Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 3890:2009 về Phương tiện phòng cháy và chữa cháy cho nhà và công trình - Trang bị, bố trí, kiểm tra, bảo dưỡng được ban hành năm 2009 bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, quy định các nguyên tắc, yêu cầu kỹ thuật đối với việc trang bị, bố trí, kiểm tra và bảo dưỡng các phương tiện phòng cháy và chữa cháy (PCCC) cho các loại nhà và công trình công nghiệp, dân dụng trên lãnh thổ Việt Nam.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu cụ thể về trang bị, bố trí, kiểm tra và bảo dưỡng phương tiện phòng cháy và chữa cháy cho nhà và công trình. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến việc thiết kế, xây dựng, cải tạo, thay đổi tính chất sử dụng hoặc vận hành, quản lý nhà và công trình.
• Các loại nhà và công trình công cộng, nhà chung cư, nhà sản xuất, kho tàng, công trình hạ tầng kỹ thuật và các công trình đặc thù khác thuộc diện quản lý về phòng cháy và chữa cháy.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng đối với các công trình đặc biệt như công trình quốc phòng, an ninh, hầm mỏ khai thác khoáng sản, hoặc các phương tiện giao thông vận tải đường bộ, đường thủy, đường sắt, đường hàng không (trừ khi có quy định riêng biệt viện dẫn đến tiêu chuẩn này).

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ và chính xác, cần kết hợp viện dẫn các tài liệu, tiêu chuẩn quốc gia liên quan còn hiệu lực, bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, khí, bọt (như TCVN 5738, TCVN 7336).
• Các tiêu chuẩn về bình chữa cháy xách tay và xe đẩy chữa cháy.
• Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình hiện hành.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm cốt lõi phục vụ cho công tác quản lý và thực thi kỹ thuật, bao gồm:

• Phương tiện phòng cháy và chữa cháy: Là các thiết bị, dụng cụ, chất chữa cháy, phương tiện cơ giới hoặc thô sơ được dùng để phát hiện, ngăn chặn, dập tắt đám cháy và phục vụ cứu nạn, cứu hộ.
• Hệ thống báo cháy tự động: Hệ thống tự động phát hiện và thông báo địa điểm xảy ra cháy.
• Hệ thống chữa cháy tự động: Hệ thống tự động phun chất chữa cháy để dập tắt hoặc ngăn chặn đám cháy lan rộng mà không cần sự tác động trực tiếp của con người.
• Phương tiện chữa cháy thô sơ: Các dụng cụ đơn giản như cát, nước, xô, xẻng, chăn dập lửa được trang bị tại chỗ.

Quy định chung về trang bị, bố trí, kiểm tra và bảo dưỡng (Điều 4)

Điều khoản này thiết lập các nguyên tắc nền tảng mang tính bắt buộc đối với chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và đơn vị quản lý vận hành nhà và công trình:

• Nguyên tắc trang bị: Tất cả các nhà và công trình phải được trang bị đầy đủ phương tiện phòng cháy và chữa cháy theo đúng quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng với quy mô, tính chất hoạt động và mức độ nguy hiểm cháy, nổ của công trình đó. Việc trang bị phải đảm bảo tính đồng bộ, sẵn sàng hoạt động cao.
• Yêu cầu về bố trí: Các phương tiện PCCC phải được đặt ở những vị trí dễ thấy, dễ tiếp cận, không bị che khuất hoặc cản trở lối thoát nạn. Việc bố trí phải đảm bảo khoảng cách di chuyển tối đa từ bất kỳ điểm nào trong công trình đến phương tiện chữa cháy gần nhất tuân thủ đúng quy định kỹ thuật.
• Công tác kiểm tra định kỳ: Chủ sở hữu hoặc đơn vị quản lý vận hành công trình có trách nhiệm tổ chức kiểm tra định kỳ tình trạng hoạt động của các phương tiện PCCC. Mọi hư hỏng, thiếu hụt phải được khắc phục hoặc thay thế kịp thời để đảm bảo hệ thống luôn trong trạng thái sẵn sàng hoạt động.
• Chế độ bảo dưỡng: Các hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động, bình chữa cháy và các phương tiện cứu nạn cứu hộ phải được bảo dưỡng kỹ thuật định kỳ bởi các đơn vị có đủ năng lực hành vi và điều kiện kinh doanh dịch vụ PCCC theo quy định của pháp luật. Quy trình bảo dưỡng phải tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của nhà sản xuất và các tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên ngành.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3890:2009 có hiệu lực kể từ ngày ban hành và thay thế cho các quy định trước đó về trang bị, bố trí, kiểm tra, bảo dưỡng phương tiện PCCC cho nhà và công trình. Các công trình xây dựng mới hoặc cải tạo sau thời điểm tiêu chuẩn có hiệu lực bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại văn bản này.