Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 42:2015/BGTVT về Trang bị an toàn tàu biển là văn bản pháp lý kỹ thuật cốt lõi quy định các tiêu chuẩn bắt buộc đối với việc thiết kế, chế tạo, lắp đặt, thử nghiệm và giám sát các trang thiết bị an toàn trên tàu biển Việt Nam nhằm bảo đảm an toàn sinh mạng và an ninh hàng hải.

Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về các quy định kỹ thuật được hệ thống hóa theo cấu trúc của Quy chuẩn:

- Chương 1: Quy định chung về hoạt động giám sát

• Xác định phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến thiết kế, đóng mới, hoán cải, nhập khẩu và khai thác tàu biển thuộc phạm vi điều chỉnh của Quy chuẩn.
• Quy định chi tiết về quy trình giám sát kỹ thuật, kiểm tra định kỳ, kiểm tra bất thường và cấp các giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật cho trang thiết bị trên tàu.
• Phân định rõ trách nhiệm của cơ quan Đăng kiểm và chủ tàu trong việc duy trì trạng thái kỹ thuật an toàn của thiết bị giữa các kỳ kiểm tra.

- Chương 2: Thiết bị cứu sinh

• Quy định về định mức, chủng loại, vị trí lắp đặt và các yêu cầu kỹ thuật đối với xuồng cứu sinh, bè cứu sinh, phao cứu sinh, áo phao và bộ quần áo chống mất nhiệt.
• Yêu cầu nghiêm ngặt đối với thiết bị phóng dây cứu hộ, pháo hiệu cứu nạn (pháo hiệu dù, đuốc cầm tay, tín hiệu khói nổi) nhằm bảo đảm khả năng hoạt động hiệu quả trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt trên biển.
• Quy định về hệ thống hạ xuồng bè cứu sinh, thiết bị thả tự do và các hướng dẫn vận hành khẩn cấp cho thuyền viên.

- Chương 3: Thiết bị tín hiệu

• Quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với ba loại đèn tín hiệu hành trình chính của tàu biển, bảo đảm khả năng nhận biết hướng di chuyển và kích thước của tàu trong đêm tối hoặc điều kiện tầm nhìn hạn chế.
• Quy định về vị trí lắp đặt, góc chiếu sáng, tầm hiệu lực ánh sáng và màu sắc tiêu chuẩn của các loại đèn hành trình, đèn neo, đèn báo sự cố.
• Yêu cầu về thiết bị phát tín hiệu âm thanh (còi, chuông, khánh) dùng trong sương mù hoặc khi thực hiện các thao tác tránh va trên biển.

- Chương 4: Thiết bị vô tuyến điện

• Quy định về cấu hình trang bị vô tuyến điện bắt buộc theo từng vùng biển hoạt động (A1, A2, A3, A4) phù hợp với Hệ thống cứu nạn và an toàn hàng hải toàn cầu (GMDSS).
• Yêu cầu kỹ thuật đối với các thiết bị thu phát sóng VHF, MF/HF, thiết bị gọi chọn số (DSC), thiết bị định vị vệ tinh khẩn cấp (EPIRB), và thiết bị radar tìm kiếm cứu nạn (SART).
• Quy định về nguồn điện dự phòng khẩn cấp bảo đảm duy trì hoạt động liên tục của hệ thống thông tin liên lạc khi tàu mất nguồn điện chính.

- Chương 5: Trang bị hàng hải và hệ thống quản lý mục tiêu

• Xử lý mục tiêu kích hoạt: Quy chuẩn yêu cầu các mục tiêu kích hoạt phải được xử lý đồng bộ và tương thích theo phương thức tương tự như mục tiêu do radar theo dõi, bảo đảm tính chính xác trong việc giám sát hành trình và tránh va chạm.
• Phân loại và quản lý trạng thái mục tiêu: Hệ thống hàng hải phải phân định rõ ràng các trạng thái mục tiêu bao gồm: mục tiêu đang theo dõi (gồm cả mục tiêu nguy hiểm), mục tiêu ở trạng thái thu nhận được, mục tiêu được chọn, mục tiêu tham chiếu theo dõi, và mục tiêu bị mất.
• Tích hợp hệ thống nhận dạng tự động (AIS): Quy định chi tiết về hiển thị và xử lý mục tiêu AIS bao gồm mục tiêu AIS ở trạng thái dừng (sleeping), mục tiêu AIS kích hoạt (bao gồm cả mục tiêu nguy hiểm), mục tiêu được chọn và cảnh báo khi mục tiêu bị mất.
• Yêu cầu về phần mềm và thiết bị lưu trữ: Phần mềm hệ thống hàng hải phải bảo đảm tính tương thích cao với các hệ điều hành sẵn có cùng với các máy tính cá nhân không mang tính thương mại. Đồng thời, hệ thống phải hỗ trợ kết nối và lưu trữ dữ liệu thông qua các thiết bị lưu trữ xách tay phổ biến như CD-ROM, DVD, USB và các phương tiện tương đương khác để phục vụ công tác kiểm tra, kết xuất dữ liệu hành trình.

Tóm lại, QCVN 42:2015/BGTVT là bộ quy chuẩn kỹ thuật nền tảng, đồng bộ hóa các tiêu chuẩn an toàn tàu biển của Việt Nam tiệm cận với các công ước quốc tế (như SOLAS), giúp nâng cao năng lực phòng ngừa tai nạn và bảo vệ tính mạng con người trên biển.