Giới thiệu chung về QCVN 26:2014/BGTVT

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 26:2014/BGTVT về các hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm biển của tàu do Bộ Giao thông vận tải ban hành. Quy chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, công tác kiểm tra và chứng nhận đối với các hệ thống, trang thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm môi trường biển và không khí lắp đặt trên tàu biển Việt Nam, cũng như các tàu nước ngoài hoạt động trong vùng nước cảng biển và vùng biển Việt Nam.

Phần 1: Quy định chung

Phần này thiết lập các nguyên tắc nền tảng, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của quy chuẩn:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy chuẩn áp dụng đối với việc thiết kế, đóng mới, hoán cải, kiểm tra, thử nghiệm và chứng nhận các hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm từ tàu.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng cho các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến tàu biển thuộc phạm vi điều chỉnh, bao gồm chủ tàu, cơ sở thiết kế, đóng mới, sửa chữa tàu và cơ quan đăng kiểm.
• Giải thích từ ngữ: Định nghĩa chi tiết các khái niệm chuyên ngành như tàu dầu, tàu chở hóa chất, chất lỏng độc hại chở xô, nước thải, khí thải, dung tích tổng số (GT), khu vực đặc biệt và các mốc thời gian áp dụng đối với tàu đóng mới hoặc tàu hiện có.

Phần 2: Công tác kiểm tra và chứng nhận

Quy định chi tiết về quy trình, nội dung và chu kỳ kiểm tra kỹ thuật đối với các hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm trên tàu nhằm đảm bảo tính an toàn và tuân thủ pháp luật:

• Kiểm tra lần đầu: Được thực hiện trước khi tàu được đưa vào khai thác hoặc trước khi cấp Giấy chứng nhận lần đầu. Nội dung bao gồm việc thẩm định thiết kế, kiểm tra thực tế kết cấu, lắp đặt trang thiết bị và thử hoạt động của các hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm.
• Kiểm tra chu kỳ: Bao gồm kiểm tra định kỳ (hàng năm, trung gian) và kiểm tra định kỳ để cấp đổi Giấy chứng nhận (thường là 5 năm một lần). Mục đích nhằm xác nhận các trang thiết bị vẫn duy trì trạng thái hoạt động tốt và không có sự thay đổi trái phép so với thiết kế ban đầu.
• Kiểm tra bất thường: Thực hiện khi tàu gặp sự cố ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm, hoặc khi có sự thay đổi, sửa chữa lớn đối với các trang thiết bị này.

Phần 3: Kết cấu và trang thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm do dầu

Đây là một trong những nội dung quan trọng nhất nhằm kiểm soát việc thải dầu và hỗn hợp lẫn dầu từ tàu:

• Ngăn ngừa ô nhiễm từ buồng máy: Quy định các yêu cầu về thiết bị lọc dầu/phân ly dầu-nước (đảm bảo hàm lượng dầu trong nước thải không vượt quá 15 ppm), hệ thống báo động và tự động dừng xả khi vượt quá giới hạn, két chứa cặn dầu (sludge tank) và két chứa nước lẫn dầu (bilge holding tank).
• Ngăn ngừa ô nhiễm từ khu vực hàng hóa của tàu chở dầu: Quy định về kết cấu mạn kép, đáy kép đối với tàu chở dầu; hệ thống rửa két bằng dầu thô (COW); hệ thống giám sát và kiểm soát xả dầu (ODME); két lắng (slop tank) và các đường ống xả tiêu chuẩn.
• Quy định cho giai đoạn quá độ: Các mốc thời gian và yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho các tàu hiện có để chuyển đổi, nâng cấp kết cấu (như hoán cải thành tàu mạn kép) phù hợp với lộ trình quốc tế.

Phần 4: Kết cấu và thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm do thải các chất lỏng độc chở xô gây ra

Quy định các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt đối với việc vận chuyển và thải bỏ các chất hóa học độc hại:

• Phân nhóm chất độc hại: Phân loại các chất lỏng độc hại thành các nhóm (X, Y, Z và các chất khác) dựa trên mức độ nguy hại đối với tài nguyên biển và sức khỏe con người.
• Kết cấu và thiết bị: Yêu cầu về hệ thống bơm và đường ống hút khô hiệu quả cao để giảm thiểu lượng chất thải còn sót lại trong két sau khi dỡ hàng; lắp đặt hệ thống thông gió két (nếu áp dụng) và các thiết bị xả dưới đường nước nổi.
• Quy trình thải: Nghiêm cấm xả thải các chất thuộc nhóm X; quy định điều kiện xả thải đối với nhóm Y và Z (về tốc độ tàu, khoảng cách tối thiểu tới bờ, độ sâu nước và vị trí xả dưới đường nước nổi).

Phần 5 & Phần 6: Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp (SOPEP & SMPEP)

Yêu cầu bắt buộc đối với việc lập và triển khai các kế hoạch ứng phó sự cố trên tàu:

• Kế hoạch ứng cứu ô nhiễm dầu của tàu (SOPEP): Áp dụng cho tàu dầu từ 150 GT trở lên và các tàu khác từ 400 GT trở lên. Kế hoạch phải được phê duyệt bởi cơ quan đăng kiểm, bao gồm quy trình báo cáo sự cố, danh sách các cơ quan liên lạc khẩn cấp, và các biện pháp kỹ thuật cụ thể để giảm thiểu lượng dầu thoát ra ngoài khi xảy ra đâm va, mắc cạn hoặc sự cố tràn dầu trong quá trình làm hàng.
• Kế hoạch ứng cứu ô nhiễm biển do chất lỏng độc (SMPEP): Áp dụng cho các tàu chở xô chất lỏng độc hại từ 150 GT trở lên. Nội dung tương tự như SOPEP nhưng được tối ưu hóa cho các đặc tính hóa học và mức độ độc hại của các chất lỏng hóa chất.

Phần 7: Thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm do nước thải của tàu

Quy định kiểm soát việc xả nước thải sinh hoạt từ tàu ra biển:

• Trang thiết bị bắt buộc: Tàu phải được trang bị một trong các hệ thống sau: Hệ thống xử lý nước thải được duyệt (đạt tiêu chuẩn về vi sinh vật và chất rắn lơ lửng); Hệ thống nghiền nát và khử trùng nước thải kết hợp két chứa tạm thời; hoặc Két chứa nước thải có dung tích đủ lớn để lưu trữ toàn bộ nước thải trong suốt hành trình.
• Tiêu chuẩn xả thải: Nước thải chưa xử lý và chưa khử trùng chỉ được phép xả khi tàu đang hành trình với tốc độ không dưới 4 hải lý/giờ và ở khoảng cách cách bờ biển gần nhất hơn 12 hải lý. Nước thải đã qua xử lý và khử trùng có thể được xả ở khoảng cách cách bờ hơn 3 hải lý.

Phần 8: Trang thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm không khí và Hiệu quả năng lượng

Quy định nhằm hạn chế phát thải các chất gây hại từ động cơ tàu và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng:

• Kiểm soát khí thải độc hại: Giới hạn hàm lượng lưu huỳnh trong nhiên liệu sử dụng trên tàu; kiểm soát phát thải Oxit Nitơ (NOx) từ động cơ diesel theo các mức Tier I, II, III; nghiêm cấm việc phát thải các chất làm suy giảm tầng ô-dôn (ODS).
• Lò đốt chất thải trên tàu: Quy định các tiêu chuẩn kỹ thuật và vận hành đối với lò đốt rác trên tàu để đảm bảo không phát sinh khí thải độc hại vượt mức cho phép.
• Chỉ số thiết kế hiệu quả năng lượng (EEDI): Áp dụng cho các tàu đóng mới nhằm bắt buộc cải tiến thiết kế, giảm lượng tiêu thụ nhiên liệu và phát thải khí nhà kính (CO2).
• Kế hoạch quản lý hiệu quả năng lượng tàu (SEEMP): Yêu cầu tất cả các tàu phải xây dựng và thực hiện kế hoạch SEEMP nhằm tối ưu hóa hoạt động khai thác tàu, tiết kiệm năng lượng trong quá trình vận hành thực tế.

Công tác quản lý hồ sơ và cấp chứng nhận

Quy định về việc cấp phát, lưu trữ và xuất trình các loại giấy tờ pháp lý liên quan đến ngăn ngừa ô nhiễm:

• Các loại Giấy chứng nhận: Giấy chứng nhận quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm dầu (IOPP), Giấy chứng nhận quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm do nước thải (ISPP), Giấy chứng nhận quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm không khí (IAPP), Giấy chứng nhận quốc tế về hiệu quả năng lượng (IEE).
• Nhật ký ghi chép: Tàu phải duy trì đầy đủ các loại nhật ký bắt buộc như Nhật ký dầu (Phần I và Phần II), Nhật ký hàng hóa (đối với tàu chở chất lỏng độc), Nhật ký rác, và hồ sơ ghi chép về các chất làm suy giảm tầng ô-dôn. Các ghi chép phải được thực hiện ngay sau mỗi hoạt động và lưu giữ trên tàu trong thời gian quy định để sẵn sàng xuất trình khi có yêu cầu kiểm tra của chính quyền cảng.