Chỉ còn chưa đầy 10 ngày nữa, ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh World Cup 2018 sẽ chính thức khởi tranh tại Nga. Thế nhưng, cho đến thời điểm hiện tại (tháng 6/2018), Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) vẫn đang trong tình trạng "nín thở" đàm phán, khiến hàng triệu người hâm mộ cả nước không khỏi lo lắng về kịch bản lần đầu tiên trong lịch sử không được xem World Cup trên sóng truyền hình quốc gia.

Cuộc đấu trí về giá: Khi con số vượt xa khả năng tài chính

Bản quyền World Cup 2018 tại khu vực châu Á được FIFA giao quyền phân phối cho công ty Infront Sports & Media (ISM) có trụ sở tại Singapore. Tính tới thời điểm này, Việt Nam gần như là quốc gia duy nhất trong khu vực vẫn chưa hoàn thành giao dịch. Đại diện VTV thừa nhận, vướng mắc lớn nhất chính là mức giá "trên trời" mà đối tác đưa ra.

Theo các nguồn tin bên lề, ISM yêu cầu số tiền gần gấp đôi so với mức giá mà VTV đã chi trả cho kỳ World Cup 2014. Trong bối cảnh thị trường quảng cáo truyền hình đang gặp nhiều khó khăn, việc bỏ ra một khoản kinh phí khổng lồ lên tới hàng chục triệu USD là một bài toán kinh tế đầy rủi ro. VTV khẳng định sẽ nỗ lực hết mình để phục vụ khán giả nhưng không thể mua bằng mọi giá nếu không đạt được sự đồng thuận về một mức giá hợp lý.

Nỗi lo từ "vết xe đổ" vi phạm bản quyền

Bên cạnh áp lực tài chính, một rào cản vô hình nhưng cực kỳ nguy hiểm khiến quá trình đàm phán trở nên căng thẳng chính là vấn đề chống vi phạm bản quyền. FIFA và các đơn vị phân phối luôn đặt ra những điều khoản cực kỳ khắt khe về việc bảo vệ tín hiệu sạch.

Bài học nhãn tiền từ việc VTVcab bị tước quyền phát sóng giải Champions League và Europa League cách đây không lâu do không ngăn chặn được tình trạng livestream lậu vẫn còn đó. Nếu VTV mua được bản quyền nhưng để xảy ra tình trạng tràn lan các đường link lậu trên mạng xã hội hoặc các trang web xem bóng đá trực tuyến, Việt Nam hoàn toàn có thể bị FIFA cắt tín hiệu ngay lập tức mà không được hoàn lại tiền.

Chế tài pháp lý: Liệu có đủ sức răn đe?

Hiện nay, các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đối với chương trình phát sóng được điều chỉnh bởi Nghị định 131/2013/NĐ-CP. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng mức xử phạt hiện tại vẫn chưa đủ sức nặng để ngăn chặn vấn nạn "xem chùa".

Cụ thể, tại Điều 28 Nghị định 131/2013/NĐ-CP quy định về hành vi xâm phạm quyền phân phối bản ghi âm, ghi hình:

1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi phân phối đến công chúng bản gốc hoặc bản sao bản ghi âm, ghi hình mà không được phép của chủ sở hữu quyền của nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình.

Đặc biệt, đối với các đơn vị sử dụng nội dung để kinh doanh hoặc phát sóng trái phép, Điều 29 Nghị định 131/2013/NĐ-CP nêu rõ:

2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi: Sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại để phát sóng mà không trả tiền sử dụng cho chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan theo quy định.

3. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại trong cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke, dịch vụ bưu chính viễn thông, môi trường kỹ thuật số mà không trả tiền sử dụng...

Mặc dù pháp luật đã có quy định, nhưng trong kỷ nguyên số, việc kiểm soát hàng nghìn trang web lậu và các tài khoản mạng xã hội cá nhân là một thách thức cực lớn đối với các cơ quan chức năng. Để bảo vệ quyền lợi của chính mình và giúp VTV có thêm động lực trong các cuộc đàm phán quốc tế, người hâm mộ cần nâng cao ý thức, nói không với các hình thức xem bóng đá vi phạm bản quyền.

Hy vọng rằng, với sự nỗ lực của Đài truyền hình quốc gia và sự chung tay của cộng đồng, người dân Việt Nam sẽ sớm nhận được tin vui trước khi trái bóng Telstar 18 chính thức lăn trên các sân cỏ nước Nga.