Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5307:1991 về kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ - tiêu chuẩn thiết kế do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành là văn bản kỹ thuật pháp lý bắt buộc áp dụng nhằm đảm bảo an toàn, phòng chống cháy nổ và bảo vệ môi trường trong quá trình xây dựng và vận hành kho chứa. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về phạm vi áp dụng cùng các điều khoản chung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu bắt buộc phải tuân thủ khi tiến hành thiết kế xây dựng mới, cải tạo nâng cấp hoặc mở rộng các kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng.
• Các quy định kỹ thuật trong tiêu chuẩn hướng tới việc thiết lập ranh giới an toàn, ngăn ngừa nguy cơ cháy nổ, hạn chế tối đa thiệt hại về người và tài sản, đồng thời bảo vệ hệ sinh thái xung quanh khu vực dự trữ.
• Tiêu chuẩn không áp dụng đối với các loại kho đặc thù bao gồm: kho chứa dầu mỏ bằng hang lò dưới lòng đất, cửa hàng bán lẻ xăng dầu, kho thuộc hệ thống dự trữ quốc gia có quy chế riêng, và các kho tạm thời phục vụ thi công công trình xây dựng.

- Phân loại dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ theo tính chất nguy hiểm cháy (Điều 2)

Để làm cơ sở khoa học cho việc thiết kế hệ thống công nghệ và khoảng cách an toàn phòng cháy chữa cháy, tiêu chuẩn phân chia dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ thành các nhóm dựa trên nhiệt độ bùng cháy cốc kín:

• Nhóm có nhiệt độ bùng cháy đến 28 độ C: Gồm các loại xăng ô tô, xăng máy bay, các loại dung môi nhẹ và dầu mỏ thô có nhiệt độ bùng cháy thấp. Đây là nhóm cực kỳ nguy hiểm, dễ bay hơi tạo thành hỗn hợp nổ với không khí ở điều kiện thường.
• Nhóm có nhiệt độ bùng cháy từ trên 28 độ C đến 45 độ C: Gồm nhiên liệu phản lực, dầu hỏa chiếu sáng và một số dung môi công nghiệp trung bình.
• Nhóm có nhiệt độ bùng cháy từ trên 45 độ C đến 120 độ C: Gồm dầu diesel (DO), dầu hỏa công nghiệp và các loại dầu thô có nhiệt độ bùng cháy trung bình cao.
• Nhóm có nhiệt độ bùng cháy trên 120 độ C: Gồm dầu mazut (FO), dầu nhờn thương phẩm, dầu biến thế và các loại dầu nặng khác. Nhóm này ít nguy hiểm ở nhiệt độ thường nhưng cần lưu ý khi bị nung nóng trong quá trình vận hành.

- Phân cấp kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ theo dung tích (Điều 3)

Quy mô của kho được xác định bằng tổng dung tích chứa thiết kế, từ đó quyết định các yêu cầu kỹ thuật về phòng cháy chữa cháy và khoảng cách an toàn đối với các công trình lân cận. Kho được phân thành 4 cấp cụ thể:

• Kho cấp I: Có tổng dung tích chứa lớn hơn 100.000 mét khối (m3). Đây là các kho đầu mối cấp quốc gia hoặc kho trung chuyển quốc tế.
• Kho cấp II: Có tổng dung tích chứa từ trên 20.000 mét khối đến 100.000 mét khối (m3).
• Kho cấp III: Có tổng dung tích chứa từ trên 2.000 mét khối đến 20.000 mét khối (m3).
• Kho cấp IV: Có tổng dung tích chứa nhỏ hơn hoặc bằng 2.000 mét khối (m3). Thường là các kho tiêu thụ nội bộ của nhà máy hoặc xí nghiệp sản xuất.
• Nguyên tắc tính dung tích: Tổng dung tích của kho được tính bằng tổng dung tích định mức của tất cả các bể chứa sản phẩm đặt trong kho. Không tính dung tích của các bể chứa trung gian, bể cắt nước thải hoặc bể chứa bọt chữa cháy.

- Các nguyên tắc chung trong thiết kế và bố trí mặt bằng kho (Điều 4)

• Quy hoạch địa điểm: Địa điểm xây dựng kho phải phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch xây dựng của địa phương. Kho phải được bố trí ở cuối nguồn gió chủ đạo so với khu dân cư, khu đô thị và các xí nghiệp công nghiệp khác để tránh ảnh hưởng của hơi dầu khi có sự cố.
• Điều kiện địa chất và thủy văn: Không được xây dựng kho dầu tại những khu vực có hiện tượng sụt lún, sạt lở đất hoặc vùng thường xuyên bị ngập lụt, trừ trường hợp có các giải pháp kỹ thuật đặc biệt được cơ quan thẩm quyền phê duyệt.
• Khoảng cách an toàn: Thiết kế mặt bằng kho phải đảm bảo khoảng cách an toàn từ các bể chứa, trạm bơm, bến xuất nhập đến hàng rào kho và các công trình bên ngoài theo đúng các bảng quy định chi tiết của tiêu chuẩn.
• Hệ thống thoát nước và bảo vệ môi trường: Hệ thống thoát nước mưa và hệ thống thoát nước thải nhiễm dầu phải được thiết kế độc lập. Nước thải nhiễm dầu bắt buộc phải qua hệ thống xử lý đạt quy chuẩn môi trường trước khi xả ra nguồn tiếp nhận chung.