Trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XI, ngày 2/11/2005 đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hoạt động lập pháp khi Chính phủ chính thức trình đại biểu Quốc hội 5 dự án luật có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến kinh tế - xã hội. Các dự án bao gồm: Luật sửa đổi thuế giá trị gia tăng và tiêu thụ đặc biệt, Luật về luật sư, Luật bảo hiểm xã hội, Luật phòng chống HIV/AIDS và Luật điện ảnh.

Bước ngoặt thuế tiêu thụ đặc biệt: Ô tô nội và ngoại 'so găng'

Một trong những nội dung thu hút sự thảo luận sôi nổi nhất là dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi 2005. Theo tờ trình của Chính phủ, từ năm 2006, Việt Nam sẽ thống nhất mức thuế đối với ô tô sản xuất trong nước và xe nhập khẩu nhằm đảm bảo tính công bằng trong thương mại quốc tế.

Cụ thể, mức thuế dự kiến là 50%, 30% và 15% tương ứng với các loại xe từ 5 chỗ ngồi trở xuống, từ 6-15 chỗ và từ 16-24 chỗ. Điều này đồng nghĩa với việc thuế suất đối với ô tô nhập khẩu (vốn đang ở mức 80%, 50% và 25%) sẽ giảm mạnh, tạo áp lực cạnh tranh lớn lên các doanh nghiệp lắp ráp trong nước. Ngược lại, ô tô nội địa sẽ phải đối mặt với mức thuế tăng so với năm 2005 nhưng vẫn thấp hơn lộ trình cắt giảm ưu đãi đã định trước đó.

Bên cạnh đó, mặt hàng bia cũng có lộ trình điều chỉnh thuế riêng biệt. Để hỗ trợ các cơ sở sản xuất bia hơi bình dân có thời gian đổi mới công nghệ, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với bia (bao gồm cả bia hơi và bia tươi) sẽ được thống nhất ở mức 30% trong giai đoạn 2006-2007 và tăng lên 40% từ năm 2008.

Mở cửa dịch vụ pháp lý và 'quả đấm thép' an sinh

Đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, dự án Luật Luật sư 2006 mang đến một quy định mang tính đột phá: cho phép luật sư nước ngoài được tham gia tố tụng tại tòa án Việt Nam để bảo vệ quyền lợi cho khách hàng trong các vụ việc tư vấn của tổ chức họ. Tuy nhiên, vấn đề luật sư làm việc cho các tổ chức trợ giúp pháp lý nhà nước theo chế độ viên chức vẫn đang là điểm gây tranh cãi trong Ủy ban Pháp luật.

Về khía cạnh xã hội, dự án Luật phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) 2006 được các chuyên gia ví như một "quả đấm thép". Luật quy định rõ việc sử dụng các biện pháp can thiệp giảm hại như cung cấp bao cao su, bơm kim tiêm sạch và chất thay thế ma túy cho các nhóm đối tượng nguy cơ cao. Đồng thời, nguyên tắc giữ bí mật thông tin cho người nhiễm HIV vẫn được bảo lưu nhằm chống phân biệt đối xử.

Cuối cùng, dự án Luật Bảo hiểm xã hội 2006 và Luật Điện ảnh 2006 cũng được trình bày với mục tiêu hoàn thiện hành lang pháp lý cho các lĩnh vực tương ứng. Theo kế hoạch, Luật sửa đổi về thuế sẽ được thông qua ngay tại kỳ họp này, trong khi các luật còn lại sẽ được xem xét quyết định vào giữa năm 2006.

Hệ thống Pháp luật