Thuế bảo vệ môi trường là loại thuế gián thu, thu vào sản phẩm, hàng hóa khi sử dụng gây tác động xấu đến môi trường. Trong bối cảnh năm 2019, với việc áp dụng biểu thuế mới theo Nghị quyết 579/2018/UBTVQH14, việc xác định chính xác đối tượng chịu thuế trở nên vô cùng quan trọng đối với các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu.

Hoạt động kinh doanh xăng dầu là đối tượng trọng điểm của thuế bảo vệ môi trường (ảnh minh họa)

1. 08 nhóm hàng hóa thuộc diện chịu thuế bảo vệ môi trường

Căn cứ theo quy định tại Điều 3 Luật Thuế bảo vệ môi trường 2010 và hướng dẫn tại Thông tư 152/2011/TT-BTC, danh mục hàng hóa chịu thuế bao gồm:

Nhóm 1: Xăng dầu và mỡ nhờn

Đây là nhóm hàng hóa phổ biến nhất. Các loại xăng dầu chịu thuế bao gồm: Xăng (trừ etanol), nhiên liệu bay, dầu diezel, dầu hỏa, dầu mazut, dầu nhờn và mỡ nhờn. Lưu ý quan trọng: Thuế chỉ tính trên phần xăng dầu gốc hóa thạch, không thu đối với các chế phẩm sinh học như etanol hay dầu thực vật hỗn hợp.

Nhóm 2: Than đá

Bao gồm các loại: Than nâu, than an-tra-xít, than mỡ và các loại than đá khác. Việc thu thuế đối với than đá nhằm khuyến khích sử dụng các nguồn năng lượng sạch hơn.

Nhóm 3: Dung dịch Hydro-chloro-fluoro-carbon (HCFC)

Đây là các chất gây suy giảm tầng ô-dôn, thường dùng làm môi chất lạnh trong thiết bị điện lạnh hoặc trong công nghiệp bán dẫn. Thuế áp dụng cho cả hàng sản xuất trong nước và hàng nhập khẩu (kể cả chứa trong thiết bị nhập khẩu).

Nhóm 4: Túi ni lông thuộc diện chịu thuế

Theo quy định, túi ni lông chịu thuế là loại túi nhựa mỏng làm từ màng nhựa đơn HDPE, LDPE hoặc LLDPE. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp loại trừ như túi thân thiện với môi trường hoặc bao bì đóng gói sẵn hàng hóa.

Kiểm soát việc sử dụng túi ni lông và than đá thông qua chính sách thuế (ảnh minh họa)

Nhóm 5 đến Nhóm 8: Các loại hóa chất hạn chế sử dụng

• Thuốc diệt cỏ: Các loại thuộc danh mục hạn chế sử dụng.
• Thuốc trừ mối: Điển hình như PMC 90 DP, PMs 100 CP.
• Thuốc bảo quản lâm sản: Như XM5 100 bột, LN 5 90 bột.
• Thuốc khử trùng kho: Các loại như Alumifos 56% Tablet, Celphos 56%...

2. Các trường hợp không thuộc diện chịu thuế bảo vệ môi trường

Bên cạnh danh mục chịu thuế, Điều 4 Luật Thuế bảo vệ môi trường 2010 cũng quy định các trường hợp ngoại lệ không phải nộp thuế:

"1. Hàng hóa không thuộc đối tượng quy định tại Điều 3 của Luật này không thuộc đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường."

Ngoài ra, các trường hợp sau đây dù thuộc 08 nhóm trên nhưng vẫn không phải chịu thuế:

• Hàng hóa vận chuyển quá cảnh hoặc chuyển khẩu qua cửa khẩu Việt Nam theo quy định.
• Hàng hóa tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu trong thời hạn quy định của pháp luật.
• Hàng hóa do cơ sở sản xuất trực tiếp xuất khẩu hoặc ủy thác xuất khẩu ra nước ngoài (trừ trường hợp mua hàng đã có thuế để xuất khẩu).

3. Lời khuyên pháp lý cho doanh nghiệp năm 2019

Với việc mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu đã tăng lên mức kịch trần từ ngày 01/01/2019 theo Nghị quyết 579/2018/UBTVQH14, các doanh nghiệp cần rà soát kỹ danh mục hàng hóa đầu vào và đầu ra. Việc phân loại đúng mã HS và bản chất hàng hóa (đặc biệt là túi ni lông và dung dịch HCFC) sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro về truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính.

Để tìm hiểu thêm về cách tính thuế cụ thể, quý độc giả có thể tham khảo bài viết về Cách tính thuế bảo vệ môi trường năm 2019 trên hệ thống của chúng tôi.