Nhằm tháo gỡ tâm lý e ngại của hộ kinh doanh và doanh nghiệp trước hàng loạt chính sách thuế mới có hiệu lực trong năm 2026, Cục Thuế đã ban hành văn bản chỉ đạo khẩn, yêu cầu toàn ngành chấn chỉnh tác phong phục vụ, giải quyết triệt để vướng mắc và kiên quyết không để người nộp thuế phải đi lại nhiều lần.

Bước chuyển mình lịch sử: Từ thuế khoán sang tự kê khai doanh thu thực tế

Bước sang năm 2026, hệ thống chính sách quản lý thuế tại Việt Nam ghi nhận những bước chuyển mình quan trọng. Đáng chú ý nhất là lộ trình chuyển đổi căn bản mô hình nộp thuế của các hộ, cá nhân kinh doanh: từ phương thức nộp thuế khoán mang tính ước lệ sang cơ chế tự kê khai, tự tính và tự nộp thuế dựa trên doanh thu phát sinh thực tế gắn liền với hóa đơn điện tử.

Sự thay đổi mang tính bản lề này dựa trên nền tảng pháp lý của Luật Quản lý thuế 2019 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 126/2020/NĐ-CP và Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít tiểu thương và người kinh doanh nhỏ lẻ vẫn đang đối mặt với vô vàn bỡ ngỡ. Nỗi sợ thao tác phần mềm sai sót, nhầm lẫn biểu mẫu kê khai và đặc biệt là ám ảnh bị xử phạt hành chính đã tạo nên rào cản tâm lý rất lớn.

Trước bối cảnh đó, ngày 06/10/2026, Cục Thuế đã chính thức ban hành Công văn 7408/CT-PC nhằm tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở, cảnh báo sớm và siết chặt kỷ cương quản lý, đồng thời đặt ra mệnh lệnh rõ ràng: cơ quan thuế phải là điểm tựa đồng hành, không được gây phiền hà cho người dân.

Chỉ đạo 'nóng': Không để người nộp thuế phải đi lại nhiều lần

Tại mục 2 của Công văn 7408/CT-PC, Cục Thuế chỉ đạo Thuế các tỉnh, thành phố, Chi cục Thuế Doanh nghiệp lớn và Chi cục Thuế Thương mại điện tử khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ thiết thực:

• Tuyên truyền linh hoạt, phân loại đối tượng: Biên soạn cẩm nang hướng dẫn ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với từng lĩnh vực ngành nghề (thương mại bán lẻ, dịch vụ ăn uống, kinh doanh trực tuyến...).
• Trợ giúp trực tiếp cho nhóm yếu thế công nghệ: Đặc biệt chú trọng cầm tay chỉ việc, hỗ trợ trực tiếp tại quầy hoặc tại địa bàn cho người nộp thuế lớn tuổi, người ở vùng sâu vùng xa còn hạn chế về hạ tầng công nghệ số.
• Thông suốt kênh tiếp nhận: Vận hành liên tục đường dây nóng và các cổng giải đáp trực tuyến 24/7. Cán bộ thuế có trách nhiệm trả lời dứt điểm, đúng bản chất vướng mắc, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng người nộp thuế phải đi lại nhiều lần giữa các bộ phận chỉ để hoàn thiện một thủ tục.

Ví dụ thực tế: Một chủ tiệm tạp hóa tại chợ truyền thống chuyển sang xuất hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Thay vì để người dân tự mò mẫm hoặc bắt họ đến trụ sở chi cục nhiều lượt do lỗi thiếu chữ ký số, công chức thuế quản lý địa bàn phải chủ động kết nối, hướng dẫn thao tác từ xa hoặc cử tổ công tác hướng dẫn tận nơi.

Nguyên tắc xử lý vi phạm: Nhắc nhở, phòng ngừa là chính, cấm phạt tràn lan

Điểm sáng đáng chú ý trong công tác hành pháp được nhấn mạnh tại mục 1 Công văn 7408/CT-PC là cơ chế sàng lọc rủi ro và cảnh báo sớm. Cơ quan thuế các cấp phải chủ động rà soát cơ sở dữ liệu để gửi thông báo cảnh báo sớm đối với các trường hợp có nguy cơ khai chậm, sót số liệu thay vì thụ động chờ vi phạm xảy ra rồi lập biên bản.

Văn bản định hình rõ hai nhóm đối tượng xử lý:

1. Nhóm sai sót vô ý do mới tiếp cận chính sách: Cán bộ thuế phải lập biên bản nhắc nhở, hướng dẫn kịp thời để người nộp thuế tự giác khai bổ sung, điều chỉnh theo quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Toàn bộ thông tin nhắc nhở được lưu trữ minh bạch trong hồ sơ điện tử làm căn cứ theo dõi.
2. Nhóm cố tình trục lợi, trốn thuế: Đối với hành vi cố ý che giấu doanh thu, gian lận hóa đơn hoặc đã được cảnh báo nhiều lần nhưng cố tình tái phạm, cơ quan thuế phải xử lý nghiêm minh, đúng thẩm quyền và trình tự pháp luật. Tuyệt đối không bỏ qua vi phạm nhưng kiên quyết không xử phạt tràn lan gây ức chế cho môi trường sản xuất kinh doanh lành mạnh.

Lời khuyên pháp lý thiết thực cho người nộp thuế

Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong thời kỳ chuyển đổi số ngành thuế, các cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp cần lưu ý những nguyên tắc vàng:

• Chủ động tìm hiểu và yêu cầu hỗ trợ: Khi phát sinh vướng mắc về cách xác định doanh thu thực tế, hãy liên hệ ngay tổ hỗ trợ của cơ quan thuế quản lý trực tiếp qua đường dây nóng đã công khai hoặc gửi văn bản hỏi để nhận giải đáp chính thức.
• Kê khai kịp thời, trung thực: Tuân thủ đúng mốc thời hạn kê khai quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC để tránh phát sinh tiền chậm nộp.
• Lưu trữ chứng từ cẩn thận: Duy trì thói quen lưu giữ hóa đơn đầu vào, bảng kê xuất hàng minh bạch trên môi trường điện tử. Trong trường hợp phát hiện có sai sót, hãy chủ động nộp hồ sơ khai bổ sung trước khi cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra.