Trong nỗ lực đẩy mạnh chuyển đổi số và minh bạch hóa hoạt động đầu tư, Chính phủ và Bộ Tài chính đã ban hành những quy định mang tính đột phá, đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên báo cáo bằng văn bản giấy truyền thống. Kể từ ngày 22/4/2026, mọi hoạt động báo cáo giám sát và đánh giá đầu tư phải được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử.

Chuyển đổi số toàn diện: Báo cáo trực tuyến thay thế hoàn toàn văn bản giấy

Căn cứ theo quy định tại Điều 10 Thông tư 44/2026/TT-BTC, việc thực hiện cập nhật thông tin và báo cáo trên Hệ thống thông tin nghiệp vụ về giám sát, đánh giá đầu tư đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Đây không còn là một lựa chọn khuyến khích mà là quy định thay thế hoàn toàn cho chế độ báo cáo bằng văn bản giấy định kỳ.

Cụ thể, các chủ đầu tư, nhà đầu tư và chủ dự án thành phần phải thực hiện cập nhật thông tin theo quy định tại các Điều 5, 6, 7 và 8 của Thông tư 44/2026/TT-BTC. Quy trình này thay thế cho các báo cáo giấy trước đây được quy định tại Nghị định 19/2026/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 96/2026/NĐ-CP).

"Việc cập nhật thông tin, báo cáo trên Hệ thống thông tin nghiệp vụ thay thế cho việc báo cáo bằng văn bản giấy định kỳ của chủ đầu tư, nhà đầu tư, chủ dự án thành phần."

Bên cạnh các báo cáo bắt buộc, cơ quan quản lý cũng khuyến khích các đơn vị đăng tải đầy đủ các văn bản pháp lý liên quan đến dự án theo các chức năng của Hệ thống để tạo thuận lợi cho công tác theo dõi và quản lý lâu dài.

Yêu cầu về tính pháp lý của văn bản điện tử và chữ ký số

Để đảm bảo giá trị pháp lý tương đương với văn bản giấy, các tài liệu được đăng tải trên Hệ thống phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật. Các văn bản theo quy định tại điểm b khoản 4 Điều 95 Nghị định 19/2026/NĐ-CP phải được quét màu từ văn bản gốc hoặc là văn bản điện tử có chữ ký số hợp lệ.

Về quy định chữ ký số, khoản 2 Điều 3 Thông tư 44/2026/TT-BTC phân loại rõ hai nhóm đối tượng:

• Cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội: Sử dụng chữ ký số chuyên dùng công vụ được cấp bởi tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số chuyên dùng công vụ phục vụ các cơ quan Đảng, Nhà nước.
• Tổ chức, cá nhân khác: Sử dụng chữ ký số công cộng do các tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng cấp, đảm bảo đáp ứng đầy đủ các yêu cầu tại khoản 3 Điều 22 Luật Giao dịch điện tử 2023.

Rủi ro pháp lý: Chế tài xử phạt khi không tuân thủ

Việc không thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo trực tuyến hoặc báo cáo không đúng thời hạn sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Theo quy định, các chủ đầu tư, nhà đầu tư vi phạm sẽ bị xử lý theo Điều 97 Nghị định 19/2026/NĐ-CP.

Các hình thức xử lý có thể bao gồm phạt tiền, đình chỉ hoạt động dự án hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và hồ sơ năng lực của nhà đầu tư trong các dự án tương lai. Do đó, việc làm quen và làm chủ Hệ thống thông tin nghiệp vụ về giám sát, đánh giá đầu tư là nhiệm vụ cấp bách của mọi doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay.

Lời khuyên cho nhà đầu tư: Để quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ, các đơn vị cần chủ động rà soát lại hạ tầng công nghệ thông tin, trang bị chữ ký số hợp lệ và đào tạo nhân sự phụ trách báo cáo để thích ứng kịp thời với quy định mới từ ngày 22/4/2026.