Trong xu thế toàn cầu hóa và chuyển đổi số toàn diện, quản lý tài nguyên đất đai không còn đơn thuần là công việc hành chính sổ sách truyền thống. Đứng trước yêu cầu phát triển bứt phá của nền kinh tế, việc ứng dụng khoa học công nghệ, hiện đại hóa dữ liệu số và khai thác sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành một định hướng mang tính chiến lược cốt lõi của Đảng và Nhà nước Việt Nam.

Chuyển dịch chiến lược từ tư duy quản lý sang quản trị đất đai hiện đại

Điểm đột phá mang tính thời đại trong định hướng của Nghị quyết 21-NQ/TW chính là việc xác định rõ ràng sự chuyển dịch từ tư duy quản lý hành chính mang tính thụ động sang tư duy quản trị hiện đại về đất đai. Công tác quản lý không chỉ dừng lại ở việc xem xét, cấp phép hay lưu trữ hồ sơ giấy, mà hướng tới bảo đảm sự quản lý thống nhất, công khai, minh bạch, hiệu quả và vận hành thông suốt trên nền tảng công nghệ số.

Sự kết hợp giữa dữ liệu số và công nghệ đổi mới sáng tạo, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, sẽ trở thành bộ công cụ đắc lực giúp các cơ quan quản lý nhà nước có cái nhìn tổng thể, định lượng chính xác nguồn lực đất đai. Nghị quyết yêu cầu tăng cường công tác điều tra, đánh giá, thống kê, kiểm kê, lượng hóa và hạch toán đầy đủ nguồn tài nguyên quý giá này vào dòng chảy chung của nền kinh tế quốc dân.

Bên cạnh đó, việc tiếp tục củng cố và hoàn thiện bộ máy quản lý đất đai theo hướng tinh gọn, hiện đại hóa các dịch vụ công về đất đai sẽ loại bỏ triệt để các rào cản hành chính rườm rà, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện giao dịch.

Đẩy mạnh chuyển đổi số: Xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia

Để hiện thực hóa tầm nhìn quản trị thông minh, Nghị quyết 21-NQ/TW đã đưa ra các giải pháp cụ thể mang tính hành động cao. Trọng tâm trong đó là việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ lĩnh vực đất đai; khẩn trương xây dựng, nâng cấp và hoàn thiện Hệ thống thông tin và Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đồng bộ từ Trung ương đến từng địa phương.

Nhằm đưa dữ liệu đất đai trở nên chuẩn xác và "sống", Nghị quyết đề ra quy định thực hiện đăng ký bắt buộc đối với quyền sử dụng đất và mọi biến động đất đai phát sinh. Mọi giao dịch chuyển nhượng, thế chấp, thừa kế hay thay đổi mục đích sử dụng đều phải được cập nhật tức thì vào hệ thống cơ sở dữ liệu số.

"Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý; giảm đầu mối, giảm trung gian, giảm thủ tục hành chính gắn với mức độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp."

Cơ sở dữ liệu hoàn chỉnh chính là chiếc "chìa khóa" giúp cơ quan chức năng giảm tải quy trình xử lý, loại bỏ bớt các khâu trung gian không cần thiết, cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ cho xã hội. Việc này hoàn toàn phù hợp với tinh thần hiện đại hóa đã được thể hiện tại Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn chi tiết như Nghị định 101/2024/NĐ-CP quy định về đăng ký, cấp giấy chứng nhận và hệ thống thông tin đất đai, hay Nghị định 102/2024/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Đất đai.

Sự phát triển vượt bậc so với Nghị quyết 18-NQ/TW

Nhìn lại tiến trình phát triển chính sách, trước đây Nghị quyết 18-NQ/TW năm 2022 của Ban Chấp hành Trung ương đã đặt nền móng quan trọng khi xác định mục tiêu hiện đại hóa công tác quản lý đất đai, đẩy mạnh chuyển đổi số và từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai. Đáng chú ý, Nghị quyết 18-NQ/TW đã mở đường cho những cải cách thể chế đột phá trong ngành tài nguyên và môi trường.

Tuy nhiên, tại thời điểm ban hành Nghị quyết 18-NQ/TW, các định hướng chủ yếu tập trung vào việc số hóa dữ liệu và xây dựng cơ sở hạ tầng thông tin cơ bản. Nghị quyết 18-NQ/TW chưa đặt ra yêu cầu mạnh mẽ về việc chuyển hẳn từ tư duy "quản lý hành chính" sang "quản trị hiện đại", cũng như chưa nhấn mạnh vai trò cốt lõi của việc vận hành trên nền tảng dữ liệu số kết hợp với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Sự ra đời của các định hướng mới trong Nghị quyết 21-NQ/TW chính là bước nâng cấp tư duy chiến lược mang tính nhảy vọt. Việc đưa ứng dụng AI và dữ liệu lớn (Big Data) vào phân tích xu hướng quy hoạch, định giá đất, giám sát biến động tài nguyên và tự động hóa quy trình thủ tục hành chính sẽ bảo đảm tính minh bạch tối đa, hạn chế tiêu cực và mở ra kỷ nguyên mới cho ngành quản lý đất đai Việt Nam.