Giới thiệu chung về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 21:2015/BGTVT

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 21:2015/BGTVT về Phân cấp và đóng tàu biển vỏ thép là bộ tiêu chuẩn kỹ thuật toàn diện và cốt lõi nhất của ngành hàng hải Việt Nam. Quy chuẩn này quy định chi tiết các yêu cầu về mặt kỹ thuật, quy trình kiểm tra, giám sát kỹ thuật và phân cấp đối với tàu biển vỏ thép trong suốt các quá trình thiết kế, đóng mới, hoán cải, phục hồi, sửa chữa và khai thác vận hành.

- Quy định chung về hoạt động giám sát kỹ thuật và phân cấp tàu (Phần 1A và Phần 1B)

Đây là phần pháp lý và kỹ thuật nền tảng, thiết lập mối quan hệ giữa cơ quan Đăng kiểm, chủ tàu và các đơn vị thiết kế, thi công. Nội dung trọng tâm bao gồm:

• Quy định chung về hoạt động giám sát: Xác định rõ phạm vi áp dụng, các định nghĩa kỹ thuật cơ bản (như định nghĩa về phần giữa tàu thuộc 0,4L ở giữa tàu) và nguyên tắc làm việc của Đăng kiểm.
• Quy định về phân cấp và duy trì cấp tàu: Quy định các ký hiệu cấp tàu tương ứng với vùng hoạt động và tính năng của tàu. Đồng thời, hướng dẫn chi tiết thủ tục trao cấp, duy trì cấp, đình chỉ hoặc hủy bỏ cấp tàu khi tàu không thỏa mãn các tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Hệ thống các hình thức kiểm tra định kỳ và bất thường:
• Kiểm tra phân cấp: Thực hiện trong quá trình đóng mới hoặc đối với tàu đã đóng xong nhưng chưa được phân cấp trước đó.
• Kiểm tra hàng năm: Đánh giá định kỳ hàng năm để đảm bảo tàu duy trì trạng thái kỹ thuật an toàn tối thiểu.
• Kiểm tra trung gian: Thực hiện vào khoảng giữa hai kỳ kiểm tra định kỳ với mức độ kiểm tra sâu hơn kiểm tra hàng năm.
• Kiểm tra định kỳ: Đánh giá toàn diện kết cấu thân tàu, máy móc và trang thiết bị sau một chu kỳ phân cấp (thường là 5 năm).
• Kiểm tra trên đà: Kiểm tra phần dưới đường nước, hệ thống lái, chân vịt và các van mạn khi tàu được đưa lên đà hoặc đốc.
• Kiểm tra nồi hơi và trục chân vịt: Quy định thời hạn và nội dung kiểm tra nghiêm ngặt đối với nồi hơi phụ, nồi hơi khí xả và hệ thống trục chân vịt (bao gồm cả trục trong ống bao trục).
• Kiểm tra máy tàu theo kế hoạch: Cho phép chủ tàu áp dụng các phương pháp bảo dưỡng hiện đại dựa trên tình trạng kỹ thuật dưới sự giám sát của Đăng kiểm.
• Kiểm tra các phương tiện đặc thù: Quy định quy trình kiểm tra riêng biệt cho sà lan vỏ thép, tàu lặn, sà lan chuyên dùng và tàu công trình.

- Kết cấu thân tàu và trang thiết bị theo kích thước tàu (Phần 2A và Phần 2B)

Quy chuẩn phân chia tiêu chuẩn kỹ thuật thân tàu thành hai nhóm kích thước rõ rệt để tối ưu hóa tính an toàn và hiệu quả kinh tế:

• Tàu có chiều dài từ 90 mét trở lên (Phần 2A): Áp dụng các tiêu chuẩn khắt khe về độ bền dọc, độ bền cục bộ, kết cấu boong, mạn, đáy đôi, vách ngăn kín nước và các trang thiết bị hàng hải đi kèm.
• Tàu có chiều dài từ 20 mét đến dưới 90 mét (Phần 2B): Quy định các yêu cầu kỹ thuật phù hợp với cỡ tàu trung bình và nhỏ, tập trung vào tính linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ khả năng chịu lực của kết cấu thân tàu trong điều kiện sóng gió nhóm tàu này thường gặp.

- Hệ thống kỹ thuật cốt lõi trên tàu (Phần 3, Phần 4, Phần 5, Phần 6, Phần 7A)

Nhóm quy định này tập trung vào các hệ thống động lực, năng lượng, an toàn và công nghệ chế tạo tàu:

• Hệ thống máy tàu (Phần 3): Quy định chi tiết về hệ thống động cơ chính (máy chính), hệ thống truyền động, các đường ống áp lực, hệ thống bơm, hệ thống nhiên liệu, dầu bôi trơn và các thiết bị phụ trợ khác.
• Trang bị điện (Phần 4): Đảm bảo an toàn hệ thống phát điện, phân phối điện, hệ thống chiếu sáng, thông tin liên lạc và các thiết bị điện trong môi trường biển có độ ẩm và độ ăn mòn cao.
• Phòng, phát hiện và chữa cháy (Phần 5): Quy định về sơ đồ kiểm soát cháy, hệ thống phát hiện cháy tự động, các trạm bơm chữa cháy, hệ thống chữa cháy bằng nước, bọt, khí CO2 và các trang thiết bị cứu hỏa cá nhân.
• Hàn (Phần 6): Tiêu chuẩn hóa quy trình hàn, vật liệu hàn và trình độ của thợ hàn nhằm bảo đảm tính liên kết bền vững của các tấm thép thân tàu.
• Vật liệu (Phần 7A): Quy định về chất lượng, mác thép, quy trình thử nghiệm cơ lý tính của thép tấm, thép hình và các loại vật liệu kim loại khác dùng trong đóng tàu.

- Quy định đối với các loại tàu chuyên dùng đặc thù (Phần 8A đến Phần 8H)

Bên cạnh tàu hàng khô thông thường, quy chuẩn thiết lập các chương riêng biệt cho các phương tiện thủy đặc thù:

• Sà lan thép và sà lan chuyên dùng (Phần 8A, Phần 8H): Quy định kết cấu đơn giản hóa nhưng tối ưu cho việc kéo hoặc đẩy, bao gồm cả các sà lan chuyên chở hàng hóa đặc biệt.
• Tàu công trình (Phần 8B): Áp dụng cho tàu cuốc, tàu cần cẩu, tàu thả phao và các phương tiện thi công trên biển.
• Tàu lặn (Phần 8C): Quy định cực kỳ nghiêm ngặt về vỏ chịu áp lực, hệ thống dưỡng khí, hệ thống nổi và các thiết bị an toàn tính mạng dưới nước.
• Tàu chở xô khí hóa lỏng và hóa chất nguy hiểm (Phần 8D, Phần 8E): Tập trung vào hệ thống két chứa hàng chuyên dụng, hệ thống kiểm soát nhiệt độ, áp suất và các biện pháp ngăn ngừa rò rỉ hóa chất độc hại hoặc khí hóa lỏng gây cháy nổ.
• Tàu khách (Phần 8F): Đặt tiêu chuẩn cao nhất về an toàn sinh mạng, lối thoát hiểm, hệ thống cứu sinh và khả năng chống chìm.
• Tàu mang cấp gia cường đi các cực và chống băng (Phần 8G): Quy định về kết cấu mũi tàu, mạn tàu và hệ thống động lực được gia cường đặc biệt để hoạt động an toàn trong vùng biển có băng giá.

- Các tiêu chuẩn thiết kế, ổn định và vận hành an toàn (Phần 9 đến Phần 14)

Nhóm quy định cuối cùng hoàn thiện các tiêu chí kỹ thuật về mặt động lực học và điều kiện làm việc trên tàu:

• Phân khoang và ổn định (Phần 9, Phần 10): Đảm bảo tàu có khả năng chống chìm khi bị thủng một hoặc nhiều khoang (phân khoang) và duy trì được trạng thái cân bằng, không bị lật trong các điều kiện thời tiết xấu (ổn định nguyên vẹn).
• Mạn khô (Phần 11): Xác định chiều cao mạn khô tối thiểu để đảm bảo dự trữ sức nổi an toàn cho tàu khi chở đầy tải.
• Tầm nhìn từ lầu lái (Phần 12): Quy định góc nhìn tối thiểu từ vị trí điều khiển tàu nhằm đảm bảo an toàn hàng hải, tránh va chạm trên biển.
• Khu vực sinh hoạt của thuyền viên (Phần 13): Tiêu chuẩn hóa không gian buồng ngủ, nhà ăn, khu vệ sinh, y tế và hệ thống thông gió, chiếu sáng nhằm bảo đảm sức khỏe cho thuyền viên làm việc dài ngày trên biển.
• Quy định đối với tàu vượt tuyến một chuyến (Phần 14): Thiết lập các yêu cầu kỹ thuật và thủ tục kiểm tra đặc biệt đối với những tàu thực hiện hành trình đơn lẻ ngoài vùng biển hoạt động được cấp phép thông thường.