Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của hệ thống pháp luật về lao động và công đoàn trong năm 2025 chính là việc mở rộng đối tượng bắt buộc đóng kinh phí công đoàn. Theo đó, từ ngày 01/7/2025, các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động theo cơ chế tự chủ (không hưởng 100% lương từ ngân sách) sẽ không còn nằm ngoài danh sách này.

Chấm dứt sự lúng túng trong thực tiễn áp dụng

Trước đây, Luật Công đoàn 2024 chưa quy định thực sự rõ nét về việc các đơn vị sự nghiệp tự chủ một phần hoặc toàn bộ có phải đóng kinh phí công đoàn hay không. Điều này dẫn đến tình trạng thực hiện không thống nhất, nhiều đơn vị cho rằng mình không thuộc đối tượng bắt buộc vì vẫn mang danh nghĩa đơn vị sự nghiệp nhà nước.

Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi cho người lao động và sự công bằng giữa các loại hình tổ chức, Luật sửa đổi Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2025 (Luật số 97/2025/QH15) đã chính thức luật hóa nội dung này.

Quy định cụ thể tại Luật số 97/2025/QH15

Cụ thể, căn cứ theo khoản 8 Điều 2 Luật số 97/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 1 Điều 29 Luật Công đoàn 2024, đối tượng đóng kinh phí công đoàn bao gồm:

"Doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp không hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước (NSNN); hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và cơ quan, tổ chức, đơn vị khác có sử dụng lao động theo quy định của pháp luật."

Như vậy, tiêu chí xác định không còn dựa trên tên gọi đơn vị mà dựa trên nguồn chi trả lương. Nếu đơn vị không được ngân sách nhà nước đảm bảo 100% quỹ lương thì bắt buộc phải trích đóng kinh phí công đoàn theo quy định.

Mức đóng và trách nhiệm của đơn vị sự nghiệp

Về mức đóng, kinh phí công đoàn vẫn được duy trì ở mức 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động. Đây là nguồn tài chính quan trọng để tổ chức công đoàn thực hiện các hoạt động chăm lo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho đoàn viên và người lao động tại chính đơn vị đó.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 29 Luật Công đoàn 2024 cũng giao Chính phủ quy định chi tiết về:

• Phương thức, thời hạn và nguồn đóng kinh phí công đoàn;
• Các trường hợp không đóng hoặc chậm đóng kinh phí công đoàn;
• Tiêu chí xác định cụ thể đơn vị sự nghiệp không hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước.

Việc bổ sung quy định này không chỉ giúp tăng cường nguồn lực cho hoạt động công đoàn mà còn tạo ra sự bình đẳng giữa các đơn vị sự nghiệp công lập đang chuyển đổi sang mô hình tự chủ và các doanh nghiệp ngoài nhà nước. Các đơn vị cần chủ động rà soát quỹ lương và kế hoạch tài chính để thực hiện đúng quy định từ ngày 01/7/2025.