Thực trạng tranh chấp khi thay đổi phương thức thanh toán mua xe

Việc mua bán xe ô tô, xe máy thường trải qua nhiều giai đoạn từ đặt cọc, thỏa thuận phương thức thanh toán đến ký kết hợp đồng chính thức. Trong giai đoạn cuối năm 2023, để kích cầu tiêu dùng, các đại lý thường đưa ra nhiều gói vay ưu đãi. Tuy nhiên, khi khách hàng bất ngờ có đủ tài chính và muốn thanh toán 100% giá trị xe thay vì trả góp, một số đại lý lại gây khó dễ, yêu cầu bồi thường hoặc phạt vi phạm với lý do "đã làm hồ sơ vay".

Căn cứ pháp lý xác định thời điểm giao kết hợp đồng

Để giải quyết vấn đề này, chúng ta cần căn cứ vào các quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Một trong những yếu tố then chốt là xác định xem hợp đồng trả góp đã thực sự được hình thành hay chưa.

Theo quy định tại Điều 400 Bộ luật Dân sự 2015 về thời điểm giao kết hợp đồng:

Điều 400. Thời điểm giao kết hợp đồng

1. Hợp đồng được giao kết vào thời điểm bên đề nghị nhận được chấp nhận giao kết.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận im lặng là sự trả lời chấp nhận giao kết hợp đồng trong một thời hạn thì thời điểm giao kết hợp đồng là thời điểm cuối cùng của thời hạn đó.

3. Thời điểm giao kết hợp đồng bằng lời nói là thời điểm các bên đã thỏa thuận về nội dung của hợp đồng.

4. Thời điểm giao kết hợp đồng bằng văn bản là thời điểm bên sau cùng ký vào văn bản hay bằng hình thức chấp nhận khác được thể hiện trên văn bản.

Trường hợp hợp đồng giao kết bằng lời nói và sau đó được xác lập bằng văn bản thì thời điểm giao kết hợp đồng được xác định theo khoản 3 Điều này.

Hợp đồng chưa ký có giá trị pháp lý không?

Thông thường, các giao dịch mua bán xe trả góp bắt buộc phải lập thành văn bản để làm cơ sở cho việc giải ngân từ ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng. Căn cứ vào khoản 4 Điều 400 nêu trên, nếu các bên thỏa thuận giao kết bằng văn bản thì hợp đồng chỉ có hiệu lực khi bên sau cùng ký vào văn bản đó.

Trong trường hợp bạn và đại lý mới chỉ dừng lại ở mức thỏa thuận miệng hoặc đang trong quá trình chuẩn bị hồ sơ mà chưa đặt bút ký vào bản hợp đồng trả góp cuối cùng, thì về mặt pháp lý, hợp đồng trả góp đó chưa được xác lập.

Quyền lợi của khách hàng khi thanh toán toàn bộ số tiền

Vì hợp đồng trả góp chưa có hiệu lực, khách hàng hoàn toàn có quyền thay đổi phương thức thanh toán sang trả thẳng 100%. Lúc này, đại lý không có căn cứ pháp lý để áp dụng các điều khoản phạt vi phạm hợp đồng hay yêu cầu bồi thường thiệt hại liên quan đến việc "hủy kèo" trả góp.

Các hành vi của đại lý như:

• Ép buộc khách hàng phải tiếp tục mua trả góp.
• Tự ý thu thêm phí "xử lý hồ sơ" không có trong thỏa thuận ban đầu.
• Đe dọa phạt tiền vi phạm.

Đều là những hành vi không có căn cứ pháp luật và xâm phạm đến quyền tự do giao kết hợp đồng của công dân.

Lời khuyên pháp lý để tránh rủi ro

Để bảo vệ quyền lợi của mình trong các giao dịch mua bán tài sản có giá trị lớn như xe cộ, khách hàng cần lưu ý:

1. Đọc kỹ biên bản đặt cọc: Kiểm tra xem trong biên bản đặt cọc có điều khoản nào ràng buộc về phương thức thanh toán hoặc mức phạt nếu thay đổi phương thức thanh toán hay không.
2. Yêu cầu minh bạch các loại phí: Nếu đại lý yêu cầu thanh toán các chi phí phát sinh do đã nộp hồ sơ ngân hàng, hãy yêu cầu họ cung cấp hóa đơn, chứng từ hợp lệ từ phía ngân hàng.
3. Khởi kiện nếu bị xâm phạm: Nếu đại lý vẫn cố tình gây khó dễ hoặc chiếm giữ tiền đặt cọc trái phép, bạn có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 để yêu cầu bảo vệ quyền lợi chính đáng.

Tóm lại, việc chưa ký hợp đồng đồng nghĩa với việc các nghĩa vụ ràng buộc chưa phát sinh. Bạn hoàn toàn có thể tự tin thực hiện quyền thanh toán thẳng của mình mà không lo ngại các khoản phạt vô lý từ phía đại lý.