Sự bùng nổ của công nghệ thiết bị bay không người lái (drone, flycam) trong những năm gần đây đã mang lại nhiều lợi ích vượt trội trong các lĩnh vực từ quay phim, chụp ảnh nghệ thuật, khảo sát địa hình cho đến phun thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp. Tuy nhiên, việc gia tăng nhanh chóng số lượng phương tiện này cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với công tác quản lý vùng trời, bảo đảm an ninh quốc gia và an toàn hàng không.

Để thiết lập một hành lang pháp lý chặt chẽ và đồng bộ, Bộ Công an đã ban hành Thông tư 78/2026/TT-BCA quy định chi tiết việc đăng ký tàu bay không người lái và phương tiện bay khác. Theo đó, kể từ ngày 20/7/2026, tất cả các phương tiện bay không người lái (trừ phương tiện thuộc Bộ Quốc phòng) đều phải thực hiện đăng ký và gắn thiết bị quản lý hoạt động bay trước khi đưa vào vận hành thực tế.

Tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác bắt buộc phải đăng ký từ ngày 20/7/2026 (Ảnh minh họa)

Cơ sở pháp lý mới về quản lý phương tiện bay không người lái

Quy định mới này được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cốt lõi của Luật Phòng không nhân dân 2024 (Luật số 49/2024/QH15). Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các biện pháp quản lý nhà nước đối với các phương tiện bay siêu nhẹ, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho các hoạt động trên không trung.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Thông tư 78/2026/TT-BCA, Thông tư này quy định chi tiết về thẩm quyền, trình tự, thủ tục đăng ký tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác (gọi chung là phương tiện bay), ngoại trừ các phương tiện bay phục vụ cho mục đích quốc phòng của Bộ Quốc phòng.

Hồ sơ đăng ký drone và phương tiện bay gồm những gì?

Để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, Bộ Công an đã đa dạng hóa phương thức nộp hồ sơ. Chủ phương tiện có thể lựa chọn nộp trực tiếp tại cơ quan đăng ký phương tiện bay hoặc thực hiện trực tuyến qua Cổng dịch vụ công của Bộ Công an.

Theo quy định tại Điều 9 Thông tư 78/2026/TT-BCA, một bộ hồ sơ đăng ký hợp lệ bao gồm các loại giấy tờ sau:

• Giấy khai đăng ký phương tiện bay: Theo mẫu quy định của Bộ Công an.
• Giấy tờ của chủ phương tiện: Căn cước công dân hoặc hộ chiếu đối với cá nhân; Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc quyết định thành lập đối với tổ chức.
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp: Hóa đơn mua bán, hợp đồng chuyển nhượng hoặc các chứng từ tương đương.
• Giấy tờ về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật: Tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất thể hiện rõ các thông số về kích thước, trọng lượng, tần số điều khiển, phạm vi hoạt động.
• Chứng từ lệ phí trước bạ: Áp dụng đối với các trường hợp thuộc diện phải nộp lệ phí theo quy định của pháp luật về thuế.

Các dòng drone nông nghiệp cỡ lớn cũng thuộc diện bắt buộc phải đăng ký và kiểm định kỹ thuật nghiêm ngặt (Ảnh minh họa)

Quy trình tiếp nhận và kiểm tra thực tế phương tiện

Sau khi chủ phương tiện hoàn tất việc nộp hồ sơ, cơ quan đăng ký sẽ tiến hành quy trình thẩm định nghiêm ngặt theo quy định tại Điều 11 Thông tư 78/2026/TT-BCA:

"Cơ quan đăng ký phương tiện bay có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. Trong trường hợp hồ sơ đầy đủ, cơ quan đăng ký sẽ tiến hành kiểm tra thực tế phương tiện bay, đối chiếu các thông số kỹ thuật thực tế bao gồm: số xuất xưởng, số khung, số vỏ, động cơ, các thiết bị đi kèm và các thông tin liên quan khác so với hồ sơ đã kê khai."

Quy trình kiểm tra thực tế này nhằm đảm bảo phương tiện bay không bị thay đổi kết cấu trái phép, không gắn các thiết bị gây nguy hại đến an ninh, an toàn và hoạt động đúng tần số vô tuyến điện đã được cấp phép.

Bắt buộc gắn thiết bị quản lý hoạt động bay trước khi cất cánh

Điểm mới đáng chú ý nhất và là quy định bắt buộc đối với mọi chủ sở hữu drone từ ngày 20/7/2026 nằm ở việc gắn thiết bị giám sát hành trình.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Thông tư 78/2026/TT-BCA, thiết bị quản lý hoạt động bay được định nghĩa là:

"Tem điện tử hoặc thiết bị điện tử tích hợp số đăng ký phương tiện bay và các thông tin liên quan đến phương tiện, hoạt động bay. Thiết bị này do cơ quan đăng ký phương tiện bay thuộc Bộ Công an trực tiếp gắn trên phương tiện khi thực hiện thủ tục đăng ký nhằm mục đích kiểm soát, giám sát và quản lý chặt chẽ hoạt động của phương tiện bay trong không gian hành phận."

Trường hợp phương tiện đáp ứng đầy đủ các điều kiện đăng ký, chủ phương tiện phải đưa drone hoặc phương tiện bay đến cơ quan đăng ký theo đúng lịch hẹn để được cán bộ chuyên trách trực tiếp gắn thiết bị quản lý hoạt động bay và nhận Giấy chứng nhận đăng ký phương tiện bay.

Lời khuyên thiết thực cho người sở hữu phương tiện bay

Việc ban hành Thông tư 78/2026/TT-BCA là một bước tiến lớn trong việc chuyên nghiệp hóa hoạt động bay siêu nhẹ tại Việt Nam. Để tránh các vi phạm hành chính không đáng có, người chơi flycam cá nhân cũng như các doanh nghiệp vận hành drone cần lưu ý:

1. Chủ động rà soát thiết bị: Kiểm tra lại toàn bộ giấy tờ mua bán, hóa đơn và thông số kỹ thuật của thiết bị bay đang sở hữu để chuẩn bị sẵn sàng cho việc khai báo.
2. Thực hiện đăng ký đúng hạn: Không nên chờ đến sát ngày 20/7/2026 mới tiến hành nộp hồ sơ nhằm tránh tình trạng quá tải tại các cơ quan đăng ký hoặc trên Cổng dịch vụ công trực tuyến.
3. Tuân thủ vùng bay: Việc gắn thiết bị quản lý hoạt động bay sẽ giúp cơ quan chức năng phát hiện ngay các trường hợp bay vào vùng cấm, vùng hạn chế bay. Do đó, việc xin phép bay cho mỗi chuyến bay vẫn là thủ tục bắt buộc song song với việc đăng ký sở hữu phương tiện.

Tóm lại, quy định mới không nhằm hạn chế sự phát triển của công nghệ drone mà hướng tới việc tạo ra một môi trường khai thác an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm. Việc nghiêm túc chấp hành đăng ký và gắn thiết bị quản lý hoạt động bay chính là nghĩa vụ và quyền lợi của mỗi chủ phương tiện bay tại Việt Nam.