Trong đời sống tâm linh của người Việt, các cơ sở tôn giáo luôn giữ một vị trí trang trọng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, nhu cầu về không gian ở cho những người tu hành hoặc việc điều chỉnh quy hoạch đất đai tại các cơ sở này thường dẫn đến câu hỏi: Liệu có được chuyển mục đích sử dụng đất tôn giáo sang đất ở hay không?

Đất tôn giáo được sử dụng vào mục đích gì theo quy định mới?

Trước khi tìm hiểu về việc chuyển đổi, chúng ta cần xác định rõ phạm vi sử dụng của loại đất này. Theo quy định tại khoản 9 Điều 9 Luật Đất đai 2024, đất tôn giáo thuộc nhóm đất phi nông nghiệp. Cụ thể hơn, mục đích sử dụng được làm rõ tại Điều 213 Luật Đất đai 2024 như sau:

Điều 213. Đất tôn giáo

1. Đất tôn giáo bao gồm đất xây dựng cơ sở tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc và công trình tôn giáo hợp pháp khác.

2. Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất đối với đất xây dựng cơ sở tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc.

3. Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm đối với tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc sử dụng đất không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

Như vậy, đất tôn giáo chủ yếu phục vụ cho các hoạt động thờ tự, tu hành và quản lý của các tổ chức tôn giáo được Nhà nước công nhận.

Điều kiện để chuyển mục đích sử dụng đất tôn giáo sang đất ở

Pháp luật đất đai Việt Nam hiện hành không cấm tuyệt đối việc chuyển đổi này, nhưng quy định rất khắt khe về điều kiện và thẩm quyền. Việc chuyển từ đất tôn giáo (một loại đất phi nông nghiệp không phải đất ở) sang đất ở phải tuân thủ quy định về xin phép cơ quan Nhà nước.

Cụ thể, điểm đ khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024 nêu rõ trường hợp chuyển đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở thuộc diện phải xin phép. Trong bối cảnh tôn giáo, việc này thường phát sinh khi cần xây dựng nhà ở cho tăng ni, tu sĩ ngay trong khuôn viên hoặc khu vực phụ cận của cơ sở tôn giáo.

Để được chấp thuận, việc chuyển đổi phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung đã được phê duyệt. Thẩm quyền quyết định trong trường hợp này thuộc về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Quy trình và hồ sơ thực hiện theo Nghị định 102/2024/NĐ-CP

Căn cứ vào Nghị định 102/2024/NĐ-CP, trình tự thực hiện được chuẩn hóa qua các bước:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Tổ chức tôn giáo cần chuẩn bị bộ hồ sơ theo quy định tại Điều 44 và Điều 48 của Nghị định này, bao gồm:

• Đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất (Mẫu số 02c).
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc các giấy tờ hợp lệ khác về quyền sử dụng đất.
• Văn bản chấp thuận dự án đầu tư (nếu thuộc diện phải thực hiện dự án).

Bước 2: Nộp và tiếp nhận hồ sơ

Hồ sơ có thể nộp tại Bộ phận Một cửa của UBND cấp tỉnh hoặc Văn phòng đăng ký đất đai. Cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ và thông báo cho người nộp trong trường hợp cần bổ sung.

Bước 3: Giải quyết và trả kết quả

Cơ quan tài nguyên và môi trường sẽ thẩm định nhu cầu sử dụng đất và thực địa. Thời gian giải quyết không quá 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ (không tính thời gian thực hiện nghĩa vụ tài chính).

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc chuyển mục đích sử dụng đất tôn giáo không chỉ đơn thuần là thủ tục hành chính mà còn liên quan đến chính sách tôn giáo của Nhà nước. Các tổ chức tôn giáo nên chủ động liên hệ với Sở Tài nguyên và Môi trường địa phương để được hướng dẫn chi tiết về hạn mức giao đất và sự phù hợp với quỹ đất địa phương, tránh những sai sót đáng tiếc trong quá trình thực hiện.