Trong nỗ lực không ngừng nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã ban hành Hướng dẫn 05/HD-MTTW-BTT. Đây được xem là "kim chỉ nam" cho việc sắp xếp, hợp nhất các Hội quần chúng do Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ tại cấp tỉnh và cấp xã trong giai đoạn mới.

Nguyên tắc cốt lõi: Tinh gọn nhưng không gián đoạn

Việc sắp xếp các Hội quần chúng không đơn thuần là phép cộng cơ học mà là một quá trình tái cấu trúc sâu rộng. Theo Hướng dẫn 05/HD-MTTW-BTT, quá trình này phải đảm bảo sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy Đảng và vai trò chủ trì của Mặt trận Tổ quốc các cấp.

Một trong những yêu cầu tiên quyết là phải đảm bảo tính liên tục trong hoạt động. Các tổ chức hội sau khi hợp nhất phải kế thừa đầy đủ quyền và nghĩa vụ hợp pháp theo quy định tại Nghị định 126/2024/NĐ-CP. Điều này giúp tâm lý hội viên ổn định, tránh gây xáo trộn trong việc thực hiện các nhiệm vụ an sinh xã hội và chăm lo đời sống nhân dân.

Lộ trình tinh giản biên chế: Giảm ít nhất 20% từ năm 2026

Điểm đáng chú ý nhất trong đợt sắp xếp này chính là mục tiêu tinh giản đội ngũ người làm việc. Cụ thể, từ năm 2026 trở đi, số lượng người làm việc tại các tổ chức hội quần chúng phải giảm ít nhất 20% so với hiện tại. Đây là một thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để các hội rà soát, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chuyên trách.

Bên cạnh đó, bộ máy tham mưu giúp việc cũng được yêu cầu tinh gọn tối đa. Đối với các hội lớn như Hội Nhà báo, Hội Luật gia hay Hội Chữ thập đỏ cấp tỉnh, cơ cấu bộ máy không được quá 02 bộ phận (gồm bộ phận chuyên môn và văn phòng). Các hội khác chỉ được duy trì duy nhất một văn phòng giúp việc chung.

Phương án hợp nhất linh hoạt theo thực tiễn địa phương

Căn cứ vào Nghị quyết 60-NQ/TW, các địa phương có thể chủ động xây dựng phương án hợp nhất các hội có chức năng, nhiệm vụ tương đồng. Ví dụ, các hội trong lĩnh vực văn học nghệ thuật hoặc các hội có cùng đối tượng phục vụ có thể được đưa về chung một đầu mối quản lý.

Đối với các địa phương thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, việc sắp xếp hội phải đi đôi với việc đổi tên và kiện toàn nhân sự theo đơn vị hành chính mới. Trường hợp một tổ chức hội có phạm vi hoạt động quá hẹp (ít hơn 1/3 số đơn vị hành chính sáp nhập), cấp ủy địa phương sẽ xem xét quyết định cho tiếp tục hoạt động hoặc thực hiện giải thể theo đúng trình tự pháp luật.

Quản lý tài chính và tài sản sau sáp nhập

Vấn đề tài chính cũng có sự thay đổi căn bản. Từ năm 2026, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, cấp xã sẽ đóng vai trò là đầu mối chủ trì lập dự toán ngân sách cho các hội quần chúng cùng cấp. Việc quản lý tài sản, quỹ hội sau khi sáp nhập phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Nghị định 126/2024/NĐ-CP để tránh thất thoát và đảm bảo minh bạch.

Việc thực hiện quyết liệt Hướng dẫn 05/HD-MTTW-BTT không chỉ giúp giảm gánh nặng ngân sách mà còn tạo ra một hệ thống các hội quần chúng hoạt động thực chất, sâu sát cơ sở, thực sự là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.