Chế độ trợ cấp thôi việc luôn là vấn đề được đội ngũ viên chức đặc biệt quan tâm khi chấm dứt hợp đồng làm việc. Với sự ra đời của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019, nhiều quy định mới về trợ cấp thôi việc đã được bổ sung, mang lại quyền lợi thiết thực hơn cho người lao động trong khu vực công lập.

Khi nào viên chức được giải quyết thôi việc theo quy định hiện hành?

Tính đến thời điểm đầu năm 2020, việc giải quyết thôi việc cho viên chức vẫn đang được thực hiện theo quy định tại Nghị định 29/2012/NĐ-CP. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 38 Nghị định 29/2012/NĐ-CP, viên chức sẽ được đơn vị sự nghiệp công lập giải quyết cho thôi việc trong 03 nhóm trường hợp điển hình:

• Tự nguyện xin thôi việc: Viên chức có đơn xin nghỉ và được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản.
• Viên chức đơn phương chấm dứt hợp đồng: Áp dụng khi viên chức tuân thủ đúng thời hạn báo trước (45 ngày đối với hợp đồng không xác định thời hạn) hoặc nghỉ do bị ngược đãi, không được trả lương đầy đủ (đối với hợp đồng xác định thời hạn).
• Đơn vị sự nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng: Xảy ra khi có thiên tai, hỏa hoạn hoặc lý do bất khả kháng buộc đơn vị phải thu hẹp quy mô hoặc chấm dứt hoạt động.

Trích dẫn khoản 1 Điều 38 Nghị định 29/2012/NĐ-CP:

"1. Viên chức được giải quyết thôi việc trong các trường hợp sau: a) Viên chức có đơn tự nguyện xin thôi việc được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản; b) Viên chức đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc theo quy định tại Khoản 4 và Khoản 5 Điều 29 Luật viên chức; c) Đơn vị sự nghiệp công lập đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc với viên chức khi có một trong các trường hợp quy định tại Điểm c, Điểm d và Điểm đ Khoản 1 Điều 29 Luật viên chức."

Quyền lợi sát sườn: Điều kiện hưởng trợ cấp thôi việc hiện nay

Theo quy định tại Điều 45 Luật Viên chức 2010, khi chấm dứt hợp đồng làm việc, viên chức sẽ được hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm hoặc bảo hiểm thất nghiệp. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định rõ 03 trường hợp "ngoại lệ" mà viên chức sẽ không được hưởng trợ cấp thôi việc:

1. Viên chức bị kỷ luật với hình thức buộc thôi việc.
2. Viên chức đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc nhưng vi phạm các quy định về thời hạn báo trước hoặc các điều kiện khác tại Điều 29 Luật Viên chức 2010.
3. Chấm dứt hợp đồng khi có quyết định nghỉ hưu hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ là công chức.

Điểm mới từ 01/7/2020: Mở rộng đối tượng hưởng trợ cấp thôi việc

Một tin vui cho đội ngũ viên chức là kể từ ngày 01/7/2020, khi Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 chính thức có hiệu lực, quy định về trợ cấp thôi việc sẽ được nới lỏng và chi tiết hơn. Cụ thể, tại khoản 6 Điều 2 Luật sửa đổi 2019 đã bổ sung thêm các trường hợp viên chức được hưởng trợ cấp:

• Hết hạn hợp đồng: Khi hợp đồng làm việc hết hạn nhưng người sử dụng lao động không ký kết tiếp hợp đồng.
• Đơn phương chấm dứt do sức khỏe: Viên chức nghỉ việc do ốm đau, tai nạn đã điều trị 06 tháng liên tục (đối với hợp đồng không xác định thời hạn) hoặc 03 tháng liên tục (đối với hợp đồng xác định thời hạn) mà khả năng lao động chưa hồi phục.
• Vi phạm thỏa thuận hợp đồng: Viên chức nghỉ việc do không được bố trí đúng vị trí việc làm, địa điểm làm việc hoặc bị ngược đãi, cưỡng bức lao động.

Sự thay đổi này cho thấy sự tiệm cận giữa pháp luật về viên chức và Bộ luật Lao động, giúp bảo vệ tối đa quyền lợi kinh tế cho viên chức khi phải rời khỏi vị trí công tác vì những lý do khách quan hoặc chính đáng.

Thủ tục và thời hạn giải quyết thôi việc viên chức cần lưu ý

Để quá trình thôi việc diễn ra thuận lợi và đảm bảo quyền lợi, viên chức cần thực hiện đúng quy trình sau:

• Gửi văn bản đề nghị: Viên chức phải gửi đơn xin thôi việc đến người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập.
• Thời hạn phản hồi: Trong vòng 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn, người đứng đầu đơn vị phải ra quyết định bằng văn bản. Nếu không đồng ý, phải trả lời rõ lý do.
• Bàn giao công việc: Viên chức có trách nhiệm bàn giao hồ sơ, tài sản và thanh toán các khoản nợ (nếu có) trước khi chính thức nghỉ việc.

Lời khuyên pháp lý: Trước khi quyết định thôi việc, viên chức nên đối chiếu kỹ thời gian đóng bảo hiểm xã hội và các cam kết đào tạo (nếu có) để tránh việc phải bồi thường chi phí đào tạo hoặc mất đi các khoản trợ cấp quý giá.