Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 28 TCN 187:2004

Tiêu chuẩn ngành 28 TCN 187:2004 do Bộ Thuỷ sản ban hành là văn bản kỹ thuật quy định các yêu cầu chất lượng, phương pháp thử, quy cách đóng gói, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản đối với thức ăn hỗn hợp dạng viên dùng trong nuôi trồng tôm càng xanh (Macrobrachium rosenbergii). Tiêu chuẩn này áp dụng cho các cơ sở sản xuất, chế biến, nhập khẩu và kinh doanh thức ăn thủy sản tại Việt Nam, nhằm đảm bảo nguồn dinh dưỡng tối ưu cho tôm và hạn chế ô nhiễm môi trường ao nuôi.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn quy định các chỉ tiêu kỹ thuật bắt buộc đối với thức ăn hỗn hợp dạng viên được sản xuất công nghiệp dùng để nuôi tôm càng xanh thương phẩm và tôm giống ở các giai đoạn phát triển khác nhau.
• Đối tượng áp dụng: Các cơ quan quản lý chất lượng, các doanh nghiệp sản xuất, các đơn vị nhập khẩu và người nuôi trồng thủy sản sử dụng thức ăn viên cho tôm càng xanh trên lãnh thổ Việt Nam.

Các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi đối với thức ăn viên tôm càng xanh

Tiêu chuẩn đưa ra các nhóm chỉ tiêu kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm đánh giá chất lượng thức ăn viên, bao gồm:

• Yêu cầu về cảm quan: Viên thức ăn phải có hình dạng đồng đều, bề mặt nhẵn mịn, không bị vỡ vụn quá tỷ lệ quy định. Thức ăn phải có mùi thơm đặc trưng của nguyên liệu thủy sản (bột cá, bột tôm), không có mùi mốc, mùi khét hoặc mùi lạ. Màu sắc của các viên thức ăn trong cùng một lô hàng phải đồng đều.
• Độ bền trong nước (Độ tan rã): Đây là chỉ tiêu lý hóa cực kỳ quan trọng đối với thức ăn cho tôm. Viên thức ăn phải đảm bảo độ bền trong nước tối thiểu từ 2 đến 3 giờ (tùy thuộc vào kích cỡ viên và giai đoạn nuôi) để tôm kịp bắt mồi, tránh tình trạng thức ăn tan rã quá nhanh gây thất thoát dinh dưỡng và làm ô nhiễm đáy ao.
• Chỉ tiêu dinh dưỡng bắt buộc: Tiêu chuẩn quy định cụ thể hàm lượng các chất dinh dưỡng tối thiểu và tối đa trong thức ăn, bao gồm:
  • Hàm lượng protein thô (đạm): Phải đạt mức tối thiểu từ 30% đến 40% tùy theo từng giai đoạn sinh trưởng của tôm càng xanh (tôm nhỏ cần hàm lượng đạm cao hơn tôm lớn).
  • Hàm lượng lipid thô (chất béo): Đảm bảo cung cấp đủ năng lượng và các axit béo thiết yếu cho tôm phát triển.
  • Hàm lượng xơ thô và tro tổng số: Giới hạn ở mức tối đa cho phép để đảm bảo khả năng tiêu hóa và hấp thụ của tôm.
  • Độ ẩm: Không được vượt quá mức quy định (thường dưới 10% đến 12%) để ngăn ngừa sự phát triển của nấm mốc trong quá trình bảo quản.
  • Hàm lượng Canxi và Phốt pho: Tỷ lệ cân đối giúp tôm dễ dàng lột xác và tạo vỏ cứng cáp.
• Giới hạn các chất độc hại và vi sinh vật: Thức ăn không được chứa các chất cấm sử dụng trong chăn nuôi và thủy sản. Hàm lượng độc tố vi nấm (Aflatoxin), kim loại nặng (chì, cadimi, thủy ngân, asen) và các vi khuẩn gây bệnh (Salmonella, Escherichia coli) phải nằm trong giới hạn an toàn tuyệt đối theo quy định hiện hành của Bộ Thủy sản.

Phương pháp thử và kiểm tra chất lượng

Để đánh giá sự phù hợp của sản phẩm so với tiêu chuẩn, văn bản quy định các phương pháp thử nghiệm cụ thể:

• Phương pháp lấy mẫu: Hướng dẫn cách thức lấy mẫu đại diện từ các lô hàng, cách đồng nhất mẫu và bảo quản mẫu trước khi đưa vào phân tích phòng thí nghiệm.
• Phương pháp phân tích hóa lý: Sử dụng các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hoặc tiêu chuẩn quốc tế tương đương để xác định chính xác hàm lượng protein, chất béo, xơ, tro, độ ẩm, canxi, phốt pho và độ bền trong nước của viên thức ăn.

Quy định về bao gói, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

Công tác hậu cần và bảo quản đóng vai trò quyết định đến việc duy trì chất lượng thức ăn từ nhà máy đến ao nuôi:

• Bao gói: Thức ăn phải được đóng trong bao bì chuyên dụng (như bao PP có lót túi PE bên trong) đảm bảo kín, chống ẩm, chống thấm nước và không gây độc hại cho sản phẩm.
• Ghi nhãn: Nhãn bao bì phải rõ ràng, không bị tẩy xóa và chứa đầy đủ các thông tin bắt buộc: Tên sản phẩm, tên và địa chỉ nhà sản xuất, thành phần nguyên liệu, chỉ tiêu chất lượng chủ yếu, hướng dẫn sử dụng và bảo quản, ngày sản xuất, hạn sử dụng, khối lượng tịnh và số hiệu lô hàng.
• Vận chuyển: Phương tiện vận chuyển phải sạch sẽ, khô ráo, có mái che mưa nắng và không được vận chuyển chung với các hóa chất độc hại hoặc hàng hóa có mùi lạ.
• Bảo quản: Thức ăn phải được lưu trữ trong kho chuyên dụng, thông thoáng, khô ráo, có mái che chống dột. Các bao thức ăn phải được xếp trên bục kê (pallet) cách mặt đất và cách tường để tránh ẩm mốc, đồng thời phải có biện pháp phòng chống chuột, côn trùng và các động vật gây hại khác.