Trong những ngày đầu năm 2026, hệ thống pháp luật Việt Nam đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ với hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành và có hiệu lực. Những thay đổi này không chỉ tác động đến công tác quản lý nhà nước mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp.

1. Tăng cường phối hợp trong tố tụng hình sự

Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc ban hành Thông tư liên tịch 01/2026/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP. Văn bản này quy định chi tiết về sự phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong việc thực hiện các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Quy trình xử lý quyết định khởi tố

Theo quy định tại khoản 1 Điều 7 của Thông tư này, trong thời hạn 03 ngày kể từ khi nhận được quyết định khởi tố, Viện kiểm sát phải có ý kiến phản hồi chính thức. Điều này nhằm đảm bảo tính kịp thời và chính xác trong việc thực thi pháp luật hình sự, tránh tình trạng oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

"Nếu thấy quyết định khởi tố vụ án hình sự không có căn cứ thì có văn bản yêu cầu Cơ quan điều tra ra quyết định hủy bỏ quyết định đó..."

2. Đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến trong thi hành án dân sự

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số, Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định 630/QĐ-BTP. Theo đó, người dân hiện nay có thể yêu cầu thi hành án dân sự thông qua ứng dụng VNeID hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Việc nộp hồ sơ trực tuyến không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại mà còn tăng tính minh bạch trong quá trình giải quyết hồ sơ. Thời hạn ra quyết định thi hành án theo yêu cầu vẫn được duy trì nghiêm ngặt là 05 ngày làm việc.

3. Những thay đổi về quản lý cư trú và an ninh trật tự

Chính phủ đã ban hành Nghị định 58/2026/NĐ-CP với nhiều điểm mới đáng chú ý về quản lý con dấu, pháo hoa và thẻ Căn cước. Đặc biệt, quy định về đăng ký cư trú cho trẻ em dưới 6 tuổi đã được đơn giản hóa đáng kể, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các gia đình.

Bên cạnh đó, Nghị định 59/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ ràng hơn về hình thức xử phạt trục xuất và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật tại Việt Nam, đảm bảo an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

4. Gỡ khó cho doanh nghiệp và thị trường bất động sản

Trong lĩnh vực kinh tế, Nghị định 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp hứa hẹn sẽ tạo ra luồng sinh khí mới cho các doanh nghiệp nhà nước trong quá trình cổ phần hóa.

Đối với thị trường bất động sản, Nghị quyết 66.15/2026/NQ-CP đã đưa ra các cơ chế đặc thù để xử lý khó khăn trong phát triển nhà ở xã hội. Những quy định về quy hoạch đồng thời và ưu tiên cho người bị thu hồi đất được mua nhà ở xã hội là những điểm sáng nhân văn, giúp đảm bảo an sinh xã hội bền vững.

Việc nắm bắt kịp thời các quy định pháp luật mới không chỉ giúp chúng ta tuân thủ đúng pháp luật mà còn bảo vệ được quyền lợi hợp pháp của chính mình trong các giao dịch dân sự và kinh tế.