Trong thực tiễn môi trường đầu tư kinh doanh, nhiều doanh nghiệp nhạy bén luôn mong muốn chủ động tìm kiếm các cơ hội đầu tư bằng cách tự nghiên cứu và lập hồ sơ đề xuất dự án, ngay cả khi dự án đó chưa nằm trong danh mục công bố của địa phương. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất mà các chủ đầu tư thường lúng túng chính là: Với những dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư thì thủ tục đề xuất ra sao, nộp tại đâu và tiêu chuẩn thẩm định thế nào để không bị bác hồ sơ?

Căn cứ theo quy định tại Nghị định 274/2026/NĐ-CP hướng dẫn về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh và Luật Đấu thầu 2023, hành lang pháp lý đã mở ra cơ chế rõ ràng cho phép nhà đầu tư chủ động nộp hồ sơ đề xuất dự án. Dưới đây là phân tích chi tiết toàn bộ điều kiện, hồ sơ và lộ trình thực hiện thủ tục chuẩn xác nhất.

Nhà đầu tư có được tự ý đề xuất dự án nằm ngoài danh mục công bố?

Câu trả lời là hoàn toàn có thể, trừ trường hợp pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực có quy định cấm hoặc hạn chế nhà đầu tư tự đề xuất. Theo quy định tại Điều 11 Nghị định 274/2026/NĐ-CP, nhà đầu tư được quyền chủ động nghiên cứu, đề xuất dự án đầu tư kinh doanh ngoài các dự án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, công bố công khai.

Tuy nhiên, cơ chế tự đề xuất không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được "chỉ định" thực hiện dự án. Việc nhà đầu tư bỏ công sức lập đề xuất chỉ là bước khởi đầu để cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, thẩm định và phê duyệt thông tin dự án trước khi đưa ra tổ chức đấu thầu công khai lựa chọn nhà đầu tư theo luật định. Toàn bộ chi phí lập hồ sơ đề xuất này sẽ do chính nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm chi trả mà không được ngân sách bồi hoàn nếu dự án không được triển khai.

Nhà đầu tư chủ động lập và nộp hồ sơ đề xuất dự án kinh doanh tại cơ quan tiếp nhận hành chính (ảnh minh họa)

Hồ sơ đề xuất dự án đầu tư kinh doanh bao gồm những tài liệu gì?

Để bảo đảm hồ sơ không bị từ chối ngay từ vòng kiểm tra tính hợp lệ, căn cứ điểm a khoản 3 Điều 11 Nghị định 274/2026/NĐ-CP, nhà đầu tư phải lập 01 bộ hồ sơ hoàn chỉnh gồm 03 nhóm tài liệu then chốt sau:

• Văn bản đề xuất dự án: Phải thể hiện đầy đủ các thông tin cốt lõi viện dẫn theo quy định tại khoản 2 Điều 47 Luật Đấu thầu 2023, bao gồm:
  • Tên dự án, mục tiêu dự án, quy mô đầu tư dự kiến, tổng vốn đầu tư;
  • Địa điểm xây dựng, hiện trạng sử dụng khu đất, tổng diện tích đất dự kiến thực hiện dự án, mục đích sử dụng đất và các chỉ tiêu quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
  • Thời hạn dự án, tiến độ triển khai thực hiện, sơ bộ phương án phân kỳ đầu tư hoặc phân chia dự án thành phần (kèm tiến độ cụ thể của từng giai đoạn nếu có);
  • Các nội dung kỹ thuật và môi trường liên quan khác.
• Hồ sơ, tài liệu pháp lý về tư cách và năng lực nhà đầu tư: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, báo cáo tài chính kiểm toán chứng minh năng lực tài chính, hồ sơ kinh nghiệm triển khai dự án tương tự.
• Tài liệu kỹ thuật và pháp lý khác: Bản vẽ sơ bộ, đề xuất sơ bộ về công nghệ hoặc giải pháp thực hiện (nếu có).

Nộp hồ sơ đề xuất dự án ở đâu: Trực tiếp hay qua Mạng đấu thầu quốc gia?

Theo định hướng hiện đại hóa nền hành chính, việc tiếp nhận hồ sơ sẽ được số hóa toàn diện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo lộ trình của Chính phủ. Tuy nhiên, trong thời gian hệ thống chưa hoàn thiện chức năng trực tuyến, nhà đầu tư có thể nộp 01 bộ hồ sơ giấy trực tiếp hoặc qua đường bưu chính tới cơ quan có thẩm quyền theo phân cấp:

• Đối với dự án cấp tỉnh hoặc thuộc Khu kinh tế: Nộp trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh nơi dự kiến thực hiện dự án. Sau khi tiếp nhận, trong thời hạn 02 ngày làm việc, hồ sơ sẽ được chuyển đến Sở Tài chính hoặc đơn vị chức năng thuộc Ban quản lý khu kinh tế để chủ trì xử lý.
• Đối với dự án thuộc thẩm quyền của Bộ, cơ quan ngang Bộ: Nộp tại Bộ phận Một cửa của cơ quan đó. Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận, Bộ phận một cửa có trách nhiệm báo cáo lãnh đạo cơ quan để giao đơn vị chuyên môn tổng hợp, thẩm định.

Quy trình thẩm định và phê duyệt thông tin dự án qua 4 bước cụ thể

Toàn bộ quy trình từ khâu tiếp nhận đến khi ban hành quyết định phê duyệt thông tin dự án được kiểm soát chặt chẽ theo từng khung thời gian luật định:

Bước 1: Tiếp nhận và phản hồi tính hợp lệ của hồ sơ

Ngay sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan chức năng sẽ rà soát sơ bộ. Tình trạng hồ sơ (hợp lệ, không hợp lệ hay cần bổ sung, giải trình) sẽ được thông báo trực tiếp qua hệ thống thư điện tử (email) và tin nhắn SMS tới số điện thoại mà đại diện doanh nghiệp đã đăng ký chính thức.

Bước 2: Xem xét hồ sơ liên ngành trong 14 ngày làm việc

Kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan chuyên môn có 14 ngày làm việc để phối hợp cùng các sở, ban, ngành liên quan đánh giá toàn diện dự án. Nội dung thẩm tra tập trung vào 03 yếu tố then chốt:

• Sự phù hợp của dự án với quy định về trường hợp phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo Luật Đấu thầu 2023 và Luật Đất đai 2024;
• Sự phù hợp với quy hoạch hệ thống quốc gia, quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500, cũng như danh mục khu đất thực hiện đấu thầu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành;
• Đối với các dự án nằm trong khu vực nhạy cảm, có nguy cơ tác động đến an ninh - quốc phòng, cơ quan chủ trì bắt buộc phải gửi văn bản lấy ý kiến của Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh và Công an cấp tỉnh trước khi trình duyệt.

Bước 3: Quyết định phê duyệt thông tin dự án trong 03 ngày làm việc

Sau khi có báo cáo thẩm tra và tờ trình của cơ quan chuyên môn, người có thẩm quyền (Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Bộ trưởng) có thời hạn 03 ngày làm việc để ký ban hành quyết định chấp thuận hoặc không chấp thuận phê duyệt thông tin dự án đầu tư kinh doanh.

Nếu được chấp thuận, văn bản phê duyệt sẽ nêu rõ toàn bộ quy mô, ranh giới đất đai, tiến độ thực hiện và giao trách nhiệm cho cơ quan đầu mối đăng tải công khai thông tin lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Bước 4: Trả kết quả cho nhà đầu tư

Sau khi có quyết định chính thức, cơ quan tiếp nhận sẽ trả kết quả cho nhà đầu tư đề xuất. Trường hợp bị từ chối, văn bản trả lời phải nêu rõ lý do căn cứ theo quy định của pháp luật để bảo đảm tính minh bạch, khách quan.

Lời khuyên thực tiễn cho doanh nghiệp khi chuẩn bị đề xuất dự án

Để rút ngắn thời gian chuẩn bị và tránh tình trạng hồ sơ bị trả lại nhiều lần, nhà đầu tư cần chủ động:

• Khảo sát kỹ quy hoạch: Cần tra cứu kỹ quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và danh mục quỹ đất được HĐND tỉnh thông qua trước khi lập báo cáo đề xuất;
• Chuẩn hóa hồ sơ năng lực tài chính: Đảm bảo vốn chủ sở hữu và cam kết tín dụng phù hợp với tổng mức đầu tư dự kiến;
• Theo dõi tiến độ trên Cổng thông tin: Luôn cập nhật thông báo qua tin nhắn và email để kịp thời hoàn thiện hồ sơ nếu cơ quan tiếp nhận có yêu cầu bổ sung thông tin.