Nhằm giải quyết bài toán ùn tắc giao thông nan giải trên địa bàn Thủ đô, đặc biệt là tại các khu vực lõi nội thành, vừa qua, UBND Thành phố Hà Nội đã chính thức gửi đề xuất tới Bộ Giao thông Vận tải về việc nghiên cứu, triển khai thu phí phương tiện cơ giới đi vào các khu vực có nguy cơ ùn tắc cao.

Đề xuất "nóng" nhằm hạn chế xe cá nhân vào nội đô

Thực tế, đây không phải là một ý tưởng hoàn toàn mới. Ngay từ giữa năm 2017, tại Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐND, Hội đồng nhân dân Thành phố đã thông qua Đề án tăng cường quản lý phương tiện giao thông đường bộ. Trong đó, việc lập Đề án thu phí phương tiện cơ giới vào một số khu vực có nguy cơ ùn tắc và ô nhiễm môi trường là một trong những giải pháp kinh tế trọng tâm.

Mục tiêu cốt lõi của đề xuất này là sử dụng đòn bẩy kinh tế để điều chỉnh hành vi của người tham gia giao thông, khuyến khích người dân chuyển từ phương tiện cá nhân sang phương tiện công cộng, từ đó giảm áp lực lên hệ thống hạ tầng giao thông đang quá tải.

Vướng mắc về căn cứ pháp lý và lộ trình thực hiện

Mặc dù quyết tâm chính trị là rất lớn, tuy nhiên sau gần một năm ban hành Nghị quyết, việc triển khai vẫn gặp không ít rào cản. Một trong những nút thắt lớn nhất nằm ở khung pháp lý hiện hành. Cụ thể, theo quy định tại Luật Phí và Lệ phí 2015, danh mục các loại phí và lệ phí chưa có tên "phí ùn tắc giao thông" hay "phí phương tiện vào nội đô".

"Việc bổ sung một loại phí mới nằm ngoài danh mục của Luật cần phải được sự chấp thuận của Chính phủ và trình Quốc hội xem xét, quyết định. Đây chính là lý do Sở Giao thông Vận tải Hà Nội phải đề xuất lên Bộ Giao thông Vận tải để có hướng dẫn và phối hợp thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết."

Bên cạnh đó, để việc thu phí đạt hiệu quả và nhận được sự đồng thuận của xã hội, Hà Nội cũng cần hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là công nghệ thu phí không dừng (ETC) để tránh gây thêm ùn tắc tại các điểm thu phí.

Những khu vực nào sẽ nằm trong diện thu phí?

Theo Kế hoạch 254/KH-UBND, Hà Nội đặt mục tiêu trong năm 2018 sẽ giảm thiểu tối đa các điểm đen ùn tắc. Hiện nay, Thành phố vẫn còn khoảng 40 điểm thường xuyên xảy ra tình trạng giao thông hỗn loạn, tiêu biểu như:

• Khu vực cầu Long Biên và các tuyến đường dẫn;
• Nút giao An Dương - Thanh Niên;
• Trục đường Cầu Giấy - Xuân Thủy;
• Cụm nút giao Nguyễn Chí Thanh - Trần Duy Hưng - Trung Hòa;
• Khu vực xung quanh bến xe Mỹ Đình.

Nếu đề án được thông qua, các phương tiện đi vào các khu vực này trong khung giờ cao điểm có thể sẽ phải trả một mức phí nhất định. Tuy nhiên, mức phí cụ thể và đối tượng miễn giảm vẫn đang là bài toán cần được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo tính công bằng và an sinh xã hội.

Giải pháp đồng bộ: Không chỉ có thu phí

Hà Nội xác định thu phí chỉ là một phần trong tổng thể các giải pháp. Tại Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐND, Thành phố cũng đề ra lộ trình:

• Dừng hoạt động đối với xe xích lô và hạn chế dần xe ba bánh tự chế;
• Khuyến khích các trường học sử dụng xe ô tô đưa đón học sinh để giảm lượng phụ huynh đưa đón bằng xe cá nhân;
• Ban hành các chính sách ưu đãi, trợ giá để thu hút người dân, đặc biệt là cán bộ, công chức sử dụng xe buýt và các loại hình vận tải công cộng khác.

Việc thu phí phương tiện vào khu vực ùn tắc là một bước đi táo bạo nhưng đầy thách thức. Để giải pháp này thực sự đi vào cuộc sống, Hà Nội cần một lộ trình minh bạch, hạ tầng công cộng đủ mạnh và sự đồng lòng từ phía người dân Thủ đô.