Tính đến tháng 03/2020, dịch bệnh Covid-19 đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội. Để đảm bảo an ninh trật tự và hiệu quả phòng chống dịch, hệ thống pháp luật Việt Nam đã quy định rất rõ ràng các chế tài xử phạt đối với những hành vi trục lợi hoặc gây nguy hiểm cho cộng đồng. Dưới đây là 4 nhóm vi phạm trọng tâm mà người dân cần đặc biệt lưu ý để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có.

1. Tăng giá bán khẩu trang - Trục lợi trên nỗi lo của cộng đồng

Trong những ngày cao điểm của dịch bệnh, nhu cầu sử dụng khẩu trang y tế tăng đột biến. Một số cơ sở kinh doanh đã lợi dụng tình hình này để đẩy giá lên cao gấp nhiều lần. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật, đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng.

Căn cứ khoản 1 Điều 11 và điểm b khoản 5 Điều 12 Luật Giá 2012, các cơ sở sản xuất, kinh doanh khẩu trang y tế bắt buộc phải niêm yết giá bán và tuyệt đối không được bán cao hơn mức giá đã niêm yết.

Mức xử phạt cụ thể được quy định như sau:

• Theo khoản 3 Điều 18 Nghị định 177/2013/NĐ-CP, hành vi không niêm yết giá hoặc niêm yết không rõ ràng sẽ bị phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng. Nếu tái phạm nhiều lần, mức phạt tăng lên từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
• Đặc biệt, hành vi bán cao hơn giá niêm yết sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng theo quy định tại khoản 3 Điều 12 Nghị định 109/2013/NĐ-CP.

2. Không khai báo hoặc che giấu dịch Covid-19 - Nguy cơ lây lan diện rộng

Việc khai báo y tế trung thực là nghĩa vụ của mỗi công dân để bảo vệ bản thân và cộng đồng. Tại Quyết định 219/QĐ-BYT, Bộ Y tế đã chính thức bổ sung dịch bệnh Covid-19 vào danh mục các bệnh truyền nhiễm nhóm A (nhóm đặc biệt nguy hiểm).

Theo Điều 6 Nghị định 176/2013/NĐ-CP, các hành vi vi phạm về giám sát bệnh truyền nhiễm sẽ bị xử lý như sau:

"1. Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi không khai báo khi phát hiện người mắc bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A.
2. Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Che giấu hiện trạng bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A của bản thân hoặc của người khác mắc bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A;
b) Không thực hiện việc xét nghiệm phát hiện bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền."

3. Tung tin giả về dịch bệnh trên mạng xã hội - Gây hoang mang dư luận

Trong thời đại số, tin giả (fake news) lan truyền với tốc độ chóng mặt, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý người dân và công tác phòng chống dịch. Pháp luật Việt Nam có những quy định rất nghiêm khắc để chấn chỉnh tình trạng này.

Ở thời điểm hiện tại (tháng 03/2020), việc xử phạt căn cứ vào khoản 3 Điều 64 Nghị định 174/2013/NĐ-CP với mức phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi cung cấp nội dung thông tin sai sự thật, vu khống hoặc xuyên tạc.

Đáng chú ý, từ ngày 15/4/2020, Nghị định 15/2020/NĐ-CP sẽ thay thế Nghị định 174. Theo Điều 101 của Nghị định mới này, mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng sẽ áp dụng cho hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, gây hoang mang trong Nhân dân.

4. Trốn khỏi nơi cách ly - Hành vi có thể dẫn đến án tù 12 năm

Đây là hành vi nguy hiểm nhất vì có khả năng trực tiếp làm lây lan dịch bệnh ra cộng đồng. Tùy vào tính chất và hậu quả, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt vi phạm hành chính

Theo Nghị định 176/2013/NĐ-CP, người từ chối hoặc trốn tránh việc áp dụng quyết định cách ly y tế, cưỡng chế cách ly y tế đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi trốn cách ly dẫn đến hậu quả làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người, người vi phạm sẽ bị xử lý theo Điều 240 Bộ luật Hình sự 2015:

• Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
• Nếu làm chết người, mức phạt tù có thể lên đến 10 năm.
• Trường hợp làm chết từ 02 người trở lên, mức phạt cao nhất là 12 năm tù giam.

Trong giai đoạn cam go này, sự tự giác và tuân thủ pháp luật của mỗi cá nhân chính là "lá chắn" vững chắc nhất để đẩy lùi dịch bệnh. Hãy cùng chung tay vì một Việt Nam khỏe mạnh!