Trong bối cảnh cả nước đang dần chuyển sang giai đoạn mới trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19, hệ thống Tòa án nhân dân cũng đang đứng trước áp lực lớn về khối lượng vụ việc tồn đọng. Để đảm bảo tiến độ giải quyết án và thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành một quyết định mang tính bước ngoặt đối với hoạt động tố tụng.

Lên lịch xét xử xuyên ngày nghỉ để đảm bảo thời hạn tố tụng

Theo nội dung tại Công văn 141A/TANDTC-VP năm 2020, kể từ ngày 23/4/2020, các Tòa án và đơn vị trực thuộc Tòa án nhân dân tối cao chính thức đưa các vụ án, vụ việc đã bị tạm dừng trước đó ra xét xử và giải quyết. Điểm đáng chú ý nhất trong chỉ đạo này là việc yêu cầu các đơn vị tập trung lên lịch xét xử, giải quyết các vụ việc kể cả vào ngày thứ Bảy và Chủ nhật.

Việc xét xử vào ngày nghỉ được xem là giải pháp tình thế nhưng vô cùng cần thiết để bảo đảm tiến độ và thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật, tránh tình trạng án tồn đọng kéo dài gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các đương sự. Tòa án nhân dân tối cao cũng lưu ý, trong trường hợp không có đủ phòng họp hoặc phòng xét xử tại trụ sở, các đơn vị cần chủ động tổ chức thuê phòng họp hoặc bố trí không gian đáp ứng đủ điều kiện để hoạt động tố tụng không bị gián đoạn.

Ưu tiên các vụ án trọng điểm và liên quan đến phòng chống dịch

Mặc dù mở rộng thời gian làm việc, nhưng không phải mọi vụ án đều được đưa ra xét xử đồng loạt. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao yêu cầu các cấp Tòa án cần có sự phân loại và ưu tiên nguồn lực cho các nhóm việc sau:

• Các vụ việc chuẩn bị hết thời hạn xét xử hoặc giải quyết theo quy định.
• Các vụ án có liên quan trực tiếp đến công tác phòng, chống dịch COVID-19 (như các hành vi đầu cơ tích trữ nhu yếu phẩm, đưa tin sai sự thật về dịch bệnh, hoặc chống đối người thi hành công vụ phòng dịch).
• Các vụ việc phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương hoặc các vụ án nghiêm trọng mà dư luận xã hội đặc biệt quan tâm.

Thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp phòng dịch tại phòng xử án

Dù nới lỏng các hoạt động xét xử, nhưng an toàn sức khỏe vẫn là ưu tiên hàng đầu. Từ nay đến hết ngày 31/5/2020, các phiên tòa phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc phòng dịch:

"Chỉ những người tiến hành tố tụng được thông báo và người tham gia tố tụng được triệu tập mới được tham dự phiên tòa, phiên họp. Hạn chế việc tổ chức các phiên tòa, phiên họp tập trung trên 20 người trong một phòng; yêu cầu thực hiện giữ khoảng cách trên 2m giữa người với người trong phòng xét xử, nơi làm việc."

Bên cạnh đó, các Tòa án được khuyến khích bố trí phòng xét xử trực tuyến để đảm bảo khoảng cách tối thiểu. Mọi cá nhân khi đến Tòa án làm việc đều phải thực hiện đo nhiệt độ, sát khuẩn tay và đeo khẩu trang trong suốt thời gian có mặt tại trụ sở.

Đối với các Tòa án nằm tại địa bàn được xác định là có nguy cơ cao, việc thực hiện Chỉ thị 16/CT-TTg năm 2020 vẫn phải được duy trì nghiêm túc. Chánh án các Tòa án này có quyền chủ động quyết định các biện pháp cách ly xã hội phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương mình.

Quyết tâm của hệ thống Tòa án trong việc xét xử xuyên ngày nghỉ không chỉ thể hiện trách nhiệm đối với công lý mà còn là sự đồng hành cùng Chính phủ trong việc ổn định trật tự xã hội, thúc đẩy các hoạt động kinh tế - xã hội trở lại trạng thái bình thường mới.