Sự phát triển mạnh mẽ của thị trường giao dịch hàng hóa đòi hỏi khung pháp lý chặt chẽ nhằm bảo đảm tính an toàn, minh bạch và quản lý rủi ro hiệu quả. Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 302/2026/NĐ-CP của Chính phủ, bắt đầu từ ngày 15/9/2026, các doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa bắt buộc phải đáp ứng toàn bộ các tiêu chuẩn khắt khe về tư cách pháp nhân, quy mô tài chính, hạ tầng công nghệ và mô hình vận hành.

1. Điều kiện về hình thức doanh nghiệp và tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài

Theo quy định pháp luật, chủ thể đứng ra đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải đáp ứng điều kiện tiên quyết về tư cách pháp lý tại Việt Nam:

• Doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động hợp pháp theo pháp luật Việt Nam.
• Đối với trường hợp có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài, tổng tỷ lệ vốn góp của các nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 49% vốn điều lệ của doanh nghiệp. Quy định này nhằm bảo đảm chủ quyền tài chính và sự kiểm soát của Nhà nước đối với hạ tầng thị trường quan trọng.

2. Yêu cầu về quy mô vốn điều lệ tối thiểu

Nhằm bảo đảm năng lực tài chính đủ mạnh để vận hành thị trường giao dịch hàng hóa có quy mô lớn và rủi ro cao, doanh nghiệp phải đáp ứng ngưỡng vốn tối thiểu:

• Doanh nghiệp phải có vốn điều lệ thực góp đạt từ 1.500 tỷ đồng (một nghìn năm trăm tỷ đồng) trở lên tại thời điểm đề nghị thành lập.

3. Tiêu chuẩn khắt khe về hệ thống công nghệ thông tin và hạ tầng kỹ thuật

Hạ tầng công nghệ được coi là "trái tim" của Sở giao dịch hàng hóa. Do đó, doanh nghiệp phải có hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng đầy đủ các yêu cầu an toàn, ổn định và bảo mật theo quy định tại Điều 5 Nghị định 302/2026/NĐ-CP, bao gồm các tiêu chí cụ thể:

• Nền tảng giao dịch điện tử: Bảo đảm hoạt động giao dịch diễn ra thông suốt, an toàn, có khả năng xử lý và lưu trữ toàn bộ dữ liệu giao dịch, thao tác sửa lệnh, hủy lệnh và kết quả khớp lệnh theo thời gian thực (real-time).
• Kết nối với Trung tâm thanh toán bù trừ: Có khả năng kết nối và liên thông dữ liệu trực tiếp với Trung tâm thanh toán bù trừ để phục vụ công tác ký quỹ, thanh toán bù trừ và quản trị rủi ro chính xác, kịp thời.
• Hệ thống giám sát giao dịch: Có công cụ theo dõi, phát hiện, cảnh báo sớm các bất thường và lưu trữ dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát thị trường.
• An toàn thông tin và dự phòng sự cố: Đạt tiêu chuẩn kỹ thuật về an ninh mạng, an toàn dữ liệu và có kịch bản khôi phục hệ thống nhanh chóng khi xảy ra sự cố kỹ thuật.
• Kết nối với cơ quan quản lý: Đảm bảo tính mở, đồng bộ để cung cấp thông tin minh bạch, chính xác cho các thành viên và cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.

Hạ tầng công nghệ thông tin đạt chuẩn an toàn, bảo mật là điều kiện bắt buộc để thành lập Sở giao dịch hàng hóa (ảnh minh họa)

4. Mô hình tổ chức hoạt động và giải pháp niêm yết hàng hóa Việt Nam

Doanh nghiệp phải xây dựng mô hình tổ chức bộ máy quản lý rõ ràng, chuyên nghiệp, đồng thời có định hướng chiến lược gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế nội địa. Cụ thể, doanh nghiệp phải trình bày giải pháp và lộ trình cụ thể về việc niêm yết các mặt hàng sản xuất tại Việt Nam trên sàn giao dịch, góp phần thúc đẩy xuất khẩu và tạo chuẩn giá cho hàng hóa trong nước.

5. Yêu cầu về Dự thảo Điều lệ hoạt động

Bên cạnh các điều kiện về cơ sở vật chất và tài chính, hồ sơ đề nghị thành lập phải bao gồm Dự thảo Điều lệ hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa. Dự thảo này phải được xây dựng tuân thủ đầy đủ và chính xác các quy định bắt buộc tại Điều 13 Nghị định 302/2026/NĐ-CP.

Lưu ý hiệu lực thi hành: Các quy định về điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa quy định tại Nghị định 302/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026. Các tổ chức, doanh nghiệp có nguyện vọng tham gia thành lập cần chủ động chuẩn bị các nguồn lực về vốn, hạ tầng kỹ thuật và pháp lý ngay từ bây giờ.