Bệnh bạch hầu là một trong những bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm nhất, có khả năng lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp và để lại những biến chứng nặng nề, thậm chí tử vong nếu không được can thiệp y tế kịp thời. Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học hiện đại, căn bệnh này hoàn toàn có thể dự phòng bằng vắc xin và điều trị hiệu quả bằng các loại kháng sinh đặc hiệu kết hợp với huyết thanh kháng độc tố.

Bối cảnh dịch bạch hầu bùng phát tại Tây Nguyên tháng 7/2020

Tính đến đầu tháng 7 năm 2020, tình hình dịch bệnh bạch hầu tại khu vực Tây Nguyên đang có những diễn biến hết sức phức tạp. Dịch bệnh đã bùng phát và lây lan nhanh tại các tỉnh như Đắk Nông, Kon Tum, Gia Lai và Đắk Lắk. Đáng lo ngại hơn, đã có những trường hợp tử vong được ghi nhận, gây tâm lý hoang mang trong cộng đồng.

Theo phân tích dịch tễ, phần lớn các ca mắc bệnh đều tập trung ở vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận y tế còn hạn chế. Đặc biệt, tỷ lệ tiêm chủng vắc xin bạch hầu tại các khu vực này chưa đạt yêu cầu, nhiều trẻ em và người lớn chưa được tiêm phòng đầy đủ hoặc không đúng lịch, tạo ra "khoảng trống miễn dịch" nguy hiểm.

Công điện khẩn của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống dịch

Trước tình hình cấp bách, ngày 08/07/2020, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã ký ban hành Công điện 862/CĐ-TTg. Công điện nhấn mạnh việc chủ động kiểm soát, ngăn chặn kịp thời dịch bệnh, không để lây lan diện rộng.

"Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các cấp chính quyền và các Sở, ban, ngành đoàn thể: Tuyên truyền, vận động người dân thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch... Tổ chức việc giám sát chặt chẽ tình hình, phát hiện sớm, xử lý triệt để không để dịch bùng phát, lan rộng; điều trị kịp thời người mắc bệnh, người lành mang trùng, hạn chế thấp nhất trường hợp tử vong."

Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Y tế chỉ đạo các địa phương xác định rõ địa bàn nguy cơ cao để tổ chức chiến dịch tiêm chủng bổ sung, đồng thời đảm bảo cung ứng đủ vắc xin, vật tư và trang thiết bị y tế cho các tỉnh trọng điểm.

Phác đồ điều trị đặc hiệu theo Quyết định 2957/QĐ-BYT

Để thống nhất quy trình chuyên môn trên toàn quốc, ngày 10/07/2020, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định 2957/QĐ-BYT kèm theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh bạch hầu. Đây là căn cứ pháp lý và chuyên môn quan trọng áp dụng cho tất cả các cơ sở khám, chữa bệnh.

Theo hướng dẫn tại Quyết định 2957/QĐ-BYT, nguyên tắc điều trị cốt lõi bao gồm:

• Cách ly tuyệt đối: Mọi ca bệnh nghi ngờ phải được cách ly ngay lập tức để tránh lây nhiễm chéo.
• Sử dụng kháng độc tố bạch hầu (SAD): Đây là yếu tố then chốt để trung hòa ngoại độc tố của vi khuẩn trong máu, ngăn chặn tổn thương tim và thần kinh.
• Kháng sinh đặc hiệu: Sử dụng Penicillin G, Erythromycin hoặc Azithromycin liên tục trong 14 ngày để tiêu diệt trực khuẩn bạch hầu.
• Theo dõi biến chứng: Đặc biệt là viêm cơ tim và suy hô hấp, vốn là những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu.

Các biện pháp phòng bệnh chủ động cho cộng đồng

Bên cạnh việc điều trị, công tác phòng bệnh đóng vai trò quyết định trong việc dập dịch. Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:

1. Tiêm chủng đầy đủ: Đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Trẻ em cần được tiêm chủng đúng lịch trong chương trình Tiêm chủng mở rộng. Người lớn ở vùng dịch cũng cần được tiêm nhắc lại.
2. Vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng; che miệng khi ho hoặc hắt hơi; giữ vệ sinh thân thể, mũi, họng hàng ngày.
3. Môi trường sống: Đảm bảo nhà ở, lớp học thông thoáng, sạch sẽ và có đủ ánh sáng.
4. Khai báo y tế: Khi có dấu hiệu sốt, đau họng, xuất hiện giả mạc trắng ở họng, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn.

Việc tuân thủ các quy định tại Nghị định 75/2017/NĐ-CP về chức năng nhiệm vụ của Bộ Y tế trong quản lý dịch bệnh, cùng với sự quyết liệt của chính quyền địa phương, dịch bạch hầu tại Tây Nguyên kỳ vọng sẽ sớm được kiểm soát hoàn toàn, bảo vệ sức khỏe và tính mạng cho nhân dân.