ hoàn toàn hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh. Theo tinh thần của Luật Quản lý thuế 2019, tất cả các hộ cá nhân kinh doanh sẽ chuyển sang hình thức tự kê khai, tự nộp và tự chịu trách nhiệm về số liệu của mình.

"Nguyên tắc cốt lõi là doanh thu thật - thuế thật. Ai kinh doanh nhiều nộp nhiều, kinh doanh ít nộp ít, đảm bảo sự công bằng minh bạch trong nền kinh tế số."

Thay vì mức thuế ấn định hàng tháng như trước, từ năm 2026, hộ kinh doanh phải kê khai dựa trên doanh thu thực tế phát sinh. Điều này đòi hỏi các chủ hộ phải thay đổi tư duy quản lý, từ việc ghi chép sổ tay sang việc sử dụng các công cụ số hóa để theo dõi dòng tiền.

Ngưỡng chịu thuế và bài toán hóa đơn điện tử

Dự thảo Nghị định mới đang đề xuất nâng ngưỡng không chịu thuế lên mức 500 triệu đồng/năm (đang chờ Quốc hội thông qua). Đối với những hộ có doanh thu trên ngưỡng này, việc sử dụng hóa đơn điện tử theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc nếu doanh thu đạt trên 01 tỷ đồng/năm.

Đối với các hộ có doanh thu từ 200 triệu đến dưới 1 tỷ đồng, dù không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử thường xuyên, nhưng khi khách hàng yêu cầu, hộ vẫn phải thực hiện xuất hóa đơn theo từng lần phát sinh. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo cơ sở dữ liệu cho cơ quan thuế quản lý rủi ro.

Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì để không bị "sốc" pháp lý?

Để thích ứng với mô hình mới, các chuyên gia khuyến nghị hộ kinh doanh cần thực hiện ngay 3 hành động then chốt:

• Kiểm kê hàng tồn kho: Thực hiện chốt số liệu tại thời điểm 31/12/2025 để làm căn cứ ghi sổ kế toán cho năm 2026 theo hướng dẫn tại Thông tư 88/2021/TT-BTC.
• Số hóa quản lý: Cân nhắc sử dụng các phần mềm bán hàng hoặc phần mềm kế toán đơn giản. Việc ghi chép thủ công sẽ rất khó đáp ứng yêu cầu giải trình khi cơ quan thuế thanh kiểm tra.
• Minh bạch tài khoản ngân hàng: Hộ kinh doanh cần thông báo toàn bộ tài khoản ngân hàng liên quan đến hoạt động kinh doanh cho cơ quan thuế để phục vụ công tác đối soát doanh thu, đặc biệt là với các hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử.

Giải đáp các tình huống thực tế: Kinh doanh online và đa địa điểm

Với xu hướng kinh doanh đa kênh, nhiều chủ hộ băn khoăn về cách tính thuế. Theo quy định mới, doanh thu trên các sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada, TikTok...) sẽ được các sàn khấu trừ và nộp thay. Hộ kinh doanh chỉ cần kê khai phần doanh thu ngoài sàn (livestream Facebook, Zalo, cửa hàng truyền thống).

Đối với trường hợp có nhiều địa điểm kinh doanh, tổng doanh thu của tất cả các địa điểm sẽ là căn cứ để xác định ngưỡng chịu thuế và nhóm kê khai. Tuy nhiên, mỗi địa điểm vẫn sẽ được quản lý theo các mã số thuế phụ (đuôi 001, 002...) để đảm bảo tính sát thực tại địa phương.

Việc chuyển đổi sang thuế kê khai là một thách thức nhưng cũng là cơ hội để các hộ kinh doanh chuyên nghiệp hóa, tiếp cận gần hơn với các chuẩn mực quản trị hiện đại, từ đó phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.