Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh tinh gọn bộ máy hành chính, việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 02 cấp đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc sắp xếp lại các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Một trong những vấn đề được dư luận quan tâm nhất chính là việc quản lý và sử dụng Quỹ Đền ơn đáp nghĩa khi không còn cấp huyện. Để giải quyết vấn đề này, Bộ Nội vụ đã ban hành Công văn 7561/BNV-CNCC ngày 07/9/2025, đưa ra những hướng dẫn chi tiết nhằm đảm bảo tính liên tục và hiệu quả của công tác tri ân người có công.

Mô hình quản lý 2 cấp: Tinh gọn nhưng không bỏ sót nhiệm vụ

Theo hướng dẫn mới nhất tại Công văn 7561/BNV-CNCC, Quỹ Đền ơn đáp nghĩa hiện nay sẽ chỉ được thành lập ở 02 cấp: cấp tỉnh và cấp xã. Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ chức năng quản lý quỹ tại cấp huyện trước đây sẽ được chuyển giao hoặc sắp xếp lại để phù hợp với phương án sắp xếp đơn vị hành chính đã được phê duyệt.

Mỗi cấp sẽ có Ban quản lý Quỹ và bộ phận giúp việc hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm. Điểm đáng chú ý là Quỹ tại mỗi cấp đều sử dụng con dấu riêng và mở tài khoản tại hệ thống Kho bạc Nhà nước. Việc hạch toán được thực hiện độc lập, áp dụng chế độ kế toán đối với quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, đảm bảo mọi khoản thu chi đều minh bạch và đúng pháp luật.

Ai là đối tượng được vận động và ai được miễn đóng góp?

Việc xác định đúng đối tượng vận động là yếu tố then chốt để tránh sự chồng chéo giữa các cấp. Công văn 7561/BNV-CNCC quy định rõ phạm vi vận động như sau:

• Quỹ cấp xã: Vận động các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở kinh tế do cấp xã trực tiếp quản lý hoặc đóng trên địa bàn.
• Quỹ cấp tỉnh: Vận động các cơ quan của Đảng, Mặt trận Tổ quốc, các đơn vị sự nghiệp, quân sự, công an và doanh nghiệp do cấp tỉnh trực tiếp quản lý.

Tuy nhiên, pháp luật cũng thể hiện tính nhân văn sâu sắc khi quy định các trường hợp không thuộc đối tượng vận động, bao gồm: người chưa đủ 18 tuổi, người đã nghỉ hưu, người đang hưởng trợ cấp/phụ cấp theo Pháp lệnh ưu đãi người có công, người khuyết tật, người đang đi học và người mất năng lực hành vi dân sự.

Thời điểm vàng để thực hiện nghĩa vụ "Đền ơn đáp nghĩa"

Mặc dù việc vận động đóng góp xây dựng Quỹ được tổ chức trong cả năm, nhưng theo quy định, sẽ có một tháng cao điểm tập trung từ ngày 28/6 đến ngày 27/7 hằng năm. Đây là khoảng thời gian ý nghĩa hướng tới Ngày Thương binh - Liệt sĩ, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng về truyền thống "Uống nước nhớ nguồn".

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đóng vai trò chủ trì trong việc vận động xây dựng Quỹ. Các tổ chức và cá nhân có thể lựa chọn ủng hộ một lần hoặc nhiều lần trong năm tùy theo điều kiện và tâm nguyện của mình.

Trách nhiệm và sự minh bạch: Cam kết từ cơ quan quản lý

Để người dân yên tâm khi đóng góp, Công văn 7561/BNV-CNCC nhấn mạnh trách nhiệm của Ban Quản lý Quỹ các cấp. Trưởng Ban Quản lý Quỹ (thường là Phó Chủ tịch UBND cùng cấp) là chủ tài khoản và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi hoạt động của Quỹ.

"Quỹ Đền ơn đáp nghĩa các cấp thực hiện hạch toán độc lập... không cho vay để sinh lời, kết dư Quỹ được luân chuyển sang năm tiếp theo."

Việc tuân thủ nghiêm ngặt Nghị định 131/2021/NĐ-CP và các hướng dẫn mới sẽ giúp nguồn lực xã hội được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng, góp phần ổn định an sinh xã hội tại địa phương.

Lời kết

Sự thay đổi trong mô hình quản lý Quỹ Đền ơn đáp nghĩa là một bước đi tất yếu trong quá trình cải cách hành chính. Với những hướng dẫn cụ thể từ Bộ Nội vụ, tin rằng công tác chăm lo cho người có công sẽ ngày càng đi vào chiều sâu, minh bạch và hiệu quả hơn. Người dân và doanh nghiệp cần nắm vững các quy định này để thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách chính xác nhất.