Trong nỗ lực hoàn thiện khung pháp lý về điều hành chính sách tiền tệ và hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, ngày 02/03/2009, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ký ban hành Thông tư 03/2009/TT-NHNN. Văn bản này quy định chi tiết về việc cho vay có bảo đảm bằng cầm cố giấy tờ có giá, thay thế cho các quy định cũ không còn phù hợp.

Mục tiêu và phạm vi điều chỉnh của quy định mới

Theo quy định tại Điều 1 Thông tư 03/2009/TT-NHNN, hình thức cho vay này áp dụng đối với các tổ chức tín dụng là ngân hàng và một số tổ chức tín dụng phi ngân hàng được Thủ tướng Chính phủ cho phép. Mục đích cốt lõi là cung ứng vốn ngắn hạn và phương tiện thanh toán cho các ngân hàng tạm thời thiếu hụt khả năng thanh khoản.

Pháp luật định nghĩa rõ tại khoản 1 Điều 2 Thông tư 03/2009/TT-NHNN:

Cho vay có bảo đảm bằng cầm cố giấy tờ có giá là hình thức cho vay của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với các ngân hàng trên cơ sở cầm cố giấy tờ có giá thuộc sở hữu của ngân hàng để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ.

Tiêu chuẩn khắt khe đối với giấy tờ có giá được cầm cố

Không phải bất kỳ loại giấy tờ có giá nào cũng được chấp nhận làm tài sản bảo đảm. Điều 7 Thông tư 03/2009/TT-NHNN đã thiết lập các tiêu chuẩn cụ thể bao gồm: phải được phát hành bằng đồng Việt Nam (VND), được phép chuyển nhượng, có thời hạn còn lại tối thiểu bằng thời gian vay và thuộc sở hữu hợp pháp của ngân hàng xin vay.

Đặc biệt, Ngân hàng Nhà nước ưu tiên các loại giấy tờ có giá cấp 1. Chỉ khi ngân hàng đã sử dụng hết hoặc không sở hữu giấy tờ cấp 1 thì mới được xem xét sử dụng giấy tờ có giá cấp 2 theo quy định tại khoản 3 Điều 7 Thông tư 03/2009/TT-NHNN.

Điều kiện và thời hạn vay vốn

Để được giải ngân, các ngân hàng phải đáp ứng 05 điều kiện tiên quyết tại Điều 9 Thông tư 03/2009/TT-NHNN, trong đó quan trọng nhất là không bị đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt và không có dư nợ quá hạn tại Ngân hàng Nhà nước.

Thời hạn cho vay tối đa được quy định là 01 năm (365 ngày) theo khoản 1 Điều 10 Thông tư 03/2009/TT-NHNN. Lãi suất áp dụng là lãi suất tái cấp vốn được công bố trong từng thời kỳ. Nếu để xảy ra nợ quá hạn, ngân hàng sẽ phải chịu mức lãi suất phạt bằng 150% lãi suất cho vay thông thường.

Lời khuyên pháp lý cho các tổ chức tín dụng

Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lập hồ sơ theo Điều 14 Thông tư 03/2009/TT-NHNN và đảm bảo tính chính xác của các bảng kê giấy tờ có giá là yếu tố then chốt để được phê duyệt khoản vay nhanh chóng (trong vòng 02 ngày làm việc). Các ngân hàng cần chủ động rà soát danh mục tài sản bảo đảm để sẵn sàng ứng phó với các biến động thanh khoản trên thị trường.