Trước đây, chế độ bảo hiểm tai nạn lao động (TNLĐ) thường chỉ dành cho những người có hợp đồng lao động chính thức. Tuy nhiên, từ năm 2025, một cánh cửa mới đã mở ra cho hàng triệu lao động tự do tại Việt Nam. Với sự ra đời của Nghị định 143/2024/NĐ-CP, người làm việc không theo hợp đồng lao động giờ đây đã có thể chủ động bảo vệ mình trước những rủi ro nghề nghiệp thông qua hình thức bảo hiểm tự nguyện.

Bảo hiểm tai nạn lao động tự nguyện: "Phao cứu sinh" cho lao động tự do

Theo quy định mới, bảo hiểm TNLĐ tự nguyện là loại hình bảo hiểm mà người lao động tự nguyện tham gia, đóng phí để được hưởng các quyền lợi khi gặp rủi ro trong quá trình làm việc. Đây là một bước tiến lớn trong chính sách an sinh xã hội, giúp thu hẹp khoảng cách giữa lao động trong khu vực chính thức và phi chính thức.

Căn cứ theo Điều 4 Nghị định 143/2024/NĐ-CP, người tham gia sẽ được hưởng hai quyền lợi cốt lõi:

• Giám định mức suy giảm khả năng lao động: Được hỗ trợ phí giám định nếu kết quả đủ điều kiện hưởng trợ cấp.
• Trợ cấp tai nạn lao động: Nhận khoản tiền hỗ trợ dựa trên mức độ thương tật và thời gian đóng bảo hiểm.

Điều kiện để nhận trợ cấp: Không còn là chuyện xa vời

Để được chạm tay vào các quyền lợi này, người lao động cần đáp ứng một số tiêu chuẩn cụ thể được nêu tại Điều 5 Nghị định 143/2024/NĐ-CP. Quan trọng nhất là người lao động phải đang tham gia bảo hiểm và bị suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do tai nạn xảy ra trong quá trình làm việc.

Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp loại trừ. Nếu tai nạn xảy ra do mâu thuẫn cá nhân không liên quan đến công việc, do tự hủy hoại sức khỏe hoặc sử dụng chất ma túy, người lao động sẽ không được hưởng chế độ này.

Giám định mức suy giảm khả năng lao động: Quy trình minh bạch

Việc xác định mức độ thương tật là bước then chốt để tính toán mức trợ cấp. Điều 6 Nghị định 143/2024/NĐ-CP quy định người lao động có thể chủ động đi giám định sau khi thương tật đã điều trị ổn định hoặc tái phát. Điểm đáng chú ý là:

"Cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả phí giám định đối với người lao động chủ động đi khám giám định mức suy giảm khả năng lao động trong trường hợp kết quả khám giám định đủ điều kiện để hưởng hoặc điều chỉnh tăng mức hưởng trợ cấp bảo hiểm tai nạn lao động tự nguyện."

Mức hưởng trợ cấp: Tính toán dựa trên thực tế tham gia

Không có một con số cố định cho tất cả mọi người. Mức tiền bạn nhận được sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố: Tỷ lệ suy giảm khả năng lao động và Thời gian bạn đã đóng bảo hiểm. Theo Điều 8 Nghị định 143/2024/NĐ-CP, nguyên tắc này đảm bảo tính công bằng: đóng càng lâu, mức hưởng càng cao.

Việc triển khai bảo hiểm TNLĐ tự nguyện không chỉ là một chính sách nhân văn mà còn là lời khẳng định: Mọi người lao động, dù là shipper, thợ xây tự do hay người bán hàng rong, đều xứng đáng được bảo vệ trước những bất trắc của cuộc đời.