Đại dịch Covid-19 bùng phát trong những tháng đầu năm 2020 đã gây ra những cú sốc lớn cho nền kinh tế, khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng đình trệ sản xuất. Để hỗ trợ đơn vị sử dụng lao động và người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn này, Chính phủ và các Bộ ngành đã ban hành nhiều chính sách linh hoạt, trong đó có việc tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH). Tuy nhiên, một câu hỏi lớn mà hàng triệu người lao động đang quan tâm lúc này là: Khi doanh nghiệp tạm dừng đóng BHXH, liệu thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) có bị 'khóa' và người dân có còn được hưởng quyền lợi khi đi khám chữa bệnh hay không?

Hiểu đúng về chính sách tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội năm 2020

Theo quy định tại Điều 88 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, pháp luật cho phép tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong những trường hợp đặc biệt khó khăn. Cần lưu ý rằng, việc 'tạm dừng đóng BHXH' mà chúng ta thường gọi thực chất chỉ là tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất, chứ không phải dừng toàn bộ các loại hình bảo hiểm.

"1. Tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất được quy định như sau:
a) Trong trường hợp người sử dụng lao động gặp khó khăn phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh dẫn đến việc người lao động và người sử dụng lao động không có khả năng đóng bảo hiểm xã hội thì được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong thời gian không quá 12 tháng;..."

Như vậy, ngay cả trong bối cảnh khủng hoảng do dịch bệnh, tinh thần của Luật Bảo hiểm xã hội 2014 vẫn ưu tiên bảo vệ các quyền lợi ngắn hạn của người lao động như ốm đau, thai sản và đặc biệt là khám chữa bệnh BHYT.

Các trường hợp và điều kiện được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất

Cụ thể hóa Luật, Điều 16 Nghị định 115/2015/NĐ-CP đã liệt kê các tình huống doanh nghiệp được phép tạm dừng đóng, bao gồm khó khăn do thay đổi cơ cấu công nghệ, suy thoái kinh tế hoặc do thiên tai, dịch bệnh.

Đặc biệt, để ứng phó với Covid-19, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành Công văn số 1511/LĐTBXH-BHXH ngày 04/5/2020, nới lỏng các điều kiện để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận chính sách này. Các đơn vị chỉ cần đáp ứng một trong các tiêu chí như: không bố trí được việc làm cho 50% lao động trở lên, hoặc bị thiệt hại trên 50% tổng giá trị tài sản (không kể đất), hoặc đã đóng đủ BHXH đến hết tháng 01/2020 nhưng bị giảm 50% lao động tham gia BHXH tại thời điểm đề nghị.

Tạm dừng đóng BHXH có được dùng thẻ BHYT đi khám, chữa bệnh?

Đây là nội dung quan trọng nhất mà người lao động cần nắm rõ. Căn cứ theo hướng dẫn tại Công văn số 860/BHXH-BT ngày 17/3/2020 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, việc tạm dừng đóng BHXH không đồng nghĩa với việc dừng đóng BHYT.

Cụ thể, trong thời gian được cơ quan BHXH chấp thuận tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất, doanh nghiệp vẫn phải có trách nhiệm đóng đầy đủ, kịp thời các quỹ sau:

• Quỹ ốm đau, thai sản;
• Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
• Quỹ bảo hiểm thất nghiệp;
• Quỹ bảo hiểm y tế.

Vì doanh nghiệp vẫn phải duy trì việc đóng BHYT hàng tháng cho người lao động, nên thẻ BHYT của bạn vẫn có giá trị sử dụng bình thường. Người lao động hoàn toàn có thể dùng thẻ BHYT để đi khám, chữa bệnh và hưởng các quyền lợi về chi phí y tế theo quy định của pháp luật hiện hành mà không gặp bất kỳ trở ngại nào từ việc tạm dừng đóng quỹ hưu trí.

Trách nhiệm của doanh nghiệp để đảm bảo quyền lợi BHYT cho người lao động

Theo quy trình thu được quy định tại Quyết định 595/QĐ-BHXH, doanh nghiệp có nghĩa vụ trích đóng BHYT hàng tháng. Trong giai đoạn dịch bệnh, dù được tạm dừng đóng quỹ hưu trí, nhưng nếu doanh nghiệp 'quên' hoặc cố tình không đóng BHYT, thẻ của người lao động sẽ bị ảnh hưởng.

Do đó, người lao động nên chủ động kiểm tra trạng thái thẻ BHYT của mình thông qua ứng dụng VssID hoặc cổng thông tin điện tử của BHXH Việt Nam. Nếu phát hiện doanh nghiệp không đóng BHYT dẫn đến thẻ bị hết hạn, người lao động có quyền yêu cầu người sử dụng lao động thực hiện đúng trách nhiệm theo Công văn 860/BHXH-BT để đảm bảo quyền được chăm sóc sức khỏe trong mùa dịch.

Tóm lại, chính sách tạm dừng đóng BHXH năm 2020 là một giải pháp nhân văn nhằm tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, nhưng không làm giảm đi quyền lợi an sinh thiết yếu của người lao động, đặc biệt là quyền lợi khám chữa bệnh BHYT.