Chính sách phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức cấp xã luôn là đề tài nhận được sự quan tâm đặc biệt từ dư luận và đội ngũ nhân sự hoạt động tại cơ sở. Theo quy định mới nhất tại Nghị định 381/2026/NĐ-CP, nhóm cán bộ, công chức cấp xã được hưởng tiền lương, thu nhập tăng thêm theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ áp dụng mức phụ cấp công vụ là 25%. Đặc biệt, chính sách này còn đi kèm cơ chế bù chênh lệch lên đến 55% nhằm đảm bảo quyền lợi tối ưu cho người lao động.

Mức phụ cấp công vụ 25% áp dụng cho những đối tượng nào?

Phụ cấp công vụ là khoản hỗ trợ tài chính quan trọng nhằm bù đắp hao phí lao động và khuyến khích tinh thần làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước. Trước đây, chế độ này được thực hiện thống nhất theo quy định tại Nghị định 34/2012/NĐ-CP. Tuy nhiên, để phù hợp với thực tiễn phát triển và lộ trình cải cách tiền lương, Chính phủ đã ban hành Nghị định 381/2026/NĐ-CP với nhiều điểm mới mang tính đột phá.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 381/2026/NĐ-CP quy định rõ:

Mức phụ cấp công vụ bằng 25% mức lương hiện hưởng cộng phụ cấp chức vụ lãnh đạo và phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có) được áp dụng đối với cán bộ, công chức cấp xã được hưởng tiền lương, thu nhập tăng thêm theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về chi tiền lương, thu nhập tăng thêm.

Như vậy, điều kiện cần và đủ để cán bộ, công chức cấp xã áp dụng mức phụ cấp công vụ 25% bao gồm:

• Là cán bộ, công chức cấp xã thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Cán bộ, công chức 2008 (bao gồm người làm việc trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội ở cấp xã, phường, thị trấn).
• Đang được hưởng cơ chế tiền lương, thu nhập tăng thêm theo các Nghị quyết đặc thù do Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh hoặc thành phố trực thuộc trung ương ban hành.

Ví dụ thực tế: Tại các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh hay TP. Hải Phòng, cán bộ công chức cấp xã thường được hưởng hệ số thu nhập tăng thêm theo các nghị quyết thí điểm cơ chế đặc thù của Quốc hội và HĐND thành phố. Nhóm đối tượng này khi tính phụ cấp công vụ sẽ áp dụng mức trần 25% thay vì mức chung của các địa phương không có thu nhập tăng thêm.

Cán bộ, công chức cấp xã tại bộ phận một cửa giải quyết thủ tục hành chính cho người dân (ảnh minh họa)

Cơ chế bù chênh lệch lên 55% bảo vệ quyền lợi tối đa cho công chức

Một trong những điểm nhân văn nhất của Nghị định 381/2026/NĐ-CP chính là việc thiết lập cơ chế bù chênh lệch tại khoản 3 Điều 3. Quy định này nhằm giải quyết bài toán thực tế: Khi một số địa phương áp dụng mức chi thu nhập tăng thêm quá thấp, dẫn đến tổng thu nhập thực tế của cán bộ, công chức cấp xã tại đó bị kéo giảm so với các địa phương áp dụng mức phụ cấp công vụ thông thường (mức 55%).

Theo đó, trường hợp cán bộ, công chức cấp xã thuộc đối tượng hưởng thu nhập tăng thêm nhưng mức tiền lương, thu nhập tăng thêm thực tế nhận được lại thấp hơn mức phụ cấp công vụ 55% thì ngân sách nhà nước sẽ thực hiện chi trả phần chênh lệch cho bằng mức phụ cấp công vụ 55%.

Tình huống giả định minh họa:

Anh Nguyễn Văn A là công chức địa chính xã tại tỉnh X. Mức lương hiện hưởng cộng phụ cấp chức vụ của anh là 10.000.000 đồng/tháng. Tỉnh X có Nghị quyết chi thu nhập tăng thêm cho công chức cấp xã với mức hưởng thực tế của anh A là 1.500.000 đồng/tháng.

• Nếu tính theo mức phụ cấp công vụ thông thường (55%): Anh A sẽ nhận được 5.500.000 đồng phụ cấp công vụ.
• Nếu tính theo cơ chế thu nhập tăng thêm: Anh A nhận 1.500.000 đồng (thu nhập tăng thêm) + 25% phụ cấp công vụ (tương đương 2.500.000 đồng) = 4.000.000 đồng.

Rõ ràng, tổng số tiền 4.000.000 đồng này thấp hơn mức phụ cấp công vụ 55% (5.500.000 đồng). Do đó, áp dụng khoản 3 Điều 3 Nghị định 381/2026/NĐ-CP, anh A sẽ được hưởng thêm khoản chênh lệch là 1.500.000 đồng để tổng mức nhận được bằng đúng mức phụ cấp công vụ 55%.

Nguyên tắc chi trả và thời gian áp dụng chính sách

Về phương thức thực hiện, Nghị định 381/2026/NĐ-CP quy định các nguyên tắc chi trả chặt chẽ tại Điều 4:

1. Chi trả cùng kỳ lương: Phụ cấp công vụ được tính toán và chi trả cùng kỳ lương hằng tháng của cán bộ, công chức.
2. Không dùng để tính đóng bảo hiểm: Khoản phụ cấp này không được dùng để tính đóng hoặc hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT).
3. Các khoảng thời gian không tính hưởng: Người lao động sẽ không được hưởng phụ cấp công vụ trong các thời gian điều trị bệnh dài ngày, nghỉ việc riêng không hưởng lương, bị đình chỉ công tác hoặc tạm giữ, tạm giam theo quy định pháp luật.

Về hiệu lực thi hành, chế độ phụ cấp công vụ theo quy định mới này được áp dụng hồi tố từ ngày 01/07/2026 cho đến khi nhà nước chính thức thực hiện cải cách tổng thể chính sách tiền lương. Đối với những cán bộ, công chức cấp xã thuộc diện hưởng bù chênh lệch nhưng trong giai đoạn từ ngày 01/07/2026 đến trước ngày Nghị định có hiệu lực thi hành mà nhận mức phụ cấp thấp hơn 55% thì sẽ được truy lĩnh phần chênh lệch này theo đúng quy định tại khoản 3 Điều 6.

Sự điều chỉnh linh hoạt và kịp thời này không chỉ thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với đời sống của đội ngũ cán bộ cơ sở – những người trực tiếp tiếp xúc và giải quyết công việc hàng ngày cho nhân dân, mà còn góp phần ổn định bộ máy hành chính, nâng cao hiệu quả thực thi công vụ trong bối cảnh mới.