Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 21:2015/BGTVT/SĐ2:2017 là văn bản sửa đổi, bổ sung lần thứ hai đối với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Phân cấp và đóng tàu biển vỏ thép. Đây là bộ tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi, áp dụng cho các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động thiết kế, đóng mới, sửa đổi, phục hồi, hoán cải, nhập khẩu và khai thác tàu biển vỏ thép tại Việt Nam.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu toàn bộ nội dung cấu trúc và các quy định kỹ thuật trọng tâm của Quy chuẩn sửa đổi này:

1. Quy định chung và quy trình kiểm tra phân cấp (Phần 1A, Phần 1B)

Phần này thiết lập các nguyên tắc nền tảng về việc phân cấp tàu, duy trì cấp tàu và các hình thức kiểm tra kỹ thuật định kỳ hoặc đột xuất nhằm bảo đảm an toàn hàng hải:

• Quy định chung và phân cấp (Phần 1A): Xác định đối tượng áp dụng, các thuật ngữ chuyên ngành và thủ tục đăng ký phân cấp. Quy định rõ trách nhiệm của chủ tàu, cơ sở thiết kế và nhà máy đóng tàu trong việc duy trì trạng thái kỹ thuật của tàu theo đúng cấp đã đăng ký.
• Quy trình kiểm tra kỹ thuật (Phần 1B): Chi tiết hóa các hình thức kiểm tra bao gồm kiểm tra phân cấp, kiểm tra hàng năm, kiểm tra trung gian, kiểm tra định kỳ, kiểm tra trên đà, kiểm tra nồi hơi, kiểm tra trục chân vịt và trục trong ống bao trục, cũng như kiểm tra tàu lặn.
• Yêu cầu thử nghiệm đặc biệt: Đối với việc kiểm tra định kỳ các két nhiên liệu, quy chuẩn yêu cầu chương trình kiểm tra phải phù hợp với thiết kế của két. Các két nhiên liệu không phải két rời loại B bắt buộc phải thực hiện thử không phá hủy (NDT) tại các mối hàn của tấm két, các thành phần kết cấu chính và các chi tiết chịu ứng suất cao khi Đăng kiểm viên thấy cần thiết. Riêng đối với các két được bọc cách nhiệt chân không, nội dung kiểm tra sẽ do Đăng kiểm xem xét và quyết định cụ thể.

2. Kết cấu thân tàu và trang thiết bị (Phần 2A, Phần 2B)

Quy chuẩn phân chia ranh giới kỹ thuật rõ rệt dựa trên chiều dài tàu để áp dụng các tiêu chuẩn độ bền cơ học phù hợp:

• Tàu có chiều dài từ 90 mét trở lên (Phần 2A): Đưa ra các yêu cầu nghiêm ngặt về độ bền dọc của thân tàu, kết cấu đáy đôi, hệ thống sườn mạn, mạn chắn sóng, lan can, cửa thoát nước, cửa hàng hóa, cửa húp lô, cửa sổ chữ nhật, ống thông gió và cầu boong nhằm bảo đảm tàu chịu được tải trọng lớn và sóng gió trên các tuyến hải trình quốc tế.
• Tàu có chiều dài dưới 90 mét (Phần 2B): Tập trung vào các yêu cầu thực tế hơn nhưng vẫn bảo đảm an toàn tuyệt đối cho kết cấu đáy đôi và hệ thống sườn mạn, phù hợp với đặc thù hoạt động của các cỡ tàu nhỏ và trung bình.

3. Hệ thống máy tàu, trang bị điện và tự động hóa (Phần 3, Phần 4)

Đảm bảo khả năng vận hành liên tục, an toàn và tin cậy của hệ thống động lực và năng lượng trên tàu:

• Hệ thống máy tàu (Phần 3): Quy định chi tiết về thiết kế, chế tạo và thử nghiệm động cơ điêzen hệ thống đẩy chính và máy phụ. Đồng thời, bổ sung các tiêu chuẩn về hệ thống điều khiển tự động và điều khiển từ xa nhằm tối ưu hóa hoạt động của buồng máy.
• Trang bị điện và thiết kế hệ thống (Phần 4): Quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn điện chính, nguồn điện sự cố, hệ thống phân phối điện, thiết bị điện trong khu vực nguy hiểm. Bổ sung các yêu cầu đặc biệt đối với tàu chở hàng chuyên dùng và hệ thống điện chân vịt (hệ thống đẩy bằng điện).

4. An toàn phòng chống cháy nổ, kỹ thuật hàn và vật liệu (Phần 5, Phần 6, Phần 7A, Phần 7B)

Đây là các nhóm quy định nhằm kiểm soát rủi ro tai nạn nghiêm trọng và bảo đảm chất lượng chế tạo:

• Phòng, phát hiện và chữa cháy (Phần 5): Tập trung vào việc kiểm soát khả năng cháy của vật liệu, bảo đảm tính nguyên vẹn kết cấu của các vách ngăn chống cháy, và các biện pháp phòng chống cháy đặc biệt cho các khoang chứa ô tô, khoang ro-ro.
• Kỹ thuật hàn (Phần 6): Quy định chi tiết về quy trình hàn, đánh giá năng lực thợ hàn, các thông số kỹ thuật liên quan và tiêu chuẩn nghiệm thu vật liệu hàn nhằm bảo đảm liên kết kết cấu thân tàu đạt độ bền tối ưu.
• Vật liệu và trang thiết bị (Phần 7A, Phần 7B): Đưa ra các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt đối với thép cán, ống thép, thép đúc, thép rèn, đồng và hợp kim đồng, hợp kim nhôm dùng trong đóng tàu, cùng các yêu cầu thử nghiệm đối với xích neo và trang thiết bị neo.

5. Quy chuẩn đối với các loại tàu chuyên dùng đặc biệt (Phần 8D, Phần 8H, Phần 8I)

Sửa đổi lần này bổ sung và hoàn thiện sâu sắc các quy định dành cho các loại phương tiện có tính chất nguy hiểm hoặc chuyên biệt cao:

• Tàu chở xô khí hóa lỏng (Phần 8D): Quy định toàn diện từ khả năng chống chìm, vị trí két hàng, hệ thống chứa hàng, bình áp lực, đường ống dẫn khí hóa lỏng, kiểm soát áp suất/nhiệt độ, thông gió cưỡng bức, hệ thống đo lường tự động đến trang bị bảo hộ cá nhân và giới hạn điền đầy két hàng.
• Sà lan chuyên dùng (Phần 8H): Quy định về vật liệu, công nghệ hàn, kết cấu thân phương tiện, trang thiết bị và các biện pháp phòng chống cháy, thoát nạn đặc thù cho sà lan.
• Tàu sử dụng nhiên liệu có điểm chớp cháy thấp (Phần 8I): Đây là nội dung kỹ thuật hiện đại, quy định chi tiết về thiết kế hệ thống chứa nhiên liệu (như LNG), đường ống cấp nhiên liệu, an toàn chống cháy, phòng nổ, thông gió, trang bị điện và hệ thống điều khiển, giám sát an toàn tự động trong quá trình vận hành và tiếp nhận nhiên liệu.

6. Phân khoang, ổn định, mạn khô và quy định vượt tuyến (Phần 9, Phần 10, Phần 11, Phần 14)

Nhóm quy định bảo đảm khả năng nổi và chống lật của tàu trong mọi điều kiện thời tiết và sự cố:

• Phân khoang và ổn định tai nạn (Phần 9): Quy định về tư thế chúi và khả năng ổn định của tàu khi một hoặc nhiều khoang bị ngập nước do đâm va.
• Ổn định nguyên vẹn (Phần 10): Đưa ra các tiêu chuẩn ổn định chung và bổ sung cho các loại tàu đặc biệt như cần cẩu nổi, tàu cẩu, phao chuyển tải, ụ nổi và bến nổi.
• Mạn khô (Phần 11): Quy định điều kiện và phương pháp ấn định mạn khô tối thiểu cho tàu chạy tuyến quốc tế, tàu có chiều dài từ 24m trở lên không chạy tuyến quốc tế, và tàu nhỏ dưới 24m.
• Tàu vượt tuyến một chuyến (Phần 14): Thiết lập các yêu cầu kỹ thuật và an toàn tối thiểu bắt buộc phải tuân thủ khi một con tàu thực hiện một chuyến đi duy nhất vượt ra ngoài vùng hoạt động được phép thông thường của nó.