Kiểm toán viên đối mặt với rủi ro đình chỉ hành nghề nếu vi phạm các quy định mới (ảnh minh họa)

Nghề kiểm toán độc lập luôn đòi hỏi sự chính xác, khách quan và tuân thủ đạo đức nghề nghiệp khắt khe. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những sai phạm gây ảnh hưởng đến uy tín của ngành. Để tăng cường quản lý, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 05/2025/TT-BTC (có hiệu lực từ ngày 24/01/2025), sửa đổi bổ sung Thông tư 202/2012/TT-BTC, quy định rõ 13 trường hợp kiểm toán viên bị đình chỉ hành nghề.

1. Sai phạm về thủ tục và đăng ký hành nghề

Đây là nhóm các lỗi liên quan đến việc duy trì tư cách pháp lý để hoạt động. Kiểm toán viên sẽ bị đình chỉ nếu:

• Bị xử phạt vi phạm hành chính về hoạt động kiểm toán độc lập 02 lần trong vòng 36 tháng liên tục.
• Sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề đã hết hiệu lực hoặc không còn giá trị.
• Cho thuê, mượn hoặc sử dụng Chứng chỉ kiểm toán viên để đăng ký hành nghề tại đơn vị mà mình không thực tế làm việc toàn thời gian.
• Không có đủ số giờ cập nhật kiến thức hàng năm theo quy định.

Việc lập và lưu trữ hồ sơ kiểm toán là yêu cầu bắt buộc đối với mọi cuộc kiểm toán (ảnh minh họa)

2. Vi phạm đạo đức nghề nghiệp và tính độc lập

Tính độc lập là "linh hồn" của nghề kiểm toán. Pháp luật sẽ can thiệp mạnh mẽ nếu kiểm toán viên:

• Sử dụng thông tin hồ sơ khách hàng để xâm phạm lợi ích Nhà nước, lợi ích công cộng hoặc quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
• Vi phạm các trường hợp không được thực hiện kiểm toán quy định tại Điều 19 Luật Kiểm toán độc lập 2011.
• Không chấp hành việc kiểm tra, thanh tra của cơ quan có thẩm quyền.

3. Quy định khắt khe đối với đơn vị có lợi ích công chúng

Do tầm ảnh hưởng lớn, các cuộc kiểm toán tại đơn vị có lợi ích công chúng được giám sát đặc biệt. Kiểm toán viên bị đình chỉ nếu:

• Thực hiện kiểm toán khi chưa được Bộ Tài chính chấp thuận hoặc đang trong thời gian bị đình chỉ/hủy bỏ tư cách chấp thuận.
• Thực hiện kiểm toán cho một đơn vị có lợi ích công chúng quá 05 năm tài chính liên tục.

4. Sai phạm chuyên môn và trách nhiệm báo cáo

Cuối cùng, chất lượng của báo cáo kiểm toán là thước đo trách nhiệm. Các hành vi sau sẽ dẫn đến đình chỉ:

• Ký báo cáo kiểm toán khi không phải là kiểm toán viên hành nghề.
• Không lập hồ sơ kiểm toán đối với cuộc kiểm toán hoặc dịch vụ đảm bảo khác.
• Có sai phạm nghiêm trọng về chuyên môn hoặc vi phạm chuẩn mực kiểm toán, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

"Việc đình chỉ hành nghề không chỉ là hình phạt hành chính mà còn là biện pháp bảo vệ tính minh bạch của thị trường tài chính."

Các kiểm toán viên cần đặc biệt lưu ý cập nhật kiến thức và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Kiểm toán độc lập 2011 và các văn bản hướng dẫn để tránh những rủi ro nghề nghiệp đáng tiếc.