Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 26:2016/BGTVT về Các hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm biển của tàu là văn bản pháp quy kỹ thuật cốt lõi, quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật, quy trình kiểm tra và chứng nhận đối với các hệ thống, trang thiết bị được lắp đặt trên tàu nhằm ngăn ngừa ô nhiễm môi trường biển và không khí.

- Quy định chung và chế độ kiểm tra kỹ thuật

Quy chuẩn thiết lập một hệ thống kiểm tra kỹ thuật đồng bộ và nghiêm ngặt đối với các tàu thuộc phạm vi điều chỉnh nhằm đảm bảo các hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm luôn hoạt động hiệu quả:

• Kiểm tra lần đầu: Được thực hiện trước khi tàu được đưa vào khai thác hoặc khi lắp đặt mới các trang thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm để đánh giá toàn diện sự phù hợp với quy chuẩn.
• Kiểm tra chu kỳ: Bao gồm kiểm tra định kỳ, kiểm tra hàng năm và kiểm tra trung gian nhằm duy trì và xác nhận trạng thái kỹ thuật hoạt động tốt của thiết bị trong suốt vòng đời hoạt động của tàu.
• Kiểm tra bất thường: Tiến hành khi tàu gặp sự cố, hư hỏng hoặc thực hiện các sửa chữa, hoán cải lớn có ảnh hưởng đến tính năng của hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm.

- Kết cấu và trang thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm do dầu

Đây là nội dung trọng tâm nhằm kiểm soát nguồn ô nhiễm phổ biến nhất từ tàu, được chia thành các nhóm quy định cụ thể:

• Ngăn ngừa ô nhiễm do dầu từ buồng máy: Quy định về việc trang bị hệ thống lọc dầu, thiết bị phân ly dầu - nước, hệ thống báo động và tự động dừng xả khi hàm lượng dầu trong nước thải vượt quá giới hạn tiêu chuẩn (15 ppm). Đồng thời, quy định kết cấu két chứa nước lẫn dầu và két chứa cặn dầu.
• Ngăn ngừa ô nhiễm do dầu chở xô: Áp dụng riêng cho tàu chở dầu, bao gồm các yêu cầu về kết cấu mạn kép, đáy kép, hệ thống rửa két bằng dầu thô (COW), hệ thống giám sát và kiểm soát xả dầu (ODME), két lắng và các bố trí đường ống xả chuyên dụng.
• Quy định cho giai đoạn quá độ: Đưa ra các lộ trình và yêu cầu kỹ thuật chuyển tiếp cụ thể đối với các tàu hiện hữu để từng bước nâng cấp, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật mới.

- Ngăn ngừa ô nhiễm do chất lỏng độc chở xô

Đối với các tàu vận chuyển hóa chất hoặc chất lỏng độc hại dưới dạng xô, quy chuẩn đặt ra các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt về kết cấu và thiết bị:

• Quy định về kết cấu phân khoang, khả năng chống chịu va đập và rò rỉ của vỏ tàu khi xảy ra sự cố đâm va hoặc mắc cạn.
• Trang bị hệ thống bơm, đường ống hút khô két hàng và hệ thống thông gió chuyên dụng nhằm giảm thiểu tối đa lượng chất thải độc hại còn sót lại trong két.
• Quy định các thiết bị ngăn ngừa và kiểm soát việc thải các chất lỏng độc hại ra môi trường biển trong quá trình hành hải.

- Kế hoạch ứng cứu ô nhiễm của tàu

Tàu phải chủ động xây dựng và được phê duyệt các phương án ứng phó khẩn cấp đối với các sự cố ô nhiễm:

• Kế hoạch ứng cứu ô nhiễm dầu của tàu (SOPEP): Quy định chi tiết quy trình báo cáo, các hành động cần thực hiện ngay lập tức để hạn chế tràn dầu và phương thức phối hợp với các lực lượng ứng cứu tại chỗ và quốc gia.
• Kế hoạch ứng cứu ô nhiễm biển của tàu do các chất lỏng độc (SMPEP): Áp dụng cho các tàu chở chất lỏng độc hại, đưa ra các chỉ dẫn kỹ thuật và quy trình ứng phó khẩn cấp chuyên biệt cho từng nhóm hóa chất độc hại khi xảy ra sự cố rò rỉ hoặc tràn ra biển.

- Thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm do nước thải

Quy chuẩn kiểm soát chặt chẽ nguồn nước thải sinh hoạt từ tàu thông qua các yêu cầu:

• Yêu cầu lắp đặt hệ thống xử lý nước thải được phê duyệt kiểu, hoặc hệ thống nghiền nát và khử trùng nước thải, hoặc két chứa nước thải có đủ dung tích chứa phù hợp với cỡ tàu và số người trên tàu.
• Quy định tiêu chuẩn về đường ống xả và khớp nối xả mạn tiêu chuẩn để chuyển nước thải lên các thiết bị tiếp nhận trên bờ hoặc phao chứa.

- Ngăn ngừa ô nhiễm không khí và nâng cao hiệu quả năng lượng

Nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của khí thải tàu biển đối với tầng khí quyển và biến đổi khí hậu, quy chuẩn đưa ra các giới hạn kỹ thuật:

• Kiểm soát và hạn chế phát thải các chất gây suy giảm tầng ô-dôn, oxit nitơ (NOx) từ động cơ diesel, oxit lưu huỳnh (SOx) từ nhiên liệu và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) từ két chứa.
• Quy định tiêu chuẩn kỹ thuật đối với các lò đốt chất thải lắp đặt trên tàu.
• Hiệu quả năng lượng đối với tàu: Quy định về Chỉ số thiết kế hiệu quả năng lượng (EEDI) đối với các tàu đóng mới và yêu cầu áp dụng Kế hoạch quản lý hiệu quả năng lượng tàu (SEEMP) đối với tất cả các tàu nhằm tối ưu hóa hoạt động, tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải khí nhà kính.

- Công tác chứng nhận và quản lý hồ sơ

Quy trình quản lý hành chính và pháp lý được quy định rõ ràng để đảm bảo tính thực thi của quy chuẩn:

• Quy định về chứng nhận: Xác định thẩm quyền, thủ tục và điều kiện để cấp các loại Giấy chứng nhận quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm tương ứng sau khi tàu hoàn thành các đợt kiểm tra đạt yêu cầu.
• Quản lý hồ sơ: Quy định việc thiết lập, ghi chép và lưu giữ các loại nhật ký bắt buộc trên tàu như Nhật ký dầu, Nhật ký hàng hóa, Nhật ký nước thải và các hồ sơ kỹ thuật liên quan để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền cảng biển.