Hành vi bơm tạp chất vào tôm nguyên liệu để tăng trọng lượng và cải thiện hình thức không phải là vấn đề mới, nhưng tính chất và mức độ vi phạm ngày càng tinh vi, gây nhức nhối trong dư luận. Đứng trước thực trạng này, các cơ quan chức năng đã siết chặt quản lý, áp dụng những chế tài nghiêm khắc từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thực trạng bơm tạp chất vào tôm: Thủ đoạn tinh vi và hệ lụy khôn lường

Trong thời gian qua, hàng loạt vụ việc bơm tạp chất vào tôm đã bị lực lượng chức năng phát hiện. Điển hình như vụ việc tại tỉnh Bạc Liêu vào giữa tháng 7/2017, cơ quan chức năng đã bắt quả tang các cơ sở thu mua tôm sử dụng tạp chất Agar (bột rau câu) và CMC (chất tạo đặc) để bơm vào tôm sú. Mục đích chính của hành vi này là làm tôm trương phồng, tăng kích thước và trọng lượng nhằm thu lợi bất chính.

Tuy nhiên, đằng sau lợi nhuận đó là những nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe người tiêu dùng. Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng, việc ăn phải tôm có chứa tạp chất không rõ nguồn gốc có thể dẫn đến ngộ độc thực phẩm, rối loạn tiêu hóa, thậm chí gây suy gan, suy thận nếu tích tụ lâu ngày. Về mặt kinh tế, hành vi này làm suy giảm uy tín của ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Xử phạt hành chính nghiêm khắc theo Nghị định 178/2013/NĐ-CP

Về mặt pháp lý, hành vi đưa tạp chất vào thủy sản bị xử lý nghiêm theo quy định tại Nghị định 178/2013/NĐ-CP. Cụ thể, tại khoản 5 Điều 16 của Nghị định này quy định các mức phạt tiền như sau:

"5. Phạt tiền đối với hành vi đưa tạp chất vào thủy sản, thu gom, sơ chế, bảo quản, chế biến, kinh doanh thủy sản có tạp chất theo một trong các mức sau đây:

a) Phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi trực tiếp đưa tạp chất vào thủy sản;

b) Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi vận chuyển thủy sản có tạp chất, trừ trường hợp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép;

c) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi thuê người khác vận chuyển thủy sản có tạp chất, trừ trường hợp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép;

d) Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi thu gom, bảo quản, kinh doanh thủy sản có tạp chất do được đưa vào;

đ) Phạt tiền từ 70.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi tổ chức đưa tạp chất vào thủy sản hoặc sơ chế, chế biến thủy sản có chứa tạp chất do được đưa vào."

Ngoài ra, theo khoản 7 Điều 16, nếu mức phạt tiền cao nhất của khung hình phạt thấp hơn 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm vi phạm, thì người vi phạm có thể bị phạt tiền bằng 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm đó.

Nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, hành vi bơm tạp chất vào tôm nếu gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị xử lý theo Bộ luật Hình sự 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009). Tại Điều 244 về Tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, mức hình phạt được quy định rất cụ thể:

"1. Người nào chế biến, cung cấp hoặc bán thực phẩm mà biết rõ là thực phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ của người tiêu dùng, thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm."

Trong trường hợp gây hậu quả rất nghiêm trọng, mức phạt tù có thể từ 3 đến 10 năm. Đặc biệt, nếu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, người phạm tội có thể đối diện với mức án từ 7 đến 15 năm tù. Đây là lời cảnh báo đanh thép cho những cá nhân, tổ chức vì lợi nhuận mà bất chấp sức khỏe của cộng đồng.

Quyết tâm ngăn chặn từ Chính phủ

Để ngăn chặn triệt để tình trạng này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 2419/QĐ-TTg ngày 13/12/2016 phê duyệt Đề án kiểm soát ngăn chặn hành vi đưa tạp chất vào tôm nguyên liệu. Đề án này nhấn mạnh sự phối hợp giữa Bộ Công an, Tòa án nhân dân Tối cao và Viện kiểm sát nhân dân Tối cao trong việc xác định tội danh và hướng dẫn xử lý hình sự đối với các hành vi vi phạm.

Việc bảo vệ an toàn thực phẩm không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn cần sự chung tay của người tiêu dùng trong việc tẩy chay các sản phẩm không rõ nguồn gốc và tố giác các hành vi vi phạm pháp luật.