Tuần qua, cộng đồng kế toán và doanh nghiệp trên cả nước đang xôn xao trước hàng loạt thông tin quan trọng liên quan đến lộ trình chuyển đổi mô hình thuế, quy định thanh toán không dùng tiền mặt và các chính sách ưu đãi mới chính thức áp dụng từ đầu năm 2026. Những thay đổi này không chỉ đơn thuần là nghiệp vụ kế toán mà còn tác động trực tiếp đến chiến lược quản trị rủi ro và tối ưu hóa dòng tiền của doanh nghiệp.

1. Chuyển đổi từ hộ khoán sang kê khai: Cơ hội minh bạch hóa tài chính

Một trong những điểm sáng đáng chú ý nhất trong năm 2026 là hướng dẫn về việc khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp hoặc hình thức kê khai. Theo tinh thần tại Luật Quản lý thuế 2019, cụ thể là quy định về ấn định thuế tại Điều 51, cơ quan thuế cam kết tạo điều kiện tối đa cho quá trình chuyển đổi này.

Đáng chú ý, để giảm bớt áp lực tâm lý cho người nộp thuế, cơ quan chức năng khẳng định sẽ không thực hiện kiểm tra hoặc sử dụng doanh thu mới để xử lý hồi tố đối với nghĩa vụ thuế khoán từ năm 2025 trở về trước. Đây được xem là một "lệnh ân xá" kỹ thuật nhằm thúc đẩy tính minh bạch. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý về tính trung thực trong kê khai:

"Trường hợp phát hiện hành vi gian lận, che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, người nộp thuế vẫn sẽ bị xử phạt nghiêm khắc theo quy định tại Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP hoặc thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015."

2. Siết chặt thanh toán không dùng tiền mặt đối với tiền lương: Rủi ro bị loại chi phí

Quy định về chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đang có những bước ngoặt cực kỳ quan trọng. Theo hướng dẫn mới nhất tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP, các khoản chi trả tiền lương, tiền công có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên bắt buộc phải thực hiện qua hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.

Nếu doanh nghiệp vẫn duy trì thói quen chi trả tiền mặt cho các khoản trên mức quy định này, toàn bộ chi phí đó sẽ bị loại khỏi chi phí hợp lý khi quyết toán thuế TNDN. Điều này đòi hỏi bộ phận kế toán phải thay đổi hoàn toàn quy trình chi trả lương, đảm bảo mọi giao dịch đều có vết tích số hóa để phục vụ công tác hậu kiểm.

3. Tin vui: Chính thức bãi bỏ Lệ phí môn bài từ năm 2026

Một thông tin mang lại sự phấn khởi lớn cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), chính là lộ trình bãi bỏ lệ phí môn bài. Kể từ ngày 01/01/2026, người nộp thuế sẽ không còn phải nộp lệ phí môn bài cũng như hồ sơ khai lệ phí cho năm 2026 và các năm tiếp theo.

Việc bãi bỏ sắc thuế này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm một khoản chi phí vận hành mà quan trọng hơn là cắt giảm đáng kể thủ tục hành chính rườm rà vào mỗi dịp đầu năm. Đây là nỗ lực của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi mạnh mẽ.

4. Cẩn trọng khi lập hóa đơn cho hàng hóa khuyến mại

Đối với các chương trình khuyến mại, quà tặng (đã đăng ký hợp lệ với Sở Công Thương), kế toán cần đặc biệt lưu ý quy trình xuất hóa đơn. Dù là hàng tặng không thu tiền, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện xuất hóa đơn đầy đủ cho người nhận theo đúng quy định về hóa đơn, chứng từ hiện hành.

Việc thiếu sót trong khâu này có thể dẫn đến những rắc rối pháp lý khi hàng hóa lưu thông trên thị trường bị kiểm tra, hoặc bị cơ quan thuế ấn định doanh thu tính thuế nếu không chứng minh được mục đích khuyến mại hợp lệ.

Hy vọng bản tin tổng hợp này đã cung cấp cái nhìn toàn diện để quý độc giả và các bạn kế toán chủ động hơn trong kế hoạch tài chính năm 2026. Hãy luôn cập nhật các văn bản pháp luật mới nhất để bảo vệ quyền lợi tối ưu cho doanh nghiệp của mình!