Đối tượng nào được xét tặng danh hiệu, giải thưởng doanh nhân, doanh nghiệp?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 18 Quyết định 45/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đối tượng được xét tôn vinh và trao tặng danh hiệu, giải thưởng bao gồm:

• Doanh nhân: Là người Việt Nam hoặc người nước ngoài có hoạt động sản xuất, kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam theo đúng quy định của pháp luật.
• Doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác: Thuộc các thành phần kinh tế có hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp theo quy định pháp luật Việt Nam.

Thẩm quyền tổ chức xét tôn vinh và trao tặng danh hiệu, giải thưởng được phân cấp cụ thể tại khoản 1 Điều 18 Quyết định 45/2026/QĐ-TTg. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền gồm các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị - xã hội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Việc phân cấp này giúp công tác tôn vinh bám sát thực tế hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp ở từng ngành và từng địa phương.

Doanh nhân cần đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe nào để được vinh danh?

Nhằm đảm bảo tính chất tôn vinh danh giá và xứng đáng, Điều 24 Quyết định 45/2026/QĐ-TTg đặt ra 6 nhóm điều kiện toàn diện đối với doanh nhân tham gia xét tặng:

1. Phẩm chất đạo đức và chấp hành pháp luật: Doanh nhân phải có phẩm chất đạo đức tốt, chấp hành nghiêm chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cũng như nội quy tại cơ quan và nơi cư trú.
2. Thời gian giữ chức vụ quản lý ổn định: Phải giữ chức vụ quản lý doanh nghiệp liên tục từ 05 năm trở lên nếu tham gia giải thưởng phạm vi bộ, ngành, trung ương; hoặc từ 03 năm trở lên đối với giải thưởng cấp tỉnh. Trường hợp doanh nhân điều hành nhiều doanh nghiệp hoặc chuyển việc, thời gian quản lý được cộng dồn tích lũy.
3. Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng AI: Có sáng kiến, cải tiến quản lý, tích cực ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và trí tuệ nhân tạo (AI) vào sản xuất kinh doanh nhằm nâng cao năng suất, chất lượng.
4. Trách nhiệm với người lao động: Quan tâm đào tạo, nâng cao tay nghề cho người lao động, thực hiện đầy đủ các quyền lợi và chế độ chính sách theo đúng pháp luật lao động.
5. Trách nhiệm xã hội và phong trào thi đua: Tích cực tham gia các phong trào thi đua, thực hiện trách nhiệm xã hội và quan tâm phát triển các tổ chức Đảng, Đoàn thể trong doanh nghiệp.
6. Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp: Doanh nghiệp do doanh nhân quản lý phải hoạt động đúng luật, đạt tăng trưởng ổn định về doanh thu, lợi nhuận, nộp ngân sách nhà nước và thu nhập cho người lao động, đồng thời không có vi phạm pháp luật bị kết luận.

Điều kiện xét tặng danh hiệu, giải thưởng đối với doanh nghiệp gồm những gì?

Căn cứ Điều 25 Quyết định 45/2026/QĐ-TTg, doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn định lượng và định tính sau:

• Tuân thủ pháp luật chuyên ngành: Hoạt động đúng ngành nghề đăng ký, chấp hành quy định pháp luật về doanh nghiệp, đầu tư, lao động, đất đai, môi trường và sở hữu trí tuệ.
• Hiệu quả kinh doanh và nộp ngân sách: Hoạt động kinh doanh có lợi nhuận, nộp ngân sách nhà nước ổn định và có mức tăng trưởng dương được cụ thể hóa bằng chỉ số định lượng.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại: Ứng dụng công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo giúp tự động hóa quy trình, tối ưu hóa năng suất và tạo ra giá trị gia tăng tích cực cho xã hội.
• Nghĩa vụ tài chính và an sinh xã hội: Hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ thuế, đóng góp quỹ phúc lợi, bảo đảm việc làm ổn định với thu nhập không thấp hơn mức trung bình ngành, đóng đầy đủ BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động.
• Tuyệt đối không vi phạm pháp luật: Không có bất kỳ vụ việc vi phạm pháp luật nào đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền kết luận.

Thời gian tổ chức xét tặng danh hiệu, giải thưởng được quy định như thế nào?

Thời gian và định kỳ tổ chức được quy định cụ thể tại khoản 2 Điều 20 Quyết định 45/2026/QĐ-TTg như sau:

• Phạm vi toàn quốc: Do các bộ, ngành, đoàn thể trung ương tổ chức định kỳ 03 năm một lần.
• Phạm vi cấp tỉnh: Do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức định kỳ 02 năm một lần.

Thời gian cho lần tổ chức kế tiếp được tính từ mốc thời gian diễn ra Lễ trao tặng của lần trước đó. Đáng chú ý, theo khoản 2 Điều 19 Quyết định 45/2026/QĐ-TTg, danh hiệu và giải thưởng doanh nhân, doanh nghiệp không phải là hình thức khen thưởng quy định trong Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 và không dùng làm căn cứ tính thành tích khi xét khen thưởng cấp Nhà nước.

Quy trình, hồ sơ và thủ tục xét tặng danh hiệu, giải thưởng thực hiện ra sao?

Hồ sơ và quy trình xét tặng được chuẩn hóa chặt chẽ tại Điều 26 Quyết định 45/2026/QĐ-TTg (cấp toàn quốc) và Điều 27 Quyết định 45/2026/QĐ-TTg (cấp tỉnh):

• Thành phần hồ sơ: Bao gồm văn bản đề nghị, Đề án tổ chức và Quy chế xét tặng. Đề án phải thể hiện rõ tên gọi, mục đích, địa điểm an toàn, cơ cấu Hội đồng xét tặng và cam kết tuyệt đối không thu kinh phí của đối tượng tham gia dưới bất kỳ hình thức nào.
• Thời gian thẩm định: Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan chuyên trách công tác thi đua khen thưởng thẩm định và trình Thủ trưởng bộ, ngành hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định.
• Công khai minh bạch: Tất cả cơ quan tổ chức có trách nhiệm công khai Quy chế và kết quả xét tặng trên cổng thông tin điện tử để Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp giám sát.